Otwórz menu główne

Jedwabno (województwo warmińsko-mazurskie)

wieś w województwie warmińsko-mazurskim
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie warmińsko-mazurskim. Zobacz też: Jedwabno (województwo kujawsko-pomorskie).

Jedwabno (niem. Jedwabno, w latach 1938–1945 Gedwangen[2]) – wieś mazurska w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Jedwabno. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Jedwabno
Herb
Herb Jedwabna
Jedwabno
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat szczycieński
Gmina Jedwabno
Liczba ludności (2011) 1271[1]
Strefa numeracyjna 89
Kod pocztowy 12-122
Tablice rejestracyjne NSZ
SIMC 0476560
Położenie na mapie gminy Jedwabno
Mapa lokalizacyjna gminy Jedwabno
Jedwabno
Jedwabno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jedwabno
Jedwabno
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Jedwabno
Jedwabno
Położenie na mapie powiatu szczycieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu szczycieńskiego
Jedwabno
Jedwabno
Ziemia53°31′47″N 20°43′47″E/53,529722 20,729722

Miejscowość turystyczna, jest siedzibą gminy Jedwabno. We wsi rzymskokatolicki kościół parafialny pw. św. Józefa, wybudowany w 1932 r., filiał kościoła ewangelickiego, urząd gminny, poczta, sklepy, stacja benzynowa.

HistoriaEdytuj

Według jednych źródeł wieś założona około 1380 r. na miejscu grodziska Prusów. Inne wskazują, że miejscowość wymieniana była w dokumentach w 1397 r., założona prawdopodobnie na miejscu staropruskiej osady. W średniowieczu była to duża osada bartnicza, a od XVI wieku duża wieś targowa, z prawem do organizowania jednego jarmarku rocznie. W 1380 roku wybudowano w zachodniej części wsi nad nieistniejącym jeziorem niewielką fortyfikację krzyżacką, która w XIV wieku wyposażona była w 2 ciężkie kusze, 2 miotacze i 3,5 kopy strzał. Zapisy ksiąg czynszowych z 1436 wskazują, że Jedwabno posiadało tradycje starej wsi bartnickiej. W 1579 r. wzmiankowano istnienie we wsi parafii. W 1782 wieś liczyła 57 gospodarstw i pełniło funkcję osady targowej[3]. Kościół ewangelicki został spalony zimą 1945, później rozebrany i już nie odbudowany.

Podczas akcji germanizacyjnej nazw miejscowych i fizjograficznych utrwalona historycznie nazwa niemiecka Jedwabno została w 1938 r. zastąpiona przez administrację nazistowską sztuczną formą Gedwangen.

ZabytkiEdytuj

  • kościół katolicki pw. św. Józefa, zbudowany w latach 1930-1932. Obiekt jest murowany z drewnianą wieżą, założony na planie prostokąta z trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Dach dwuspadowy. Ołtarz główny w stylu neorenesansowym, przed ołtarzem neogotycka balustrada[4].
  • domy o charakterze kamieniczek (ul. 1 Maja, ul Odrodzenia, ul. Olsztyńska)
  • domy drewniane (ul. Odrodzenia, ul. Olsztyńska)
  • cmentarz ewangelicki, położony po obu stronach drogi do Nidzicy, ze starymi drzewami oraz słabo zachowanymi nagrobkami.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Strona polskawliczbach.pl
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  3. Jan Bałdowski "Warmia i Mazury, mały przewodnik" Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1977 s. 100
  4. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 310

BibliografiaEdytuj

  • Ambroziak Sławomir, Dzieje parafii, kościołów i życia religijnego gminy Jedwabno (Jedwabno, Małga, Nowy Dwór), Rocznik Mazurski 2001.
  • Ambroziak Sławomir, Osadnictwo na terenie gminy Jedwabno od czasów Zakonu Krzyżackiego, Rocznik Mazurski 2002.
  • Ambroziak Sławomir, Z dziejów gminy Jedwabno, Rocznik Mazurski 2006.
  • Ambroziak Sławomir, O najgłośniejszym procesie sądowym Mazur. Wydarzenia zimy 1931/1932 w Dębowcu i Jedwabnie oraz postępowanie w tych sprawach przed niemieckim wymiarem sprawiedliwości, Rocznik Mazurski 2007.
  • Ambroziak Sławomir, Okręg Jedwabna w pierwszych latach powojennych 1945-1954, Rocznik Mazurski 2008.
  • Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​​ISBN 83-902165-0-7​​, s. 159
  • Liżewska Iwona, Wiktor Knercer: Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej. Olsztyn, Agencja Wydawnicza "Remix" s.c., 1998, 171 str., ​ISBN 83-87031-13-5
  • Powiat szczycieński. Przeszłość - współczesność, Szczytno 2006, praca zbiorowa
  • Szczytno. Z dziejów miasta i powiatu, Szczytno 1962, praca zbiorowa

Linki zewnętrzneEdytuj