Gąski (powiat grójecki)

wieś w województwie mazowieckim, powiecie grójeckim
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie grójeckim. Zobacz też: inne miejscowości o tej samej nazwie.

Gąski (niem. Gonzig[5]) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Warka[4][6].

Artykuł 51°50′18″N 21°10′26″E
- błąd 38 m
WD 51°50'N, 21°10'E, 51°54'N, 21°14'E
- błąd 2302 m
Odległość 787 m
Gąski
wieś
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat grójecki
Gmina Warka
Liczba ludności (2011) 245[1][2]
Strefa numeracyjna 48
Kod pocztowy 05-660[3]
Tablice rejestracyjne WGR
SIMC 0640142[4]
Położenie na mapie gminy Warka
Mapa lokalizacyjna gminy Warka
Gąski
Gąski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gąski
Gąski
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Gąski
Gąski
Położenie na mapie powiatu grójeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu grójeckiego
Gąski
Gąski
Ziemia51°50′18″N 21°10′26″E/51,838333 21,173889

Pierwsza pisana wzmianka o wsi jest z roku 1425. Leżała w powiecie wareckim w Ziemi Czerskiej i należała do parafii w Warce. Najprawdopodobniej ponowna lokacja wsi datowana jest na rok 1471, a jej nazwa w tamtym okresie to Wola Gąska. Właścicielem wsi w roku 1576 był Adam Mniszewski, który odziedziczył ją po swojej matce. Był dziedzicem Mniszewa i pełnił różne funkcje w Rzeczypospolitej. Nieznana jest data kiedy wieś przeszła we władanie duchowieństwa (najprawdopodobniej w XVII w.).

W latach 1670-1672 Ulryk Werdum – współuczestnik podróży francuskiego szpiega zanotował w swoim pamiętniku opis trasy "Potem przez krzaki do Warki – opisanej poprzednio. Potem krzaczastymi i piaszczystemi gruntami do Gąsek (Kapuska), wsi bez kościoła. Potem takiemiż gruntami do Chojnowskiej Woli (Kokiscow) wsi z dworem, a dalej Drwalew i do Prażmowa".

Do roku 1758 dzierżawcą Gąsek był biskup krakowski Andrzej Stanisław Załuski, który w swoim testamencie zapisał 40 000 zł, na dobrach Magierowa Wola i Gąski, dla Biblioteki Załuskich (najzasobniejszej w Europie).

Po III rozbiorze Polski wieś znalazła się w obrębie zaboru pruskiego. Majątki należące do duchowieństwa zagarnięto na rzecz skarbu Państwa Pruskiego i najprawdopodobniej dlatego w roku 1795 założono we wsi niemiecką kolonię rolniczą – nazwaną Gonzig. Osadnicy opuścili wieś dopiero w 1945 roku.

W roku 1827 – wieś składała się z 31 domów i mieszkało w niej 241 osób. Gąski wchodziły w skład Dóbr królewskich, które Car Mikołaj I przekazał w 1827 r. Skarbowi Królestwa Polskiego. Zarząd ekonomii państwowej do 1833 r. był w Potyczy. Gąski były wsią rządową i w roku 1833 zostały odłączone od Ekonomii w Potyczy (sprzedane).

W roku 1880 we wsi było 31 osad włościańskich na 241 morgach i należała do gminy Nowa Wieś.

Od I poł. XIX w. do 1944 r. był użytkowany cmentarz ewangelicki, ponieważ we wsi mieszkali koloniści niemieccy. W roku 1929 – działało Stowarzyszenie Mleczarskie, we wsi był też wiatrak.

Ofensywa zimowa rozpoczęła się 14 stycznia 1945 r. Rosjanom nie dało się całkowicie przełamać linii obrony niemieckiej. Niemcy stawiali silny opór, szczególnie w rejonie Magierowej Woli, Gąsek i Warki.

Po II wojnie światowej wieś zasiedlili Polacy. We wsi działa OSP.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa radomskiego.

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Gąski w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2017-04-28] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2019-03-03].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 254 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Karte der Deutschen Siedlungen in Mittelpolen : Maßstab 1:500 000, Bibliographisches Institut AG., 1938 [dostęp 2017-11-27].
  6. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)

Linki zewnętrzneEdytuj