Otwórz menu główne

Dolores del Río

meksykańska aktorka filmowa i telewizyjna

Dolores del Río, właśc. María de los Dolores Asúnsolo López-Negrete (ur. 3 sierpnia 1904 w Durango, zm. 1983 w Newport Beach)[1]meksykańska aktorka filmowa i telewizyjna, pierwsza latynoska gwiazda filmowa[2]. Trzykrotna zdobywczyni nagrody filmowej Ariel, nazywanej "meksykańskim Oscarem"[3].

Dolores del Río
Ilustracja
Imię i nazwisko María de los Dolores Asúnsolo López-Negrete
Data i miejsce urodzenia 3 sierpnia 1904
Durango, Meksyk
Data i miejsce śmierci 11 kwietnia 1983
Newport Beach, Kalifornia
Zawód aktorka
Lata aktywności 1925-1978

ŻyciorysEdytuj

Urodziła się w 1905 w zamożnej meksykańskiej rodzinie[2]. Jej rodzicami byli Antonia i Jesus Asúnsolo. Ojcec przyszłej aktorki pracował jako dyrektor banku w Durango. W 1910 podczas rewolucji meksykańskiej musiał uciekać do USA. Dolores wraz z matką zamieszkała tymczasem w Mexico City. Tam ukończyła francuską szkołę prywatną przy klasztorze św. Józefa[1].

W 1921, mając szesnaście lat, została wydana za mąż za starszego od siebie o 18 lat prawnika Jaimiego Martíneza[1][2]. Para udała się w podróż po Europie, gdzie Dolores wykorzystywała swoje umiejętności taneczne, występując dla francuskich żołnierzy wracających z Maroka[1].

Wraz z mężem zamieszkała w Mexico City. Tam poznała reżysera Edwina Carewe, który zaproponował jej kontrakt filmowy. Dolores i Jamie wyruszyli do Hollywood. On próbował swoich sił jako scenarzysta filmowy, ona – jako aktorka[2].

W 1925 zadebiutowała w filmie Joanna. Jej kariera rozwijała się szybko – zagrała m.in. w Jaka jest cena sławy, który był jednym najbardziej dochodowych filmów roku[3] oraz w Zmartwychwstaniu (na podstawie utworu Lwa Tołstoja) i Ramonie; ta ostatnia rola przyniosła jej uznanie krytyki[4]. W 1926 wygrała konkurs piękności WAMPAS Baby Star[3]. W latach 20. była jedną z dziesięciu najlepiej zarabiających aktorek[4].

Grała kobiety różnego pochodzenia – rosyjską wieśniaczkę, Francuzkę, Hiszpankę czy Polinezyjkę[5]. Dzięki temu, że początek jej kariery przypadał na okres kina niemego, fakt, że Dolores del Rio początkowo słabo mówiła po angielsku, nie przeszkadzał jej w zdobywaniu ról[4].

W 1928 rozwiodła się z Jaimim Martínezem[5]. W 1930 wyszła za Cedrica Gibbonsa[4].

W 1930 Del Rio wystąpiła w swoim pierwszym filmie dźwiękowym. Podpisała intratny kontrakt z United Artists, jednak utraciła go ze względu na poważną chorobę. Jej następny kontrakt podpisany był z RKO Pictures[4]. W 1933 wystąpiła wraz z Ginger Rogers i Frede Astaire'm w filmie Karioka[4].

W 1941 rozwiodła się z Cedrikiem Gibbonsem. Miała w tamtym okresie romans z Orsonem Wellesem[5].

W 1942 aktorka postanowiła wrócić do Meksyku. Była rozczarowana amerykańskim przemysłem filmowym, który oferował jej role wyłącznie oparte na jej urodzie, nie dające jej szansy na wykazanie się umiejętnościami aktorskimi[3]. Była też stęskniona za ojczyzną i rodakami oraz chciała uczestniczyć w rozwoju meksykańskiego kina[4]. Nawiązała współpracę z reżyserem Emilio Fernándezem. Wspólnie nakręcili m.in. filmy Polny kwiat, Maria Candelaria. Ten ostatni film zdobył Złotą Palmę na pierwszym w historii MFF w Cannes oraz nagrodę na MFF w Locarno. Przyczynił się on do popularyzacji kina meksykańskiego na świecie oraz uczynił z del Rio gwiazdę światowego formatu[4].

Za swoje kolejne meksykańskie filmy otrzymała 3 nagrody filmowe Ariel – za Porzuconych, film Doña Perfecta i El Niño y la niebla[3]. W latach 40. i 50. XX wieku była najważniejszą meksykańską aktorką[4]. W latach 50. występowała także w teatrze, m.in. w Wachlarzu Lady Windermere oraz Upiorach Ibsena[6].

W 1947 wystąpiła w Uciekinierze Johna Forda i był to jej ostatni występ w amerykańskim filmie aż do 1960, kiedy zagrała w Płonącej gwieździe z Elvisem Presleyem[5]. Jedną z przyczyn tej nieobecności w kinie amerykańskim mogła być pomoc, jakiej del Rio udzieliła antyfrankistowskim uchodźcom po hiszpańskiej wojnie domowej, co było źle widziane w ogarniętym antykomunistyczną podejrzliwością Hollywood okresu zimnej wojny[4].

W 1960 wyszła za reżysera i producenta Lewisa Rileya[6]. W latach 60. jej kariera znacznie zwolniła – grywała już zdecydowanie rzadziej. Poświęciła się za to działalności charytatywnej, prowadząc Estancia Infantil – placówkę opieki dziennej dla dzieci meksykańskich artystów. W ośrodku tym szczególne znaczenie miał rozwój dzieci poprzez kontakt ze sztuką – tańcem i muzyką[6].

W 1978 zagrała w swoim ostatnim filmie – Sanchez i jego dzieci. Zmarła 11 kwietnia 1983 w wyniku przewlekłego zapalenia wątroby[6].

Wybrana filmografiaEdytuj

  • 1925: Joanna
  • 1926: The Whole Town's Talking
  • 1926: High Steppers
  • 1926: Pals First
  • 1926: Jaka jest cena sławy
  • 1927: The Loves of Carmen
  • 1927: Zmartwychwstanie
  • 1928: The Gateway of the Moon
  • 1928: No Other Woman
  • 1928: The Red Dance
  • 1928: Ramona
  • 1929: Evangeline
  • 1930: The Bad One
  • 1932: Płomień
  • 1932: Rajski ptak
  • 1933: Karioka
  • 1934: Wonder Bar
  • 1934: Madame du Barry
  • 1935: I Live for Love
  • 1935: A Dream Comes True
  • 1935: The Widow from Monte Carlo
  • 1935: In Caliente
  • 1936: Przyspieszenie
  • 1937: The Devil's Playground
  • 1937: Lancer Spy
  • 1937: Ali Baba Goes to Town
  • 1938: International Settlement
  • 1939: Człowiek z Dakoty
  • 1942: Podróż do krainy strachu
  • 1943: Polny kwiat
  • 1944: Maria Candelaria
  • 1945: Porzuceni
  • 1945: Bugambilia
  • 1945: La Selva de Fuego
  • 1946: La Otra
  • 1947: Uciekinier
  • 1948: Historia de una mala mujer
  • 1949: La Malquerida
  • 1949: La Casa chica
  • 1950: Doña Perfecta
  • 1951: Deseada
  • 1953: El Niño y la niebla
  • 1953: Reportaje
  • 1955: Senora Ama
  • 1956: Toreo
  • 1958: A donde van nuestros hijos?
  • 1959: La Cucaracha
  • 1960: El Pecado de una madre
  • 1960: Płonąca gwiazda
  • 1964: Cheyenne Autumn
  • 1966: Casa de Mujeres
  • 1967: Hijo de Todas
  • 1967: C'era una Volta
  • 1978: Sanchez i jego dzieci[7]

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Telgen 1993 ↓, s. 130
  2. a b c d Lowe 2005 ↓, s. 170
  3. a b c d e Lowe 2005 ↓, s. 171
  4. a b c d e f g h i j Telgen 1993 ↓, s. 131
  5. a b c d Susan Ware, Notable American Women: A Biographical Dictionary Completing the Twentieth Century, Harvard University Press, 2004, s. 163, ISBN 978-0-674-01488-6 [dostęp 2018-06-24] (ang.).
  6. a b c d Telgen 1993 ↓, s. 132
  7. Lowe 2005 ↓, s. 171-172.

BibliografiaEdytuj