Otwórz menu główne

De Havilland DH.89 Dragon Rapidebrytyjski dwupłatowy samolot pasażerski z 1934 roku, będący pomniejszoną wersją czterosilnikowego DH.86 Express o stałym podwoziu. Zabierał na pokład 8 pasażerów i dwóch członków załogi. Oficjalna nazwa Dragon Rapide pochodząca z języka angielskiego (szybka ważka) była bardzo często skracana do Rapide.

DH.89 Dragon Rapide
DH.89 Dragon Rapide
Dane podstawowe
Państwo  Wielka Brytania
Producent de Havilland
Typ samolot pasażerski
Konstrukcja drewniana, kryta płótnem i sklejką, podwozie stałe
Załoga 2 (pilot i radiooperator)
Historia
Data oblotu 17 kwietnia 1934
Dane techniczne
Napęd 2 × de Havilland Gipsy Six, tłokowe
Moc 200 KM (150 kW) każdy
Wymiary
Rozpiętość 14,64 m
Długość 10,52 m
Wysokość 3,10 m
Powierzchnia nośna 31,25 m²
Masa
Własna 1460 kg
Startowa 2497 kg
Osiągi
Prędkość maks. 253 km/h
Prędkość wznoszenia 4,3 m/s
Pułap 5090 m
Zasięg 930 km
Dane operacyjne
Liczba miejsc
8
Użytkownicy
Australia, Hiszpania, Wielka Brytania, Stany Zjednoczone
Rzuty
Rzuty samolotu

Historia i użycieEdytuj

 
DH.89 Dragon Rapide na lotnisku, 1938 r.

De Havilland DH.89 był wersją rozwojową bardzo udanego samolotu zaprojektowanego w firmie De Havilland, DH.84 Dragon, zbudowana z wykorzystaniem krytych płótnem skrzydeł i podwozia z większego czterosilnikowego DH.86 Express. Koncepcja konstrukcyjna dwupłata ze skrzydłem o małej cięciwie i dużym wydłużeniu i stałym podwoziu z osłoniętymi kołami o konstrukcji drewnianej pozostała ta sama – chodziło o konstrukcję możliwie lekką, ale o małych oporach aerodynamicznych. Zastosowano jednak mocniejsze sześciocylindrowe, chłodzone powietrzem silniki de Havilland Gipsy Six o mocy 200 KM i udoskonalono kształt kadłuba, a bardzo wąskie skrzydła z zaostrzonymi końcami miały zmniejszony opór i uproszczony system usztywnień. Samolot prócz pilota zabierał 8 pasażerów. Pierwszym operatorem cywilnym samolotu były linie lotnicze Hillmans Airways Ltd. Od 1936 zaczęto montować w DH.89 dziobowy reflektor do lądowania i ogrzewanie kabiny.

Pierwsze próby przystosowania DH.89 do celów wojskowych podjęto już w 1935 roku, przebudowując samolot zgodnie ze specyfikacją G-18/35 do roli samolotu patrolowego dla ochrony wybrzeża (Coastal Command) i RAF. Uzbrojenie samolotu stanowił karabin maszynowy Vickers zamontowany po prawej stronie kadłuba i drugi Lewisa zamontowany w ruchomym stanowisku strzeleckim na górze kadłuba. W komorze bombowej mieściły się dwie bomby o masie 46 kg lub 4 dziesięciokilogramowe. W kabinie zainstalowano dodatkowe okno i przewidziano powiększenie załogi do trzech ludzi: pilota, strzelca/radiooperatora i nawigatora/bombardiera. Zbudowano jeden prototyp takiego samolotu oznaczony jako DH.89M, ale nie wszedł on do uzbrojenia po przegranej rywalizacji z maszyną Avro Anson.

Trzy zmodyfikowane do standardu DH.89M maszyny trafiły do sił policyjnych Hiszpanii z przeznaczeniem do patrolowania terenów Maroka. Wyposażono je w karabin maszynowy Vickers na dziobie i celownik bombowy w podłodze kabiny. Pod skrzydłami możliwe było przenoszenie 12 sztuk 12,5 kg bomb. Strzelec pokładowy obsługiwał dwa karabiny maszynowe Vickers, jeden na górze kadłuba i drugi strzelający do dołu w podłodze. Po wybuchu w 1936 roku hiszpańskiej wojny domowej maszyny te służyły po stronie nacjonalistów. Na początku wojny na pokładzie DH.89 uciekł z Wysp Kanaryjskich generał Francisco Franco.

Od roku 1937 rozpoczęto produkcję serii DH.89A z małymi klapami zamontowanymi na dolnej części centropłata. Później wiele z wyprodukowanych przed 1937 samolotów zostało przebudowanych do standardu DH.89A. W firmie De Havilland Canada budowano wersję samolotu Dragon Rapide z podwoziem pływakowym i długim dodatkowym statecznikiem pionowym pod kadłubem. Do używania na terenach północnej Kanady produkowano wersję z podwoziem w postaci nart do lądowania na śniegu i lodzie.

 
DH.89A Dominie lotnictwa Royal Navy

Do wybuchu wojny w roku 1939 wybudowano 205 egzemplarzy. W czasie wojny brytyjskie lotnictwo zamówiło wersję DH.89B Dominie przystosowaną do ćwiczeń radionawigacyjnych i celów transportowych. Decyzję o wycofaniu samolotów Dominie ze służby w wojsku podjęto w 1955 roku, ale służyły one aż do 1961.

Po wycofaniu maszyn z wojska większość trafiła do użytkowników cywilnych. Niektóre wyposażono w pochodzące z nadwyżek silniki RAF Gipsy Queen 3 o mocy 200 KM, a inne we wcześniejsze modele RAF Gipsy Queen 2 również o mocy 200 KM napędzające śmigła o zmiennym skoku. Wymiana silników miała na celu poprawienie parametrów samolotu, głównie udźwigu, prędkości przelotowej, prędkości wznoszenia i zdolności kontynuowania lotu na jednym silniku. Wersja ze zmienionymi silnikami została oznaczona jako Mk.4. Jeden egzemplarz Dragon Rapide zbudowano w wersji Mk.5 instalując w nim silniki Gipsy Queen M.V.P ze śmigłami o zmiennym skoku. W 1956 roku firma Fairey Aviation opracowała nowe, stałe śmigło do samolotu Dragon Rapide zapewniające podobne parametry jak śmigło o zmiennym skoku, ale tańsze w eksploatacji. Samoloty z tym śmigłem oznaczono jako Mk.6.

Łącznie wybudowano 731 egzemplarzy samolotów Dragon Rapide, które okazały się nadzwyczaj wytrzymałymi maszynami. Do dnia dzisiejszego przetrwało kilka z nich w stanie zdolnym do lotu.

WersjeEdytuj

  • DH.84 – podstawowa wersja produkowana od roku 1934, osiem miejsc pasażerskich
  • DH.84A – wersja z klapami na dolnym płacie, produkowana od 1937
  • DH.84B Dominie Mk.1 – wojskowa wersja do ćwiczeń radionawigacyjnych
  • DH.84B Dominie Mk.2 – wojskowa wersja komunikacyjna przystosowana do przewozu 6 pasażerów
  • DH.84B Dominie Mk.3 – wojskowa wersja komunikacyjna przystosowana do przewozu 8 pasażerów
  • DH.84 Mk.4 – wersja z silnikami RAF Gipsy Queen 2 i RAF Gipsy Queen 3
  • DH.84 Mk.5 – wersja z silnikami Gipsy Queen M.V.P i śmigłami o zmiennym skoku
  • DH.84 Mk.5 – wersja z nowym śmigłem Fairey Aviation.