Język pazande

Język pazande także asande, azande, badjande, bazenda, sande, zande i zandi – najbardziej rozpowszechniony język zande z adamawa-ubangi, podgrupy języków nigero-kongijskich; używany jako pierwszy język przez plemię Azande, głównie w północno-wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga oraz zachodniej części Sudanu Południowego i na wschodzie Republiki Środkowoafrykańskiej[2][3].

Pazande
Obszar Demokratyczna Republika Konga, Sudan Południowy, Republika Środkowoafrykańska
Liczba mówiących 1 142 tys.: 730 tys. w Demokratycznej Republice Kongo[1], 350 tys. w Sudanie, 62 tys. w Republice Środkowoafrykańskiej[2]
Pismo/alfabet łacińskie
Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
Ethnologue 5 rozwojowy
Kody języka
Kod ISO 639-2 znd
Kod ISO 639-3 zne
IETF zne
Glottolog zand1248
Ethnologue zne
WALS zan
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

W XVIII wieku powszechnie używany jako regionalny język wehikularny i handlowy, od tego czasu stracił na znaczeniu na rzecz języków urzędowych DR Kongaswahili, lingala i języka francuskiego, Sudanu Południowegoarabskiego i angielskiego oraz sango i francuskiego w Republice Środkowoafrykańskiej[3].

Jest to relatywnie dobrze poznany język[3]. W 1928 roku ustanowiono ortografię języka pazande[4]. Istnieje literatura w języku pazande, m.in. słownik języka pazande[4] i gramatyki opisowe[5]. W roku 2020 ukazał się pierwszy przekład Pisma Świętego w tym języku[6].

Pazande jest językiem tonalnym, stosującym szyk wyrazów SVO (Subject Verb Object)[7]. Język stosuje cztery rodzaje gramatyczne[7]:

  • rodzaj męski (dla określenia ludzi dorosłych)
  • rodzaj żeński (dla określenia ludzi dorosłych)
  • rodzaj ożywiony (dla określenia żywych istot innych niż ludzie dorośli, np. dzieci i zwierząt)
  • rodzaj nieożywiony

PrzypisyEdytuj

  1. Zande. W: Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig: Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition. Dallas, Texas: SIL International, 2014. [dostęp 2015-07-30]. (ang.)
  2. a b International Encyclopedia of Linguistics, Volume 4. Oxford University Press, 2003, s. 322. ISBN 978-0-19-513977-8. [dostęp 2015-07-31]. (ang.)
  3. a b c Helma Pasch. Zahlwörter, Allquantor und Demonstrativum in nomenferner Position im Zande. „Afrikanistik online”, 2014. 11 (niem.). 
  4. a b Peter Austin: One Thousand Languages: Living, Endangered, and Lost. University of California Press, 2008, s. 111. ISBN 978-0-520-25560-9. [dostęp 2015-07-31]. (ang.)
  5. Helma Pasch. Grammar of Location and Motion in Zande. „Annual Papers in African Linguistics (APAL)”, s. 165-181, 2007. 5 (ang.). 
  6. Sudan Południowy: ukazało się pierwsze wydanie Biblii w języku pazande deon.pl [dostęp: 2020-09-17]
  7. a b Helma Pasch: Zande Attributes and Pronoun Copying. W: Anne Storch, Gratien G. Atindogbé, Roger M. Blench: Copy Pronouns. Case Studies from African Languages. Köln: Rüdiger Köppe, 2011, s. 213 - 236. [dostęp 2015-07-31]. (ang.)