Geo Milew

poeta bułgarski

Geo Milew, właśc. Georgi Milew Kasabow (bułg. Гео Милев; ur. 15 stycznia 1895 w Radnewie, zm. 15 maja 1925 w Sofii) – bułgarski poeta, malarz i krytyk literacki, przedstawiciel ekspresjonizmu bułgarskiego. Zdaniem Wojciecha Gałązki jedyny przedstawiciel tego kierunku w literaturze swojego kraju[1].

Geo Milew
Гео Милев
Ilustracja
Geo Milew
Imię i nazwisko Georgi Milew Kasabow
Data i miejsce urodzenia 15 stycznia 1895
Radnewo
Data i miejsce śmierci 15 maja 1925
Sofia
Narodowość bułgarska
Dziedzina sztuki literatura
Muzeum artysty Kalendarzyk ekspresjonistyczny (1921)
Wrzesień (1924)
Geo Milew – autoportret, 1918 r.

Oprócz twórczości poetyckiej zajmował się malarstwem (pozostawił szereg autoportretów), krytyką literacką i tłumaczem. Za ogólny cel swojej działalności przyjmował wypracowanie nowego modelu literatury bułgarskiej oraz zaangażowanie w politykę po stronie lewicy[2]. Za pierwszy znaczący jego utwór Gałązka przyjmuje tom Okrutny pierścień, opublikowany w 1920, utrzymany w stylu ekspresjonistycznym z elementami poetyki symbolizmu. Od kierunku tego Milew zdecydowanie odciął się w swoich kolejnych dziełach, wzywając do „barbaryzacji” poezji. Ogłosił upadek kultury zachodnioeuropejskiej, której odnowę miała przynieść właśnie sztuka „prymitywna”, równocześnie zaangażowana po stronie rewolucji i pacyfizmu[3]. Jego program został ukształtowany przez doświadczenie udziału w I wojnie światowej, a następnie kontakty z niemiecką grupą twórców skupionych wokół socjaldemokratycznego pisma Die Aktion[4]. W czasie pobytu w Niemczech w 1920 napisał Kalendarzyk ekspresjonistyczny, cykl wierszy zatytułowanych nazwami kolejnych miesięcy, który poświęcił rewolucji niemieckiej[5].

Po powrocie Milewa do Bułgarii w jego poezji zaczęły pojawiać się inspiracje sztuką ludową. W 1922 opublikował tom wierszy Śpią ikony, w których dał wyraz swojemu uczuciu samotności w formie naśladującej pieśń ludową. W tym samym roku napisał Panichidę poety P. K. Jaworowa, ponownie stylizując tekst na religijne misterium[5]. W odmiennym tonie utrzymane były wiersze Piekło oraz Dzień gniewu (drugi z nich nie został opublikowany za życia poety). W utworach tych Milew dawał wyraz fascynacji zjawiskiem rewolucji i buntu robotniczego, atakował cywilizację zachodnią[6].

Zginął w 1925 uduszony przez policję w Sofii razem z innym lewicowym twórcą Christo Jasenowem. Powodem jego aresztowania była publikacja w piśmie Płomień poematu Wrzesień, w którym w ekspresjonistyczny sposób opisywał walkę uczestników powstania wrześniowego i represje, jakim zostali poddani po klęsce[7]. Uwięzienie Milewa było również związane z falą represji działaczy lewicowych po zamachu w cerkwi „Sweta Nedelja”[8].

Do artystycznego programu Milewa nawiązywało działające w latach 19291932 pismo anarchistyczne Nowa sztuka[9].

PrzypisyEdytuj

  1. W. Gałązka, Posłowie. Geo Milewa portret z pamięci, [w:] G. Milew, Poematy i proza liryczna, Wydawnictwo Literackie Kraków, Kraków 1976, s. 67.
  2. W. Gałązka, Posłowie, s. 65–67.
  3. W. Gałązka, Posłowie, s. 67.
  4. T. Dąbek-Wirgowa, Historia literatury bułgarskiej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1980, ​ISBN 83-04-00283-3​, s. 218–219.
  5. a b T. Dąbek-Wirgowa, Historia..., s. 219.
  6. T. Dąbek-Wirgowa, Historia..., s. 219–220.
  7. T. Dąbek-Wirgowa, Historia.., s. 206, 218.
  8. T. Wasilewski, Historia Bułgarii, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1988, ​ISBN 83-04-02466-7​, s. 254.
  9. T. Dąbek-Wirgowa, Historia..., s. 207.