Jan Zápolya

Jan Zápolya (węg. Szapolyai János) (ur. 2 lutego 1487[1] na Zamku Spiskim, zm. 22 lipca 1540 w Szászebes[2]) – król Węgier od 1526, przywódca stronnictwa antyhabsburskiego na Węgrzech.

Jan Zápolya
król Węgier
Ilustracja
Wizerunek herbu
podpis
(anty)król Węgier
Okres

od 1526
do 1540

Poprzednik

Ludwik II Jagiellończyk

Następca

Ferdynand I Habsburg

Dane biograficzne
Dynastia

Zápolya

Data urodzenia

2 lutego 1487

Data śmierci

22 lipca 1540

Ojciec

Stefan Zápolya

Matka

Jadwiga cieszyńska

Żona

Izabela Jagiellonka

Dzieci

Jan II Zygmunt Zápolya

ŻyciorysEdytuj

Był najstarszym dzieckiem Stefana Zápolyi i Jadwigi cieszyńskiej; bratem Jerzego, Barbary i Magdaleny. Po śmierci ojca (1499) otrzymał godność żupana spiskiego. Był wojewodą siedmiogrodzkim od 1511 roku i banem komitatu Szörény.

W 1526 roku, po śmierci Ludwika II Jagiellończyka w bitwie pod Mohaczem, został wybrany na króla Węgier przez zgromadzenia szlacheckie w Tokaju (X 1526) i w Székesfehérvárze (XI 1526). W grudniu jednak magnaci pod wodzą rodu Frangepán obwołali w Cetinie królem arcyksięcia Austrii Ferdynanda Habsburga, młodszego brata cesarza Karola V. W zamku kamienieckim w Odrzykoniu 12 marca 1528 roku hetman polny koronny Marcin Kamieniecki podejmował wygnanego z Węgier króla Jana Zapolyę po zatargach w wojnie domowej ze stronnikami Habsburgów na Węgrzech. Wysyłał z Odrzykonia listy zapraszające polskich magnatów na sejmik do Tarnowa, na którym liczył otrzymać poparcie w walce o tron i uzyskał głosy ich samych oraz Sulejmana I. W 1528 Jan Amor Tarnowski udzielił mu półrocznej gościny na swym zamku w Tarnowie[3]. W 1539 r. poślubił Izabelę Jagiellonkę. Ojciec Jana II Zygmunta Zapolyi.

Drzewo genealogiczneEdytuj

4. Władysław Zápolya      
    2. Stefan Zápolya
5. Dorota        
      1. Jan Zápolya
6. Przemysław II    
    3. Jadwiga    
7. Anna      
 

PrzypisyEdytuj

  1. Najczęściej podaje się jako datę narodzenia Jana rok 1487; za najbardziej prawdopodobną datę uchodzi koniec tego roku, gdyż jego rodzice pobrali się w grudniu 1486 (Sroka, Jadwiga Zapolya, s. 24.) Pojawiło się mniejszościowe stanowisko, że urodził się w 1490 roku.
  2. Jarosław Nikodem, Słownik władców Europy nowożytnej i najnowszej, Maciej Serwański, Józef Dobosz (red.), hasło: Jan Zápolya, Poznań 1998: Wydawnictwo Poznańskie, s. 188.
  3. Zdzisław Spieralski, Jan Tarnowski 1488-1561, Warszawa 1977, s. 124-125.

BibliografiaEdytuj