Giovanni Paisiello

kompozytor włoski

Giovanni Paisiello, inaczej Paesiello (ur. 9 maja 1740 w Tarencie, zm. 5 czerwca 1816 w Neapolu) – włoski kompozytor epoki klasycyzmu.

Giovanni Paisiello
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 9 maja 1740
Tarent
Data i miejsce śmierci 5 czerwca 1816
Neapol
Gatunki klasycyzm
Zawód kompozytor

Kształcił się w Conservatorio di Sant'Onofrio w Neapolu. W latach 1776–1784 był nadwornym kompozytorem Katarzyny II w Petersburgu. Od 1784 był kapelmistrzem i kompozytorem króla neapolitańskiego Ferdynanda IV. Od 1801 przez rok pełnił tę samą funkcję na dworze cesarskim Napoleona. W 1784 gościł w Warszawie, gdzie wykonał swoje oratorium La Passione di Gesú Cristo. W 1810 zajął miejsce zmarłego Haydna w Akademii Francuskiej.

Skomponował ponad 100 oper. Większość z nich stanowią opery buffa[1]. Do najbardziej znanych należą: La serva padrona (1781), Cyrulik sewilski (1782) (bardziej znane są oparte na tych samych librettach opery Pergolesiego i Rossiniego), Nitteti (1777) i Nina (1789). Poza tym komponował dzieła kościelne, koncerty i utwory na harfę.

OperyEdytuj

(na podstawie materiału źródłowego[2])

  • Il ciarlone (12.5.1764 Bolonia)
  • I francesi brillanti (24.6.1764 Bolonia)
  • Madama l'umorista, o Gli stravaganti (26.1.1765 Modena)
  • L'amore in ballo (karnawał 1765 Wenecja)
  • I bagni d'Abano (wiosna 1765 Parma)
  • Demetrio (Pasqua 1765 Modena)
  • Il negligente (1765 Parma)
  • Le virtuose ridicole (1765 Parma)
  • Le nozze disturbate (karnawał 1776 Wenecja)
  • Le finte contesse (2.1766 Rzym) [Il Marchese di Tulissano?]
  • La vedova di bel genio (wiosna 1766 Neapol)
  • L'idolo cinese (wiosna 1767 Neapol)
  • Lucio Papirio dittatore (lato 1767 Neapol)
  • Il furbo malaccorto (zima 1767 Neapol)
  • Le 'mbroglie de la Bajasse (1767 Neapol)
  • Alceste in Ebuda, ovvero Olimpia (20.1.1768 Neapol)
  • Festa teatrale in musica (31.5.1768 Neapol) [Le nozze di Peleo e Tetide]
  • La luna abitata (lato 1768 Neapol)
  • La finta maga per vendetta (jesień? 1768 Neapol)
  • L'osteria di Marechiaro (1768 Neapol)
  • La serva fatta padrona (lato 1769 Neapol) [wersja Le 'mbroglie de la Bajasse]
  • Don Chisciotte della Mancia (lato 1769 Neapol)
  • L'arabo cortese (zima 1769 Neapol)
  • La Zelmira, o sia La marina del Granatello (lato 1770 Neapol)
  • Le trame per amore (7.10.1770 Neapol)
  • Annibale in Torino (16.1.1771 Turyn)
  • La somiglianza de' nomi (wiosna 1771 Neapol)
  • I scherzi d'amore e di fortuna (lato 1771 Neapol)
  • Artaserse (26.12.1771 Modena)
  • Semiramide in villa (karnawał 1772 Rzym)
  • Motezuma (1.1772 Rzym)
  • La Dardanè (wiosna 1772 Neapol)
  • Gli amante comici (jesień 1772 Neapol)
  • Don Anchise Campanone (1773 Wenecja) [wersja Gli amante comici]
  • L'innocente fortunata (Karnawał 1773 Wenecja)
  • Sismano nel Mogol (karnawał 1773 Mediolan)
  • Il tamburo (wiosna 1773 Neapol) [Il tamburo notturno]
  • Alessandro nell'Indie (26.12.1773 Modena)
  • Andromeda (karnawał 1774 Mediolan)
  • Il duello (wiosna 1774 Neapol)
  • Il credulo deluso (jesień 1774 Neapol)
  • La frascatana (jesień 1774 Wenecja) [L'infante de Zamora]
  • Il divertimento dei numi (4.12.1774 Neapol)
  • Demofoonte (karnawał 1775 Wenecja)
  • La discordia fortunata (Karnawał 1775 Wenecja) [L'avaro deluso]
  • L'amor ingegnoso, o sia La giovane scaltra (karnawał 1775 Padwa)
  • Le astuzie amorose (wiosna 1775 Neapol)
  • Socrate immaginario (jesień 1775 Neapol)
  • Il gran Cid (3.11.1775 Florencja)
  • Le due contesse (3.1.1776 Rzym)
  • La disfatta di Dario (karnawał 1776 Rzym)
  • Dal finto il vero (wiosna 1776 Neapol)
  • Nitteti (28.1.1777 Sant Petersburg)
  • Lucinda e Armidoro (jesień 1777 Sant Petersburg)
  • Achille in Sciro (6.2.1778 Sant Petersburg)
  • Lo sposo burlato (24.7.1778 Sant Petersburg)
  • Gli astrologi immaginari (14.2.1779 Sant Petersburg) [Le philosophe imaginaire]
  • Il matrimonio inaspettato (1779 Kamienny Ostrow) [La contadina di spirito]
  • La finta amante (5.6.1780 Mohylew) [Camiletta]
  • Alcide al bivio (6.12.1780 Sant Petersburg)
  • La serva padrona (10?.9.1781 Carskie Sioło)
  • Il duello comico (1782 Carskie Sioło) [wersja Il duello]
  • Il barbiere di Siviglia, ovvero La precauzione inutile (26.9.1782 Sant Petersburg)
  • Il mondo della luna (1782 Kamienny Ostrow)
  • Il re Teodoro in Wenecja (23.8.1784 Wiedeń)
  • Antigono (12.10.1785 Neapol)
  • La grotta di Trofonio (12.1785 Neapol)
  • Olimpiade (20.1.1786 Neapol); opera napisana dla kastrata Gaspare’a Pacchiarottiego (1744–1821)
  • Le gare generose (wiosna 1786 Neapol) [Gli schiavi per amore; Le bon maître, ou L'esclave par amour]
  • Pirro (12.1.1787 Neapol)
  • Il barbiere di Siviglia, ovvero La precauzione inutile (1787 Neapol)
  • La modista raggiratrice (jesień 1787 Neapol) [La scuffiara amante, o sia Il maestro di scuola Neapoltano; La scuffiara raggiratrice]
  • Giunone e Lucina (8.9.1787 Neapol)
  • Fedra (1.1.1788 Neapol)
  • L'amor contrastato (Karnawał 1789 Neapol) [L'amor contrastato o sia La molinarella]
  • Catone in Utica (5.2.1789 Neapol)
  • Nina, o sia La pazza per amore (25.6.1789 Caserta)
  • I zingari in fiera (21.11.1789 Neapol)
  • Le vane gelosie (wiosna 1790 Neapol)
  • Zenobia in Palmira (30.5.1790 Neapol)
  • La molinara (1790 Wiedeń) [wersja L'amor contrastato]
  • Nina, o sia La pazza per amore [wersja] (1790 Neapol); napisana specjalnie dla Celeste Coltellini (mezzosopran)
  • Ipermestra (6.1791 Padwa)
  • La locanda (16.6.1791 Londyn Pantheon) [La locanda di falcone; Lo stambo in Berlina]
  • I giuochi d'Agrigento (16.5.1792 Wenecja)
  • Il fanatico in Berlina (1792 Neapol) [wersja La locanda]
  • Il ritorno d'Idomeneo (jesień 1792 Perugia)
  • Elfrida (4.11.1792 Neapol) [Adevolto]
  • Elvira (12.1.1794 Neapol)
  • Didone abbandonata (4.11.1794 Neapol)
  • Nina, o sia La pazza per amore [wersja 2] (1795 Neapol)
  • Chi la dura la vince (9.6.1797 Mediolan)
  • La Daunia felice (26.6.1797 Foggia)
  • Andromaca (4.11.1797 Neapol)
  • L'inganno felice (1798 Neapol)
  • Proserpine (28.3.1803 Paryż)
  • Elisa (19.3.1807 Neapol) [+ Mayr]
  • I pittagorici (19.3.1808 Neapol)

PrzypisyEdytuj

  1. Franz Brendel: Zarysy historyi muzyki. Władysław Tarnowski (tłum.). Lipsk: Paweł Rhode, 1866, s. 75.
  2. dzieła Giovanniego Paisella [1]

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj