Otwórz menu główne

Disco

Ten artykuł dotyczy gatunku muzyki popularnej. Zobacz też: inne znaczenia.

Disco, znane także pod nazwą muzyka dyskotekowa – gatunek muzyki popularnej[1] będący rodzajem rytmicznej muzyki tanecznej[2], głównie, choć nie wyłącznie, przeznaczonej do tańca w dyskotekach[2]. Szczególnie popularny w drugiej połowie lat siedemdziesiątych XX wieku.

Disco
Pochodzenie  Stany Zjednoczone
Czas i miejsce powstania późne lata 60., pierwsza poł. lat 70.
Instrumenty keyboard, perkusja lub automat perkusyjny, skrzypce, instrument dęty blaszany, fortepian, syntezator, gitara basowa, gitara elektryczna
Największa popularność poł. lat 70. – wczesne lata 80.
Gatunki pokrewne house, techno, trance, dance, eurodance, muzyka klubowa
Podgatunki
euro disco, post-disco, space disco, disco polo, italo disco, Hi-NRG
Podgatunki powstałe z połączenia z innym stylem muzycznym
disco house, disco punk
Style regionalne
disco polo, brzmienie filadelfijskie, italo disco

Spis treści

Cechy gatunkuEdytuj

  • Najczęściej metrum 4/4, nieakcentowane, z bębnem basowym grającym wszystkie ćwierćnuty w takcie, czyli tzw. four-to-the-floor[3].
  • Przeważająca ósemkowa długość dźwięków.
  • Instrumentacja: stosowanie hi-hatu, redukcja roli gitary prowadzącej.

WykonawcyEdytuj

HistoriaEdytuj

WpływyEdytuj

Styl znany pod nazwą disco, rozwinął się początkowo w Stanach Zjednoczonych pośród społeczności afroamerykańskich i hiszpańskich. Najistotniejszy wpływ na powstanie gatunku miały gatunki funk[1], salsa, psychodelia[4] i soul[5].

PoczątkiEdytuj

W Filadelfii muzycy i publiczność R&B z czarnoskórych, włoskich i latynoskich społeczności przyjęła szereg cech od hipisów i psychodelii. Były to miejsca z głośnym dźwiękiem, zdecydowanie wolną formą tańca, oświetleniem, kolorowymi strojami i stosowaniem środków halucynogennych[5][6][7]. Psychodeliczne grupy soulowe takie jak Chambers Brothers, a szczególnie Sly and the Family Stone wywarły wpływ na proto-disco i twórców takich jak Isaac Hayes, Willie Hutch i stylu soul znanego jako Philadelphia Sound[8]. Popularność disco zdobyło w drugiej połowie lat sześćdziesiątych tzw. proto-disco (wczesne disco). Z kolei po 1970 powstały utwory daleko różniące się od dotychczasowej muzyki, m.in. Barry'ego White'a, który kierował Love Unlimited Orchestra (przebój "Love's Theme", 1973), cechowane przez mnogość instrumentów. Pierwszy artykuł o muzyce disco został napisany w 1973 roku przez Vince Aletti dla magazynu Rolling Stone[9]. Jednak pierwsze utwory w stylu czystego disco pojawiły się około 1974. Były to m.in.: "Rock The Boat" Hues Corporation (1974), "You're the First, the Last, My Everything" Barry'ego White'a (1974), i utwór Donny Summer pt. "I Love to Love Baby" (1975). W 1974 roku w Nowym Jorku na antenie radia WFAN-FM miało swoją premierę pierwsze disco show[9].

Era discoEdytuj

Od połowy lat siedemdziesiątych muzyka disco stawała się coraz bardziej popularna. Disco stało się obecne w mediach, a także w filmie (ścieżki dźwiękowe do filmów Gwiezdne wojny, Szpieg, który mnie kochał i inne). Powstały wielkie dyskoteki, jak n.p. Studio 54. Wydawane były dyskotekowe czasopisma, istniały liczne stacje radiowe nadające disco całą dobę. Muzyka disco opanowała niemal cały świat[10].

Ważniejsze przeboje tego okresu to:

1971Edytuj

1972Edytuj

1973Edytuj

1974Edytuj

1975Edytuj

1976Edytuj

1977Edytuj

1978Edytuj

1979Edytuj

1980Edytuj

1981Edytuj

1982Edytuj

1983Edytuj

Pierwszy film dyskotekowy powstaje w 1977 i nosi tytuł "Gorączka sobotniej nocy"[2], muzykę do niego stworzyła grupa Bee Gees. Potem były "Dzięki Bogu już piątek" (1978), "Roller Boogie" (1979) oraz "Xanadu" (1980) i Disco Dancer.

ParodieEdytuj

Kilka parodii stylu disco zostały stworzonych[58]. Rick Dees, amerykański DJ radiowy w Memphis w Tennessee nagrał utwory "Disco Duck" (1976)[59][60] oraz "DIS-Gorilla" (1977)[58]. Frank Zappa parodiował styl życia tancerzy disco w piosence pt. "Disco Boy" nagranej w 1976 roku, pochodzącej z albumu Zoot Allures[61][62] i w piosence pt. "Dancin' Fool" nagranej w 1979 roku, pochodzącej z albumu Sheik Yerbouti[63].

Spadek popularnościEdytuj

Po 1980 popularność muzyki disco zaczęła spadać. Wpływ na spadek popularności miały organizacje zwalczające nowy światowy trend. 12 lipca 1979 r. na stadionie miejskim w Chicago miała miejsce tzw. “Noc Zniszczenia Disco – Disco Demolition Night”, kiedy to masowo palono płyty disco, doprowadzając do starć na stadionie[64][65]. Od roku 1983 muzykę zdominowały już inne gatunki. Disco wyparła nowa fala[66], a w szczególności jej najlżejsza odmiana, new romantic, a później dużą popularność kosztem tego gatunku zyskała też muzyka punk[66]. Natomiast w latach 80. XX wieku z muzyki dyskotekowej popularne były podgatunki: italo disco[66] i euro disco[64]. Najgorszym okresem dla twórców muzyki disco były lata 1983 - 1985[66]. W tych latach niektórzy wykonawcy tego gatunku próbowali przetrwać poprzez zmianę stylu wykonywanej muzyki, ale wielu artystów w tym właśnie okresie zniknęło bezpowrotnie z rynku muzycznego[66]. Muzyka disco wywarła kluczowy wpływ na powstanie w latach 80. XX wieku gatunku elektronicznej muzyki tanecznej określanego nazwą house[1][67].

Euro discoEdytuj

Osobny artykuł: Euro disco.

Ponieważ popularność muzyki disco gwałtownie spadła w Stanach Zjednoczonych[9], a z jej promowania zrezygnowały największe amerykańskie wytwórnie muzyczne i producenci muzyczni to europejska scena disco kontynuowała ewoluuje w obrębie głównego nurtu sceny muzyki pop[9]. Na europejskiej scenie muzyki disco działały zespoły i twórcy m.in. Silver Convention, Love and Kisses, Munich Machine, a także amerykańscy twórcy Donna Summer i Village People, którzy stworzyli brzmienie stylu zdefiniowanego pod koniec lat 70. XX wieku jako euro disco[9][66], w którym zastosowano w linii basowej syntezator Mooga[64].

Lata 90. XX wiekuEdytuj

Gatunek ten jednak od połowy lat 90. przeżywa swą drugą młodość[66]. Przełożyło się to na dużą liczbę koncertów Donny Summer oraz zwiększoną liczbą koncertów takich twórców jak Bee Gees, Kool & The Gang, Boney M., Glorii Gaynor, Earth Wind & Fire[66]. Duży wpływ miało na to też przerabianie starych przebojów tego gatunku przez znanych DJ'ów[66].

Po 2000 rokuEdytuj

W 2005 roku ukazał się album wokalistki Madonny pt. Confessions on a Dance Floor, na którym się znajdują utwory utrzymane w tym gatunku muzycznym[68][69]. W 2013 roku na listach przebojów pojawiło się kilka utworów w stylu funk i disco, a przez to listy muzyki pop miały więcej utworów tanecznych niż w jakimkolwiek innym okresie od końca lat 70. XX wieku[70]. Największym hitem muzyki disco w 2013 roku był utwór "Get Lucky" autorstwa zespołu Daft Punk nagrany z udziałem Pharrella Williamsa, w którego nagraniu udział wziął też Nile Rodgers na gitarze[70], album Random Access Memories, z którego pochodzi utwór otrzymał nagrodę Grammy w 2014 roku[70][71]. Inne nagrane w tym czasie piosenki w stylu disco, które znalazły się w Top 40 to "Blurred Lines" Robina Thicke'a, "Take Back The Night" Justina Timberlake'a oraz "Treasure" Bruno Marsa[70][71]. W 2014 roku elementy muzyki disco można znaleźć w utworach "Artpop" Lady Gagi[72][73] i "Birthday" wokalistki Katy Perry[74]. Inne piosenki disco z 2014 roku to "I Want It All" amerykańskiego duetu Karmin[75] i "Wrong Club" brytyjskiego duetu The Ting Tings[76]. W 2016 roku piosenka Justina Timberlake'a pt. "Can't Stop The Feeling", która zawiera elementy muzyki disco[77], stał się 26. piosenką, która od debiutu stała się numerem jeden na liście Billboard Hot 100 w historii wykresu[71][78]. Amerykański film pt. Marsjanin z 2015 roku intensywnie wykorzystuje muzykę disco jako element ścieżki dźwiękowej[79].

Muzyka disco w PolsceEdytuj

Zobacz też kategorię: Polskie zespoły disco.

W 1973 roku we Wrocławiu odbył się Pierwszy Ogólnopolski Turniej Prezenterów Dyskotek[80][81]. W 1983 roku pojawiła się postać Franka Kimono, który miał być parodią muzyki disco[82]. W Polsce muzyka disco była popularna w latach 90. XX wieku za sprawą nurtu polskiej muzyki tanecznej powstałego w latach 80. XX wieku z połączenia podgatunków muzyki disco - euro disco[83] i italo disco z muzyką biesiadną - disco polo[84][85]. 27 września 2011 roku został w Polsce uruchomiony kanał telewizyjny poświęcony w całości muzyce dyskotekowej - TV.Disco[86], który istniał do 25 czerwca 2015 roku[87][88].

PodsumowanieEdytuj

Dzięki muzyce disco dużą popularność zdobyła muzyka elektroniczna. Niektóre elementy stylu disco zostały zaadaptowane przez grupy spoza tego kręgu m.in. ABBA, The Rubettes i inne. Nawet tacy artyści rockowi, jak The Rolling Stones[1], Kiss czy Rod Stewart[1] nagrali piosenki i płyty w tym stylu. Gloria Gaynor wydała w 1975 pierwszą płytę przeznaczoną do użytku dyskotekowego, a w 1976 roku zostaje wydany pierwszy tzw. Disco single, czyli 12-calowy singiel[89]. Disco miało wpływ na powstanie muzyki rap[66], hip-hop[1][90], Euro disco[66], Italo disco[66], disco polo[91], dance-pop[1], eurodance[92] oraz na początki house i techno[1][66].

Muzykę dyskotekową do perfekcji doprowadził zespół Bee Gees, którego okres największej popularności (koniec lat 70.) zbiegł się ze szczytem dyskotekowego szału. Muzyka disco była jednym z elementów subkultury disco, dominującej w młodzieżowej kulturze masowej tamtych czasów.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i Disco | Music Highlights, AllMusic [dostęp 2016-03-30] (ang.).
  2. a b c DISCO - Encyklopedia Muzyki - RMF Classic [w:] Encyklopedia muzyki PWN [online], RMF Classic [dostęp 2014-02-01] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-01].
  3. Peter Shapiro (2000) Modulations: a History of Electronic Music: Throbbing Words on Sound, London: Distributed Art Publishers, ​ISBN 1-891024-06-X​ , p. 40
  4. (2000) Last Night a DJ Saved My Life, ​ISBN 978-0-8021-3688-6​, s.127: "Its [disco] music grew as much out of the psychedelic experiments ... as from ... Philadelphia orchestrations"
  5. a b (1998) "The Cambridge History of American Music", ​ISBN 0-521-45429-8​, 9780521454292, p.372: "Initially, disco musicians and audiences alike belonged to marginalized communities: women, gay, black, and Latinos"
  6. Simon Reynolds, Disco Double Take, „Village Voice”, 10 lipca 2001 [dostęp 2009-01-09] [zarchiwizowane z adresu 2008-12-19].
  7. Sylvan, Robin., Traces of the spirit : the religious dimensions of popular music, New York University Press, 2002, ISBN 978-0-8147-9809-6, OCLC 48817589.
  8. AllMusic | Record Reviews, Streaming Songs, Genres & Bands, AllMusic [dostęp 2005-01-29] [zarchiwizowane z adresu 2010-11-09].
  9. a b c d e Bernard Weinraub, ARTS IN AMERICA; Here's to Disco, It Never Could Say Goodbye, „The New York Times”, 10 grudnia 2002, ISSN 0362-4331 [dostęp 2017-03-07].
  10. DiscoMania, www.djsportal.com [dostęp 2017-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2005-08-29].
  11. Danyel Gerard - Butterfly (1971)
  12. Les Humphries Singers - Mexico (1972)
  13. Middle of the Road - Chirpy Chirpy Cheep Cheep (1972)
  14. Middle of the Road - Yellow Boomerang (1973)
  15. Les Humphries Singers - Mama Loo (1973)
  16. Carl Douglas - Kung Fu Fighting (1974)
  17. ABBA - Waterloo (1974)
  18. Bimbo Jet - El Bimbo (1974)
  19. Carl Douglas - Dance the Kung Fu (1975)
  20. The Rubettes - Juke Box Jive (1975)
  21. Hot Chocolate - You Sexy Thing (1975)
  22. George Baker Selection - Una Paloma Blanca (1975)
  23. Silver Convention - Fly Robin Fly (1975)
  24. Afric Simone - Ramaya (1975)
  25. Pussycat - Georgie (1976)
  26. Boney M. - Daddy cool 1976
  27. Afric Simone - Playa Blanca (1976)
  28. Baccara - Yes Sir I Can Boogie (1977)
  29. DONNA SUMMER - I feel love (1977) HD and HQ
  30. Afric Simone - Hafanana (1977)
  31. El Pasador - Amada Mia, Amore Mio (1977)
  32. Boney M. - Painter Man (1978)
  33. La Bionda - One for you, one for me (1978)
  34. Village People - Y.M.C.A. (1978)
  35. Patrick Hernandez - Born to be alive (1978)
  36. Cherry Laine - Catch the Cat (1978)
  37. Luv' - You're the greatest lover (1978)
  38. El Pasador - Bamba Dabam (1978)
  39. Tee Set - Linda Linda (1978)
  40. Arabesque - Friday night (1978)
  41. 2 plus 1 - Easy Come, Easy Go (1979)
  42. Luv' - Trojan Horse (1979)
  43. Saragossa Band - Zabadak (1979)
  44. Lipps Inc. - Funky Town (1980)
  45. Goombay Dance Band - Eldorado (1980)
  46. Maywood - Late At Night (1980)
  47. À La Carte - Doctor, Doctor (1980)
  48. Ottawan - D.I.S.C.O. (1980)
  49. Secret Service - Oh Susie (1980)
  50. Boney M. - I See A Boat On The River (1980)
  51. Boney M. - Malaika (1981)
  52. Arabesque - In for a penny (1981)
  53. Aneka - Japanese Boy (1981)
  54. Fantastique - Costa Blanca (1982)
  55. The Shorts - Comment ça va (1983)
  56. Arabesque - Sunrise In Your Eyes (1983)
  57. Audrey Landers - Playa blanca (1983)
  58. a b Rick Dees & His Cast of Idiots | Biography & History | AllMusic, AllMusic [dostęp 2017-03-11].
  59. Bronson, Fred., The Billboard book of number one hits, Billboard Publications, 1992, ISBN 0-8230-8298-9, OCLC 317932023.
  60. Disco Duck, AllMusic [dostęp 2017-03-11].
  61. "Disco Boy - Frank Zappa | Listen, Appearances, Song Review | AllMusic", AllMusic [dostęp 2015-06-24].
  62. Kelly Fisher Lowe, The Words and Music of Frank Zappa, Greenwood Publishing Group, 2006, ISBN 978-0-275-98779-4 [dostęp 2017-03-11] (ang.).
  63. "Dancin' Fool", AllMusic [dostęp 2014-06-01].
  64. a b c Historia Italo Disco (pol.). TOP80.PL, 2008-06-01. [dostęp 2012-07-25].
  65. Marcin Bosacki: 30 lat temu Ameryka zabiła disco. gazeta.pl, 2009-07-16. [dostęp 16 lipca 2009]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-29)].
  66. a b c d e f g h i j k l m HISTORIA DISCO, djsportal.com [dostęp 2004-06-25] [zarchiwizowane z adresu 2004-06-25].
  67. House, AllMusic [dostęp 2012-07-25].
  68. Madonna Confesses, „Billboard” [dostęp 2017-01-25].
  69. Alan Braidwood, BBC - Music - Review of Madonna - Confessions on a Dancefloor [dostęp 2017-01-25].
  70. a b c d James C. Mckinley jr., Daft Punk’s ‘Get Lucky’ May Rule the Summer, „The New York Times”, 29 maja 2013, ISSN 0362-4331 [dostęp 2017-03-07].
  71. a b c Billboard Hot 100 online.
  72. 15 Best Albums of 2013: Critics' Picks, „Billboard” [dostęp 2017-03-08].
  73. Review: Lady Gaga's 'Artpop' bursts with disco energy, „USA TODAY” [dostęp 2017-03-08] (ang.).
  74. Review: Hits pack Katy Perry's 'Prism', „Los Angeles Times”, 22 października 2013, ISSN 0458-3035 [dostęp 2017-03-08] (ang.).
  75. Jenna Hally Rubenstein 12/12/2013, Karmin's 'I Want It All' Is The Epic Disco-Tinged Karmin Jam You Never Saw Coming, MTV News [dostęp 2017-03-08].
  76. The Ting Tings Channel Daft Punk on 'Wrong Club': Listen, „Billboard” [dostęp 2017-03-08].
  77. Justin Timberlake Delivers Delightful Single 'Can't Stop The Feeling': Watch, „Billboard” [dostęp 2017-03-08].
  78. Justin Timberlake Debuts at No. 1 on Hot 100 With 'Can't Stop the Feeling!', „Billboard” [dostęp 2017-03-08].
  79. Will the '70s Disco Soundtrack of 'The Martian' Be the Next 'Guardians of the Galaxy'?, „Billboard” [dostęp 2017-03-07].
  80. Pierwszy Ogólnopolski Turniej Prezenterów Dyskotek - 1973 | djsportal.com
  81. Filip Lech: Krótki przewodnik po czterech dekadach disco (pol.). culture.pl, 2014-12-03. [dostęp 2014-12-19].
  82. Franek Kimono - "King Bruce Lee Karate Mistrz" (pol.). W: Miały być tylko żartem. Stały się hitami! [on-line]. muzyka.wp.pl, 2011-10-25. [dostęp 2011-10-25].
  83. Ewa Potocka: Disco polo jak z galerii handlowej (pol.). W: Disco polo z wyższej półki [on-line]. muzyka.onet.pl, 2011-04-15. [dostęp 2013-12-02].
  84. Disco polo (pol.). W: Encyklopedia Muzyki PWN [on-line]. Oficjalna strona RMF Classic. [dostęp 2012-08-24].
  85. Disco polo. W: Słownik Języka Polskiego PWN [on-line]. sjp.pwn.pl. [dostęp 2012-09-24].
  86. TV.Disco już nadaje. Co w ofercie?. media2.pl. [dostęp 2011-09-27].
  87. Ruszają stacje 4fun Hits oraz 4fun Fit & Dance. Bogusław Linda głosem kampanii (wideo) (pol.). wirtualnemedia.pl. [dostęp 2015-06-25].
  88. 25.06 4fun Fit&Dance zamiast TV.Disco, a 4fun Hits za Mjuzik.tv (pol.). satkurier.pl. [dostęp 2015-06-25].
  89. DiscoFenomen, www.djsportal.com [dostęp 2017-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2006-06-23].
  90. Hip Hop (pol.). W: Encyklopedia muzyki PWN [on-line]. RMF Classic. [dostęp 2012-11-25].
  91. Śmierć disco polo, DJ World [dostęp 2012-01-01] [zarchiwizowane z adresu 2014-05-06] (pol.).
  92. Euro-Dance | Music Highlights, AllMusic [dostęp 2016-03-30] (ang.).

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj