Otwórz menu główne

Gyrocaryum oppositifolium

Gyrocaryum oppositifolium Valdés – gatunek rośliny z rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae Juss.). Jest taksonem monotypowym w obrębie rodzaju Gyrocaryum. Występuje endemicznie w Hiszpanii kontynentalnej, w pobliżu miasta Ponferrada, w prowincji León[3][4].

Gyrocaryum oppositifolium
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rodzina ogórecznikowate
Rodzaj Gyrocaryum
Nazwa systematyczna
Gyrocaryum oppositifolium Valdés
Willdenowia 13: 109 1983[2]
Kategoria zagrożenia
Status iucn3.1 CR pl.svg
krytycznie zagrożony (IUCN 3.1)

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Roślina zielna dorastająca do 24 cm wysokości. Ma proste lub słabo rozgałęzione pędy. Łodyga jest wyprostowana lub lekko pochylona.
Liście
Dolne liście mają 2,4 cm długości i 0,5 cm szerokości oraz prawie lancetowaty kształt. Liście na średniej wysokości oraz te najwyższej położone mają 2,8 cm długości i 0,7 cm szerokości oraz kształt jajowato-eliptyczny, wąsko-podłużny lub wąsko-lancetowaty[5].
Kwiaty
Zebrane w kwiatostany dorastające do 9 (–13,5) cm długości. Kwiaty są osadzone na szypułkach o długości 3–5,5 cm. Przysadki mają 5–17 mm długości i 2–6 mm szerokości, mają eliptyczny lub wąsko-podłużny kształt, są prawie takiej samej długości jak szypułki. Działki kielicha mają 2,5–3 mm długości i 0,9–1 mm szerokości, są jajowate lub lancetowate. Korona kwiatu ma 6,5–7,5 mm długości i jest niebieskiego koloru[5].
Owoce
Jasno- lub ciemnobrązowe rozłupki mające 1,4–1,6 mm długości oraz 0,5–1 mm szerokości[5].

Biologia i ekologiaEdytuj

Roślina jednoroczna. Rośnie w zaburzonych siedliskach roślin zielnych wśród rozproszonych drzew. Gatunek można również znaleźć na skraju lasów sosnowych, w zaroślach, w lasach na wolnych granitowych lub łupkowych glebach z piaszczystym podłożem na łagodnych wzniesieniach[4].

OchronaEdytuj

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych został zaliczony do kategorii CR – gatunków krytycznie zagrożonych wyginięciem. Stało się tak, ponieważ występuje tylko w jednej bardzo małej lokalizacji i zawiera mniej niż 100 osobników. Liczebność populacji ma nadal tendencję spadkową[4].

Gatunek został opisany w 1982 roku na podstawie holotypu znalezionego w pobliżu Sewilli. Znane były trzy subpopulacje[a][6] – jedna w pobliżu Sewilli, jedna w pobliżu miasta Ponferrada, w prowincji León oraz jedna w pobliżu Madrytu. Jednak dwie subpopulacje zostały już stracone i obecnie istnieje tylko jedna w prowincji León[4].

Gatunek ma słabą strategię reprodukcyjną. Rozwój infrastruktury, w szczególności dróg leśnych oraz budowa kolei, jest głównym zagrożeniem dla tego gatunku. Wydeptywanie ścieżek przez ludzi oraz wprowadzenie konkurencyjnych gatunków obcych są dodatkowymi zagrożeniami. Inne zagrożenie może również stanowić zbieranie okazów do kolekcji dla celów botanicznych i naukowych[4].

Problemem może być również fakt, że jedyna pozostała subpopulacja tego gatunku nie znajduje się na żadnych obszarach chronionych[4].

UwagiEdytuj

  1. Pojęcie subpopulacji (podpopulacji) jest wprowadzane w przypadkach ocen zagrożenia populacji silnie rozczłonkowanych, co wzmaga wymieranie taksonu. W przypadkach, gdy subpopulacje są małe i w znacznym stopniu izolowane, rekolonizacja opuszczonych stanowisk jest mało prawdopodobna (zob. metapopulacja oraz J. Mitka, Metodyka oszacowania stopnia zagrożenia populacji roślin i ich siedlisk).

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2013-04-15].
  2. Gyrocaryum oppositifolium Valdés (ang.). The Plant List. [dostęp 26 listopada 2014].
  3. Gyrocaryum oppositifolium – Maps (ang.). Encyclopedia of Life. [dostęp 26 listopada 2014].
  4. a b c d e f Gyrocaryum oppositifolium (ang.). The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 26 września 2014].
  5. a b c Gyrocaryum oppositifolium Valdés (hiszp.). Flora Vascular. [dostęp 26 września 2014].
  6. Józef Mitka: Metodyka oszacowania stopnia zagrożenia populacji roślin i ich siedlisk (pol.). W: Roczniki Bieszczadzkie nr 18 [on-line]. 2010. s. 24–44. [dostęp 2013-12-23].