Jacques Tati
Jacques Tati, właściwie Jacques Tatischeff, Jakow Tatiszczew (ur. 9 października 1907 w Le Pecq, zm. 4 listopada 1982 w Paryżu)[1] – francuski aktor, reżyser i scenarzysta.
![]() Jacques Tati (1938) | |
Prawdziwe imię i nazwisko |
Jacques Tatischeff |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
9 października 1907 |
Data i miejsce śmierci |
4 listopada 1982 |
Zawód | |
Strona internetowa |
Pochodził z arystokratycznej rodziny Tatiszczewów, rosyjskich emigrantów. Karierę rozpoczynał jako sportowiec, grając m.in. zawodowo w rugby i tenisa, później związał się ze sceną musicalową, inscenizował własne przedstawienia, uczestniczył w realizacjach innych twórców. Dał się poznać jako bohater krótkich filmów komediowych, reżyserowanych przez René Claira.
Cechy twórczości
edytujChoć nie tworzył filmów niemych, dialog odgrywał w nich marginalną rolę. Żart inscenizacyjny, humor sytuacyjny i charakterystyczna postać kreowana przez Tatiego we własnych filmach, w powszechnym odbiorze uczyniły go kontynuatorem sztuki Bustera Keatona czy Maxa Lindera. Tworząc komedie starał się zawrzeć w nich refleksję dotyczącą umiejscowienia człowieka współczesnego w świecie i względem innych ludzi.
Do swych filmów sam pisał scenariusze, sam je produkował, reżyserował i odtwarzał w nich główną rolę. Obdarzony nieprzeciętnie wysokim wzrostem, Tati zwykle w nich chodzi przygarbiony, w charakterystycznym, przykrótkim płaszczu, ze śmiesznym kapelusikiem na głowie i fajką w zębach. Nie gra twarzą, lecz całą swoją sylwetką. Gag jako taki nie miał w jego filmach charakteru czysto nonsensownej konstrukcji, podobnie jak np. u braci Marx. W nieporadności postaci, nieprzewidywalności ruchów nie ma nic z klownady czy farsy, zastępuje je komiczne tło akcji. Bardzo często (co jest swoistym novum) gagi nie wynikają z bezpośredniego sprawstwa głównego bohatera, gdyż przyczyną ich bywa także działanie innych postaci.
Jego filmy przemawiają wysmakowaną kompozycją wizualną, dopracowanymi w najdrobniejszych szczegółach wielopiętrowymi gagami sytuacyjnymi – nigdy jednak nie odwołującymi się do rubasznego, jarmarcznego humoru. Bohater Tatiego – czy to pan Hulot, czy listonosz François (Dzień świąteczny) – to osamotniony człowiek zarówno wzbudzający sympatię, jak i skłaniający do refleksji. W jego filmach często pojawia się audiowizualna deformacja, gdy jedne odgłosy zostają zastąpione przez inne, albo jedne rzeczy „udają” drugie; martwe przedmioty czasem nabierają pozorów życia, często zupełnie niezauważalnych dla człowieka.
Zachowując do końca niezależność finansową, Tati poniósł klęskę przy produkcji swojego przedostatniego ukończonego pełnometrażowego filmu Playtime, realizowanego w nowatorskiej wtedy technice 70 mm stereo.
Filmografia
edytujReżyseria
edytuj- 1949: Dzień świąteczny (Jour de fête)
- 1953: Wakacje pana Hulot (Les vacances de monsieur Hulot)
- 1958: Mój wujaszek (Mon oncle)
- 1967: Playtime
- 1970: Pan Hulot wśród samochodów (Trafic)
- 1974: Parada (Parade)
Nagrody
edytuj- Cezar 1977 Nagroda Honorowa
- Nagroda na MFF w Cannes Nagroda Specjalna Jury: 1958 Mój wujaszek
Przypisy
edytuj- ↑ Jacques Tati. imdb.com. [dostęp 2010-02-13]. (ang.).
Linki zewnętrzne
edytuj- Jacques Tati w bazie IMDb (ang.)
- Jacques Tati w bazie Filmweb
- Oficjalna strona Jacques’a Tatiego
- ISNI: 000000012144475X
- VIAF: 96523795
- ULAN: 500112168
- LCCN: n79095602
- GND: 118753967
- NDL: 00696718
- LIBRIS: 31fjm83m1btw590
- BnF: 12039341n
- SUDOC: 028587642
- SBN: SBLV126790
- NLA: 35609029
- NKC: mzk2006356159
- BNE: XX1405619
- NTA: 071906401
- BIBSYS: 90148720
- CiNii: DA11383171
- Open Library: OL7533072A
- PLWABN: 9810557363605606
- NUKAT: n2003031882
- J9U: 987007282822805171
- CANTIC: a11596533
- LNB: 000160443
- CONOR: 15228259
- BLBNB: 000490197
- KRNLK: KAC201104763
- LIH: LNB:nE5;=BO