Franciszka Arnsztajnowa

polska poetka, dramaturg i tłumaczka pochodzenia żydowskiego

Franciszka Hanna Arnsztajnowa, z d. Meyerson, ps. F. A. M., J. Górecka, Jan Gorecki, Jan Górecki, Stefan Orlik (ur. 19 lutego 1865 w Lublinie[1], zm. pr. w 1942) – polska poetka, dramaturg i tłumaczka żydowskiego pochodzenia.

Franciszka Arnsztajnowa
F. A. M., J. Górecka, Jan Gorecki, Jan Górecki, Stefan Orlik
Ilustracja
Franciszka Arnsztajnowa w młodości.
Imię i nazwisko Franciszka Hanna Arnsztajn
Data i miejsce urodzenia 19 lutego 1865
Lublin, Polska
Data i miejsce śmierci 1942
Treblinka (obozy)
Dziedzina sztuki poezja, dramat
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Srebrny Wawrzyn Akademicki
Odznaka „Za wierną służbę” Krzyż legionowy.jpg Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej

Zarys biograficznyEdytuj

 
Franciszka Arnsztajnowa w młodości.
 
Franciszka Arnsztajnowa w wieku starszym.
 
Franciszka Arnsztajnowa (po lewej) z rodzeństwem.

Córka lubelskiego kupca, dyrektora Towarzystwa Kredytowego Miasta Lublina, Bernarda (Berka) Meyersona i powieściopisarki Malwiny (Małki) Meyerson z Horowitzów. Prawnuczka ortodoksyjnego rabina Azriela Horowitza. Była siostrą filozofa Emila Meyersona.

Uczyła się w gimnazjum żeńskim w Lublinie, a następnie studiowała nauki przyrodnicze w Niemczech[1].

Po powrocie do Lublina wraz ze swoim mężem Markiem Arnsztajnem prowadziła działalność społeczną, charytatywną i patriotyczną (także w trakcie I wojny światowej).

Debiutowała w Kurierze Codziennym, pierwszy zbiór wierszy Poezje opublikowała w 1895 roku. Późniejsze zbiory poezji wydawała także wspólnie z Józefem Czechowiczem, z którym w 1932 roku założyła Lubelski Związek Literatów.

W 1934 roku przeniosła się do Warszawy. Okoliczności jej śmierci nie są znane, prawdopodobnie zginęła w obozie zagłady w Treblince.

Jej mężem był Marek Arnsztajn, lekarz, działacz społeczny i polityczny, a synem Jan Arnsztajn, lekarz i działacz niepodległościowy.

TwórczośćEdytuj

Franciszka Arnsztajnowa publikowała swoje wiersze w licznych czasopismach, m.in. w Kamenie, w wydawanym w Warszawie i Krakowie Życiu, Kurierze Polskim, Kurierze Warszawskim, Kłosach, Tygodniku Ilustrowanym, Głosie, Sfinksie i Ateneum.

Tłumaczka głównie literatury angielskiej m.in. Douglasa Jerrolda, Rudyarda Kiplinga, Herberta George'a Wellsa, Williama Somerseta Maughama (Malowany welon).

Ważniejsze praceEdytuj

 
Autograf poetki.

Tomiki poezjiEdytuj

Dramaty teatralneEdytuj

  • Widmo: Ballada w I akcie (1905)
  • Luxoniolo (1911)

Ordery i odznaczeniaEdytuj

Nawiązania i upamiętnieniaEdytuj

 
Tablica na ścianie domu w Lublinie, w którym mieszkała w latach 1899-1934.

Do postaci Franciszki Arnsztajnowej w książce Wyjątkowa długa linia nawiązuje Hanna Krall.

W 2013 roku Andrzej Titkow – scenarzysta i reżyser zrealizował w Lublinie film dokumentalny Album rodzinny, poświęcony Franciszce Arnsztajnowej.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 13.
  2. Franciszka Arnsztajnowa, Archanioł jutra, wyd. 1924, polona.pl [dostęp 2020-10-16].
  3. Franciszka Arnsztajnowa, Odloty, wyd. 1932, polona.pl [dostęp 2020-10-16].
  4. M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 100 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  5. a b Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 13. [dostęp 2020-12-09].
  6. M.P. z 1936 r. nr 261, poz. 461 „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”.
  7. a b c Poznawajmy Obywateli Zasłużonych. „Świat Zasłużonych”. Nr 2, s. 22, 1934. Warszawa. [dostęp 2020-12-09]. 

BibliografiaEdytuj