Otwórz menu główne

Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Kotani

Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Kotani – dawna łemkowska cerkiew greckokatolicka w Kotani z 1782 roku.

Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana
Distinctive emblem for cultural property.svg A-66 z dnia 31.01.1985[1]
kościół filialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Miejscowość Kotań
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Maksymiliana Kolbe w Krempnej
Wezwanie św. św. Kosmy i Damiana
Położenie na mapie gminy Krempna
Mapa lokalizacyjna gminy Krempna
Kotań, cerkiew
Kotań, cerkiew
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kotań, cerkiew
Kotań, cerkiew
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Kotań, cerkiew
Kotań, cerkiew
Położenie na mapie powiatu jasielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jasielskiego
Kotań, cerkiew
Kotań, cerkiew
Ziemia49°31′35,7″N 21°28′16,9″E/49,526583 21,471361
Strona internetowa

Obecnie rzymskokatolicki kościół filialny parafii św. Maksymiliana Kolbe w Krempnej.

Obiekt wpisany na listę zabytków w 1985 roku i włączony do podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej.

Spis treści

HistoriaEdytuj

W 1763 roku Franciszek Ferdynand Lubomirski wydał dokument donacyjny, w którym przekazał teren pod budowę cerkwi. Cerkiew wzniesiona została w 1782 roku[2] jako filialna cerkiew greckokatolicka parafii w Krempnej. Pierwszy remont świątyni przeprowadzono w 1841 roku, następny pod koniec XIX wieku, a generalny w latach 1930-stych. Po wyludnieniu wsi po II wojnie światowej nieużytkowana i opuszczona cerkiew niszczała. Dopiero w latach 1962-63 doczekała się kapitalnego remontu. Cerkiew rozebrano, zakonserwowano i złożono z powrotem dokonując niezbędnych napraw i uzupełnień. Dach przykryto gontem. Ikonostas zabrano do Muzeum Ikon w Łańcucie. Remont w latach 2001-2004 polegał na naprawie wieży oraz poszycia nawy i sanktuarium. W 2010 roku ikonostas powrócił do świątyni, a w 2012 część wyposażenia.

Architektura i wyposażenieEdytuj

Jest to budowla drewniana, konstrukcji zrębowej, orientowana, trójdzielna (babiniec, nawa, prezbiterium). Nad babińcem wysoka wieża konstrukcji ramowej o pochyłych ścianach, z izbicą na górze zwieńczoną pozorną latarnią. Wieża z zachatą. Nad nawą i prezbiterium łamany dach konstrukcji namiotowej z niewielkimi baniami i kutymi krzyżami.

Wewnątrz nad nawą i prezbiterium kopuły zrębowe, strop płaski w babińcu. Babiniec obiega chór muzyczny. Na zrębie kopuły nawy nad przejściem do prezbiterium 16 ikon dawnego ikonostasu z przełomu XVII i XVIII wieku. Z wyposażenia znajduje się: nastawa ołtarzowa z kopią XVII-wiecznej ikony Kosmy i Damiana, lichtarze ołtarzowe, feretron, dwie chorągwie i pojedyncze ikony.

Wokół cerkwiEdytuj

W 1963 roku wokół cerkwi utworzono lapidarium z 22 zabytkowych kamiennych nagrobków i figur przydrożnych z Nieznajowej, Żydowskiego i Ciechani). Cerkiew otacza ogrodzenie z gontowym daszkiem i bramą z XIX wieku. Na terenie przycerkiewnym znajdują się kamienne nagrobki, których konserwację przeprowadzono w 2005 roku.

InneEdytuj

Świątynia należy do najbardziej typowych budowli sakralnych wznoszonych na zachodniej Łemkowszczyźnie, dlatego też w skansenie we Lwowie zbudowano jej wierną kopię.

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 2018-09-30. [dostęp 03.05.2010].
  2. Zbigniew Muzyk, Cerkwie, Wydawnictwo Fundacja, Nowy Sącz 2000, str.9

LiteraturaEdytuj

  • Dmytro Błażejowśkyj - "Istorycznyj szematyzm Peremyskoji Eparchiji z wkluczennjam Apostolśkoji Administratury Łemkiwszczyny (1828-1939)", Lwów 1995, ​ISBN 5-7745-0672-X
  • Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków, 2003, str.152-154 ​ISBN 83-89188-08-2
  • Krzysztof Zieliński, Leksykon drewnianej architektury sakralnej województwa podkarpackiego, Rzeszów 2015, str.125 ​ISBN 978-83-61577-68-3

Linki zewnętrzneEdytuj