Edmund Malinowski ps. „Mundek” (ur. 8 listopada 1898 r. w Kiwercach, zm. 5 czerwca 1980 w Gdyni-Redłowie) – nauczyciel, żołnierz, powstaniec.

Edmund Malinowski
Mundek
podporucznik podporucznik
Data i miejsce urodzenia 8 listopada 1898
Kiwerce
Data i miejsce śmierci 5 czerwca 1980
Gdynia
Przebieg służby
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941) Medal za Warszawę 1939–1945 Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945”
Odznaka Grunwaldzka

Dzieciństwo i młodośćEdytuj

Edmund Malinowski urodził się 8 listopada 1898 w Kiwercach (pow. Łuck, woj. wołyńskie). Tam też uczęszczał do 3 klasowej rosyjskiej szkoły podstawowej (1905–1908), a następnie do rosyjskiego gimnazjum humanistycznego w Łucku (1908–1915). W latach 1915–1917 do szkoły w Humaniu (obw. czerkawski), gdzie uzyskał maturę.

I wojna światowaEdytuj

W 1917 r. został powołany do wojska carskiego i walczył w Karpatach. W pierwszej połowie 1917 r. zaciągnął się do Dywizji Strzelców Polskich i tam ukończył szkołę podoficerską otrzymując stopień praporszczyka (Пра́порщик). Po zajęciu na przełomie 1917/1918 r. tamtejszych terenów przez Armię Czerwoną, dostał się do niewoli bolszewickiej, skąd udaje mu się uciec i zaciągnąć się do I Korpusu Polskiego gen. Dowbora-Muśnickiego.

Lata 1918-1939Edytuj

Po rozwiązaniu I Korpusu Polskiego gen. Dowbora-Muśnickiego w połowie 1918 r. wraca na Wołyń. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1919 r. zostaje powołany do służby w Wojsku Polskim, gdzie służy w stopniu sierżanta. Bierze udział w walkach z bolszewikami w 2 kolumnie samochodowej, plutonie pancerno-motorowym, w którego skład wchodził między innymi samochód pancerny Garford-Putilov „Dziadek”, zdobyty na bolszewikach. Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej Edmund Malinowski bierze jeszcze udział w III powstaniu śląskim, jako łącznik[1]. Po zakończeniu powstania śląskiego zostaje oddelegowany do pracy w policji, w Warszawie przy ul Hożej 30. Tam ma wypadek samochodowy i zostaje zwolniony. Wraca na Wołyń, gdzie krótko pracuje w Urzędzie Skarbowym w Równem. W tym czasie kończy kurs nauczycielski i od końca 1921 r. pracuje jako nauczyciel i kierownik w szkołach powszechnych: w Hubinie (gm. Kisielin, pow. Łuck), Rudni (gm. Rożyszcze, pow. Łuck) w Sokólu (gm. Rożyszcze, pow. Łuck), biorąc czynny udział w pracach Związku Nauczycielstwa Polskiego Szkół Powszechnych. W 1927 roku kończy 6 miesięczny kurs dla oficerów rezerwy we Włodzimierzu Wołyńskim otrzymując (nostryfikując) stopień sierżanta. Na początku 1931 r. przenosi się z Kiwerc do Warszawy[1][2].

Przez kilka miesięcy pracuje, jako kierownik ogródka jordanowskiego w Warszawie, potem, jako wychowawca w domu poprawczym przy ulicy Jagiellońskiej. Następnie w końcu 1931 r. podejmuje pracę, jako wychowawca i nauczyciel w Instytucie Głuchoniemych i Ociemniałych przy Placu Trzech Krzyży. Tam też nauczył się języka migowego. W 1933 r. bierze ślub z Marią Gądzyńską. W 1935 r. kończy 6 miesięczny Kurs Opieki Społecznej nad Dziećmi „Wszechnica”. Do roku 1938 r. mieszka w Warszawie przy ulicy Książęcej 7, potem dostaje mieszkanie w tzw. „Domku Ogrodnika” na terenie Instytutu Głuchoniemych i Ociemniałych przy pl. Trzech Krzyży 4/6.

II wojna światowaEdytuj

W 1939 r. zostaje powołany do wojska, gdzie służy, jako sierżant – dowódca plutonu w Kolumnie Samochodowej Naczelnego Wodza. Dnia 20 września dostał się do niewoli niemieckiej i przebywał w jenieckim obozie przejściowym w Terespolu nad Bugiem, skąd w styczniu 1940 r. ucieka i wraca do Warszawy.

Podczas okupacji pracuje jako wychowawca i nauczyciel w Instytucie Głuchoniemych i Ociemniałych na pl. Trzech Krzyży. W 1940 r. wstępuje do Związku Walki Zbrojnej (ZWZ) potem do Armii Krajowej (AK). W swoim mieszkaniu w „Domku Ogrodnika” na terenie Instytutu Głuchoniemych prowadzi tajne szkolenia wytypowanych grup głuchoniemych między innymi w posługiwaniu się bronią, tam też przyjmuje przysięgi nowo wstępujących członków do AK[2][3][4].

W powstaniu warszawskim walczy pod pseudonimem „Mundek”, jako st. sierżant, potem, jako podporucznik. Był dowódcą II (1107) plutonu, 3 kompanii kpt. „Redy”, batalionu mjr. „Miłosza”, zgrupowania ppłk. „Sławbora”, Śródmieście - Południowe[5]. Pod jego dowództwem pluton głuchoniemych bierze udział między innymi w zdobyciu „Soldatenheim” (Domu Żołnierza), mieszczącego się w Gimnazjum im. Królowej Jadwigi, zdobyciu budynku YMCA i wielu starciach z Niemcami podczas pełnienia funkcji wartowniczych[6][7].

Po upadku powstania warszawskiego Edmund Malinowski wraz z grupą głuchoniemych poszedł do niewoli i do końca wojny przebywał w Oflagu X C w Lubece, numer jeniecki 224860. Po wyzwoleniu oflagu przez wojska angielskie przebywa czasowo w obozie przejściowym w Oberlangen (Stalag VI C).

Lata 1945-1980Edytuj

W 1945 r. wraca do Polski i zamieszkuje na Wybrzeżu w wynajętym mieszkaniu. W końcu 1945 r. obejmuje gospodarstwo ogrodnicze w Gdańsku – Oliwie, przy ul. Opackiej 8 gdzie wraz z żoną zajmują się hodowlą kwiatów i uprawą warzyw[1][2].

Od 1945 r. do marca 1954 r. Edmund Malinowski był zarządcą cmentarza w Gdańsku Oliwie przy ul. Opackiej. Po osiągnięciu wieku emerytalnego w 1964 r. przechodzi na emeryturę. Po śmierci żony w 1978 r. schorowany przenosi się do Państwowego Domu Rencistów w Gdynia-Redłowo, gdzie umiera 5 czerwca 1980 r. Został pochowany na cmentarzu Gdynia-Witomino, sektor 59, rząd 6, grób 2.

Odznaczenia ppor. Edmunda Malinowskiego[2]:

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Wspomnienia Edmunda Malinowskiego w genealogii rodziny, str. 101, 1997 r., rękopis
  2. a b c d Życiorys Edmunda Malinowskiego w dokumentach Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie, syg. AP 1136/65/89, nr 114063.
  3. Zeszyt Ewidencyjny Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie, syg. AP 1136/65/89, nr 114063.
  4. Muzeum Powstania Warszawskiego, Archiwum Historii Mówionej, wspomnienia Jana Ciechanowskiego ps. „Jastrząb” str. 3. Rozmowę przeprowadziła Małgorzata Brama. Londyn, 19 styczeń 2008.
  5. Kazimierz Leski, „Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK”, zał. 12, II pluton „Mundka”, wyd. PWN, Warszawa1982.
  6. I. Maliszewska, St. Maliszewski, „Śródmieście Południowe, Warszawskie Termopile 1944”, str. 28, 184, wyd. ASKON, Warszawa 2001.
  7. Polski Związek Głuchych, Oddział Mazowiecki w Warszawie, Pluton Głuchoniemych AK w Powstaniu Warszawskim, opr. Barbara Jędryszczak, str. 16, 2012 r. http://www.pzg.warszawa.pl/historia/1009-pluton-gluchoniemych-ak-w-powstaniu-warszawskim

Linki zewnętrzneEdytuj