Foroneus (gr. Φορωνεύς Phorōneús, łac. Phoroneus) – w mitologii greckiej pierwszy człowiek na świecie, syn boga rzeki Inachos i Okeanidy Melii, brat kochanki Zeusa Io. Założyciel Argos.

Foroneus
Φορωνεύς
ilustracja
Występowanie

mitologia grecka

Rodzina
Ojciec

Inachos

Matka

Melia

Rodzeństwo

Io

PrzodkowieEdytuj

Jan Parandowski nie wymienia w ogóle postaci Foroneusa. Wspomina on boga rzeki Inachosa, jako jego dziecko podaje jednak tylko Io[1]. Podobnie podaje słownik Schmidta w opisie Inachosa[2]. Podaje on też jednak w innym miejscu, że według niektórych podań rzeczywiście istniał w mitologii greckiej Foroneus będący synem tegoż Inachosa i nimfy imieniem Melia[3]. Jako jego braci Pierre Grimal wymienia Ajgialeusa i Fegeusa[4].

Uranos
 
 
 
Gaia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Okeanos
 
 
 
Tethys
 
 
 
 
 
 
Inachos
 
Melia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
IoForoneusAjgialeusFegeus

WładanieEdytuj

 
Mitologia grecka widzi w Foroneusie założyciela pierwszego miasta. Na zdjęciu powyżej Nowy Jork
 
Ruiny w Argos

Tenże Foroneus uchodzi za pierwszego władcę Argos[2]. Wedle mitów z Peloponezu miał być w ogóle pierwszym z ludzi[4]. Miał on również być tym, który nauczyczył ludzkość wykorzystywania ognia[2] i budowania miast[4].

Jeden z mitów podaje, że Foroneusa wybrano, aby rozsądził spór o Peloponez rozgrywający się między Posejdonem a Herą. Foroneus podjął się zadania, rozstrzygając po myśli bogini. Foroneus podbił Peloponez[2] i wprowadził na półwyspie kult Hery z Argos[4]. Po jego odejściu trzej synowie podzielili ziemie ojca: Pelasgos, Agenor i Iasos. Kar natomiast założył Megarę i tam zamieszkał[2].

PotomkowieEdytuj

Foroneus pojął za żonę Kerdo, również będącą nimfą[2]. Jego żonami mogły być też Telediko i Pejto[4].

Nie ma zgody co do imion ani liczby[4] dzieci Foroneusa. Za jego dzieci uważa się Pelasgosa, Iasosa, Agenora[4][2], Lyrkosa[4] i Kara[4][2]. W niektórych opracowaniach podaje się też Niobe[4].

Interpretacja GravesaEdytuj

Robert Graves tłumaczy imię Foroneusa jako przynoszący cenę, uznaje go bowiem za wynalazcę rynku'"`UNIQ--nowiki-00000040-QINU`"'5'"`UNIQ--nowiki-00000041-QINU`"'[./Foroneus#cite_note-CITEREFGraves2011170_(57.1)-5 [5]]. Uznaje też Foroneusa za wynalazcę ognia, lokalnego herosa i wieszczka[6][7]. Uważa, że założył pierwsze miasto targowe, Fornikon, które później dopiero otrzymało nazwę Argos'"`UNIQ--nowiki-0000004A-QINU`"'8'"`UNIQ--nowiki-0000004B-QINU`"'[./Foroneus#cite_note-CITEREFGraves2011170_(57a)-8 [8]]. Łączy go, wraz z siostrą Io, z powstaniem afabetu[9][10]. Graves przypisuje on Foroneusowi jedno ze świętych drzew: olchę[11] i czwarty miesiąc[12]. Drzewo to wiązano także z Kronosem, noszącym przydomek Foroneus. Wśród jego dzieci wymienia Apisa[13] i Niobe (zaznaczając też, że mogłaby być nie córkę, ale jego matką)[14]. Po śmierci miał trafić na Pola Elizejskie[15]. Autor łączy Foroneusa z postacią z innych mitologii: z celtyckim Branem, bogiem-wroną[16] (jako herosa-wieszczka[12]), jako warianty imienia podając Barn, Bergn, Vron, Efron, Fearn, Gwern, Brennus[12]. Czyni też porównania do olbrzymów z Księgi Rodzaju[17]. Związek wynalazcy ognia z olszą wynikać ma z uznania, jakim cieszyć miał się niegdyś węgiel drzewny z olszy. Graves interpretuje podział Peloponezu na synów Foroneusa jako echo przedachajskiego podziału półwyspu oraz zauważa w tym wydarzeniu podobieństwo do podziału świata między synów Kronosa[12]. Rozniecenie kultu Hery na Peloponezie przypisuje Kerdo[18].

PrzypisyEdytuj

  1. Parandowski 1979 ↓, s. 198.
  2. a b c d e f g h Schmidt 2006 ↓, s. 158.
  3. Schmidt 2006 ↓, s. 115.
  4. a b c d e f g h i j Grimal 1988 ↓, s. 106.
  5. Graves 2011 ↓, s. 170 (57.1).
  6. Graves 2011 ↓, s. 138 (42.3).
  7. Graves 2011 ↓, s. 154 (501).
  8. Graves 2011 ↓, s. 170 (57a).
  9. Graves 2011 ↓, s. 162 (52.4).
  10. Graves 2011 ↓, s. 160 (52a).
  11. Graves 2011 ↓, s. 94 (27.12).
  12. a b c d Graves 2011 ↓, s. 171 (57.1).
  13. Graves 2011 ↓, s. 186 (64c).
  14. Graves 2011 ↓, s. 230 (77.1).
  15. Graves 2011 ↓, s. 97 (28.1).
  16. Graves 2011 ↓, s. 154 (50.1).
  17. Graves 2011 ↓, s. 263-264 (88.3).
  18. Graves 2011 ↓, s. 403 (118.5).

BibliografiaEdytuj