Otwórz menu główne
Jad Waszem z lotu ptaka
Symboliczna rzeźba
Rzeźba Borisa Saktsiera Korczak i Dzieci Getta
Urwany wiadukt kolejowy w Jad Waszem

Jad Waszem[1] (lub Jad wa-Szem[2], hebr. יד ושם, ang. Yad Vashem), Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holocaustu[3] – instytut w Izraelu poświęcony żydowskim ofiarom Holocaustu, założony w 1953 roku w Jerozolimie na mocy Ustawy o Pamięci, przyjętej przez izraelski parlament Kneset. Zlokalizowany jest na Wzgórzu Herzla[4].

Termin „Jad Waszem” oznacza „miejsce i imię” (lub „pomnik i imię”[5]) i zaczerpnięty jest z księgi Izajasza (Iz 56, 5)[6]: dam [im] miejsce w moim domu i w moich murach oraz imię lepsze od synów i córek, dam im imię wieczyste i niezniszczalne[7].

Instytut składa się z Nowego Muzeum Historycznego wraz z Salą Imion, gdzie przechowywane są dane o Ofiarach Holokaustu, Izby Pamięci, Ogrodu Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, dwóch galerii sztuki, synagogi, archiwum i biblioteki, Doliny Zabitych Wspólnot i Międzynarodowej Szkoły Nauczania o Holokauście. Poza tym na terenie Jad Waszem znajduje się kilkanaście mniejszych i większych pomników poświęconych m.in. zamordowanym w czasie Holocaustu dzieciom, żydowskim partyzantom i żołnierzom oraz Januszowi Korczakowi. Jeden z pomników to urwany wiadukt kolejowy, na którym stoi towarowy wagon, służący w czasie II wojny światowej do przewożenia Żydów do obozów zagłady. W całym Jad Waszem posadzone są drzewa upamiętniające Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata – nie-Żydów, którzy ratowali Żydów w czasie Holocaustu, niejednokrotnie ryzykując własne życie. Obecnie, ze względu na brak miejsca, ich nazwiska umieszczane są na specjalnej ścianie pamiątkowej.

Niewielki ogród i tablica pamiątkowa na terenie Jad Waszem poświęcone są mieszkańcom Le Chambon-sur-Lignon, miasteczka we Francji, którzy w czasie drugiej wojny światowej uczynili swoją miejscowość azylem dla Żydów uciekających przed nazistami.

Wśród drzewek posadzonych w Alei Sprawiedliwych znajduje się też drzewko posadzone w 1963 r. przez Władysława Bartoszewskiego i Marię Kann w imieniu Rady Pomocy Żydom „Żegota” – jedynej organizacji w okupowanej Europie powołanej w celu ratowania Żydów.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego (pol.). ŻIH. [dostęp 2014-03-05].
  2. Jad wa-Szem. Encyklopedia PWN. [dostęp 2014-03-05].
  3. Edukacja - Polski - Jad Waszem. yadvashem.org. [dostęp 2015-10-08].
  4. Marcin Rozmarynowski: Jad Waszem – wizyta w Instytucie Pamięci Męczenników i Bohaterów Holokaustu w Jerozolimie. historia.org.pl, 2017-12-02. [dostęp 2019-02-22].
  5. Przemówienie Benedykta XVI w Instytucie Pamięci Jad Waszem w Jerozolimie 11 maja 2009 roku. ekai.pl. [dostęp 2014-03-05].
  6. Yad Vashem. sprawiedliwi.org.pl. [dostęp 2014-03-05].
  7. Biblia Tysiąclecia - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Iz 56. Wydawnictwo Pallottinum w Poznaniu. [dostęp 2014-03-05].

Linki zewnętrzneEdytuj