Otwórz menu główne

Dybków

wieś w województwie podkarpackim

Dybkówwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Sieniawa[3][4]. Obejmuje powierzchnię 456 ha.

Dybków
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat przeworski
Gmina Sieniawa
Liczba ludności (2011) 713[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-530
Tablice rejestracyjne RPZ
SIMC 0611212
Położenie na mapie gminy Sieniawa
Mapa lokalizacyjna gminy Sieniawa
Dybków
Dybków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dybków
Dybków
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Dybków
Dybków
Położenie na mapie powiatu przeworskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przeworskiego
Dybków
Dybków
Ziemia50°10′08″N 22°37′29″E/50,168889 22,624722

Wieś Dypkow należąca do miasta Jarosławia[5] położona była na przełomie XVI i XVII wieku w powiecie przemyskim ziemi przemyskiej województwa ruskiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Najstarsze wzmianki o Dybkowie pochodzą z XV wieku, gdy wieś była wymieniana jako własność Jana Morawy wójta Tapina. W 1569 roku Dybków stał się posiadłością Jana Kostki poprzez małżeństwo z Zofią Odrowąż. W 1571 roku Kostkowie ufundowali kościół drewniany, a w 1602 roku została erygowana parafia rzymsko-katolicka. W 1624 roku kościół został zniszczony podczas najazdu tatarskiego, jednak staraniem córki Katarzyny, która w 1693 roku została zaślubiona z Adamem Hieronimem Sieniawskim, kościół został odbudowany. Według dokumentu wydanego w Brzeżanach w 1629 roku, w Dybkowie istniały: kościół parafialny, plebania z ogrodem, ruska cerkiew, szkoła, dom wójta, folwark i trzy stawy. W 1647 roku Katarzyna Sieniawska ufundowała szpital dla ubogich. Dybków był ośrodkiem dóbr własności Sieniawskich nad Sanem[7].

Wieś Dybków była wzmiankowana w Regestrach poborowych, które zapisali poborcy podatkowi ziemi przemyskiej z 1515 roku[a] - (wieś posiadała 4 łanów gruntów rolnych)[8] i 1589 roku[b][9].

W 1624 roku wieś była zniszczona przez najazd tatarski, dlatego w latach 1628, 1651 i 1658 otrzymała ulgę podatkową (a propinatione vini cremati)[c][10][d][e]. W 1674 roku w Dybkowie było 38 domów i folwark z 15 domami zarządzany przez Orlickiego[f][g][11]. W 1674 roku w Dybkowie istniała cerkiew z popem (cum popone)[h].

Około 1650 roku z powodu niestabilnej sytuacji politycznej na wschodzie, na wzgórzu wzniesiono ceglaną fortecę o nazwie „Sieniawa”, zabezpieczoną bastionami i nasypami ziemnymi, w której stacjonowała prywatna dragonia, broniąca pobliskich posiadłości Sieniawskich. W II połowie XVII wieku nastąpił intensywny rozwój Dybkowa, zrealizowano liczne projekty, inwestycje i zmiany w układzie przestrzennym. W 1676 roku z wydzielonego terytorium Dybkowa, w kierunku Sanu, utworzono Sieniawę, która otrzymała prawa miejskie[7].

W 1899 roku w Dybkowie wybrano zwierzchność gminną, której naczelnikiem został Michał Hlek, a w 174 domach było 924 mieszkańców[12]. W 1945 roku na Ukrainę wysiedlono 91 osób z 49 domów. W latach 1954-1960 Dybków należał do Gromady Leżachów, a po jej zniesieniu w latach 1960-1972 do Gromady Sieniawa. Od 1973 roku Dybków należy do Gminy Sieniawa.

ZabytkiEdytuj

We wsi znajdują się dwie zabytkowe kapliczki, jedna z XIX w. i jedna w przełomu XVIII i XIX w.[13].

Związani z DybkowemEdytuj

  • ks. Tadeusz Wawryszko - kanonik biecki, ppor. Wojska Polskiego, kapelan strażaków powiatu jasielskiego.

UwagiEdytuj

  1. W regestrze poborowym z 1515 roku zapisano - Dipkow, lan, 4, tab. vect. gr. 6..
  2. W regestrze poborowym z 1589 roku zapisano - Dypkow, lan. 4½, taber. 2, lan. 1, hort. c. agr. 18, inq. c. pec., inq. paup. 4, hidraulus..
  3. W rejestrze poborowym ziemi przemyskiej z 1628 roku zapisano - Dybkow: de laneis 4 cum medio per gr 30; tabernator de laneo 1 gr 30; hortulani in agris residentes 18 per gr 6; inquilini pecora habentes 5 per gr 8; inquilini pauperes 4 per gr 2; a propinatione vini cremati gr 6.......10/27/0.
  4. W rejestrze poborowym ziemi przemyskiej z 1651 roku zapisano - Dybkow: de laneis 4 cum medio per gr 30, tabernator cum medio laneo gr 15, hortulani in agris 18 per gr 6, inqiulini cum pecore 5 gr 8, inquilini pauperes 4 per gr 2, a propinatione cremati gr 6........11/3/0[10/12/0]
  5. W rejestrze poborowym ziemi przemyskiej z 1658 roku zapisano - Dypkow: de laneis 4 cum medio per gr 30, tabernator de laneo 1 gr 30, hortulani in agris 18 per gr 6, inquilini cum pecore 5 per gr 8, imquilini pauperes 4 per gr 2, a propinatione vini cremati gr 6.......10/27/0.
  6. Łacińskie słowo Curia oznacza istnienie folwarku z pewną ilością należących do niego domów.
  7. W rejestrze podymnego z 1674 roku zapisano - Dybkow, m[a]g[nifi]ci rexill[iferi] r[eg] ni: curia n[obi]lis Orlicki a persona sua, consortis et famuli in summa [fl] 5/15. A personis subditorum tam romanorum quam rutenorum utriusque sexus cum popone n[umer]o triqinta septem in summa fl......38/0
  8. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej z 1674 roku podaje że istniały wówczas cerkwie w Dybkowie, Rzuchowie i Wierzbnej. Schematyzm greckokatolicki z 1830 roku, już ich nie podaje (zostały wcześniej zlikwidowane), ale podaje wzmiankę, że cerkiew w Dybkowie wcześniej istniała: Sieniawa Oppid. Parochia. Eccl. ad Exalt. S. Crucis.....In Matre cum Dybkow †, Num. Anim. Gr. Cath. 464..... (Schematyzm 1830 - str. 28). Notandum. † Denotat in hoc loco olim extisse Ecclesiam Gr. Cath. (Schematyzm 1830 - str. 16).

PrzypisyEdytuj

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-04-17].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Aleksander Jabłonowski, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 7. Ziemie ruskie. Ruś Czerwona. Cz. 1, Warszawa 1901, s. 4.
  6. Atlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie , [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej, Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 2.
  7. a b Miejskie początki Sieniawy na terenie Dybkowa
  8. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Aleksander Jabłonowski Źródła dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska pod względem geograficzno-statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona (Dybków na stronie regestru poborowego z 1515 roku) Warszawa. 1902. (str. 135) (dostęp 2017-10-10)
  9. (Dybków na stronie regestru poborowego z 1589 roku) (str. 4) [Dostęp 2017-03-08]
  10. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 1. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1628. Wydawnictwo WSP Rzeszów 1997 ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 48)
  11. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 2000 ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 93)
  12. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok (str. 52) (dostęp 2017-10-10)
  13. Kapliczki w Dybkowie

Linki zewnętrzneEdytuj