Gubernatorzy generalni Australii

Gubernator generalny Związku Australijskiego (ang. Governor-General of the Commonwealth of Australia) – formalnie najwyższe stanowisko władzy wykonawczej na szczeblu federalnym w Australii. W praktyce jego rola jest głównie ceremonialna, zaś od zajmującej ten urząd osoby oczekuje się apolitycznego realizowania funkcji "Ojca (lub Matki) Narodu".

Gubernator generalny Australii
Governor-General of Australia
Ilustracja
Sztandar gubernatora generalnego Australii
Obecny gubernator
Obecny Gubernator generalny Australii
David Hurley, gubernator generalny Australii
Stanowisko
Państwo  Australia
Data utworzenia 1901
Pierwszy gubernator lord Hopetoun
Długość kadencji nieokreślona (zwyczajowo ok. 5 lat)
Obecny gubernator David Hurley
Obecny od 1 lipca 2019
Siedziba Government House, Canberra
Admiralty House, Sydney
Strona internetowa
Australia
Godło Australii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Australii

Wikiprojekt Polityka

Charakterystyka urzęduEdytuj

Istnienie tego urzędu wiąże się z faktem, iż Australia pozostaje w unii personalnej z Wielką Brytanią, w związku z czym królowa Australii, będąca zarazem królową Wielkiej Brytanii i pozostałych Commonwealth realms, przez zdecydowaną większość czasu pozostaje poza terytorium kraju. W czasie jej nieobecności większość obowiązków i kompetencji, które w klasycznym modelu westminsterskim spoczywają na monarsze, jest realizowana przez gubernatora generalnego.

Gubernator ma prawo mianowania ministrów i sędziów, rozwiązania parlamentu oraz sygnowania ustaw. Przewodniczy Federalnej Radzie Wykonawczej i jest nominalnym dowódcą Australijskich Sił Zbrojnych. W praktyce jednak wszystkie swoje kompetencje realizuje w ścisłym porozumieniu z gabinetem federalnym, a zwłaszcza z premierem Australii. Gubernator generalny ma prawo użyć swych szczególnych prerogatyw samodzielnie tylko w zupełnie wyjątkowych sytuacjach. Ostatni raz zdarzyło się to w 1975 roku podczas kryzysu konstytucyjnego, jednak do dziś zasadność ich użycia w tamtej sytuacji budzi liczne kontrowersje.

Stołeczną rezydencją gubernatora jest Government House w Canberze, popularnie zwany Yarralumla. Inną oficjalną rezydencją jest Admirality House w Sydney.

Powoływanie i kadencjaEdytuj

Formalnie powołanie gubernatora generalnego jest osobistym aktem królewskim, jednak zwyczajowo królowa mianuje kandydata wskazanego przez premiera Australii. Długość kadencji gubernatora nie jest prawnie uregulowana, zależy głównie od decyzji premiera oraz samego gubernatora, jednak historycznie gubernatorzy urzędowali zwykle od 4 do 7 lat.

Lista gubernatorów generalnych AustraliiEdytuj

# Portret Imię i nazwisko Objął urząd Opuścił urząd Suweren
1   John Hope, 7. hrabia Hopetoun 1 stycznia 1901 22 stycznia 1901 Wiktoria
(1) John Hope, 7. hrabia Hopetoun 1 stycznia 1901 22 stycznia 1901 Edward VII
2   Hallam Tennyson, 2. baron Tennyson 9 stycznia 1903 21 stycznia 1904
3   Henry Northcote, 1. baron Northcote 21 stycznia 1904 9 września 1908
4   William Ward, 2. hrabia Dudley 9 września 1908 6 maja 1910
(4) William Ward, 2. hrabia Dudley 6 maja 1910 31 lipca 1911 Jerzy V
5   Thomas Denman, 3. baron Denman 31 lipca 1911 18 maja 1914
6   Ronald Munro-Ferguson 18 maja 1914 6 października 1920
7   Henry Forster, 1. baron Forster 6 października 1920 8 października 1925
8   John Baird, 1. baron Stonehaven 8 października 1925 21 stycznia 1931
9   Isaac Isaacs 21 stycznia 1931 20 stycznia 1936
(9) Isaac Isaacs 20 stycznia 1936 23 stycznia 1936 Edward VIII
10   Alexander Hore-Ruthven, 1. baron Gowrie 23 stycznia 1936 11 grudnia 1936
(10) Alexander Hore-Ruthven, 1. baron Gowrie 11 grudnia 1936 30 stycznia 1945 Jerzy VI
11   Henryk Windsor, książę Gloucester 30 stycznia 1945 11 marca 1947
12   William McKell 11 marca 1947 6 lutego 1952
(12) William McKell 6 lutego 1952 8 maja 1953 Elżbieta II
13   William Slim 8 maja 1953 2 lutego 1960
14   William Morrison, 1. wicehrabia Dunrossil 2 lutego 1960 3 lutego 1961
15   William Sidney, 1. wicehrabia De L'Isle 3 sierpnia 1961 7 maja 1965
16   Richard Casey, baron Casey 7 maja 1965 30 kwietnia 1965
17   Paul Hasluck 30 kwietnia 1965 11 lipca 1974
18   John Kerr 11 lipca 1974 8 grudnia 1977
19   Zelman Cowen 8 grudnia 1977 29 lipca 1982
20   Ninian Stephen 29 lipca 1982 16 lutego 1989
21   Bill Hayden 16 lutego 1989 16 lutego 1996
22   William Deane 16 lutego 1996 29 czerwca 2001
23   Peter Hollingworth 29 czerwca 2001 29 maja 2003
24   Michael Jeffery 11 sierpnia 2003 5 września 2008
25   Quentin Bryce 5 września 2008 28 marca 2014
26   Peter Cosgrove 28 marca 2014 1 lipca 2019
27   David Hurley 1 lipca 2019 nadal

Zobacz teżEdytuj