Jugurta (ur. ok. 160 p.n.e. – zm. 104 p.n.e.) – król Numidii w latach 118–104 p.n.e.

Jugurta
Iugurtha
"|- król Numidii
Okres od 118 p.n.e.
do 104 p.n.e.
Poprzednik Micypsa
Następca Gauda
Dane biograficzne
Data i miejsce urodzenia ok. 160 p.n.e.
Numidia
Data i miejsce śmierci 104 p.n.e.
Więzienie Mamertyńskie w Rzymie
Ojciec Mastanabal

ŻyciorysEdytuj

Jugurta był wnukiem Masynissy, synem Mastanabala. Za rządów jego stryja, króla Numidii Micypsy, został wysłany do Hiszpanii na czele wojsk mających wesprzeć Rzymian w wojnie numantyjskiej. Zdolności Jugurty przykuły uwagę Scypiona Afrykańskiego Młodszego, który zasugerował królowi adopcję bratanka[1]. Micypsa przed swoją śmiercią podzielił państwo na trzy części, którymi mieli władać: adoptowany Jugurta, Hiempsal i Adherbal (dwaj naturalni synowie Micypsy). Jugurta szybko pozbył się dwóch rywali – Hiempsala zamordował, a Adherbala zmusił do ucieczki. Rzymska interwencja doprowadziła do podziału Numidii. Jugurta otrzymał część zachodnią, Adherbal wschodnią wraz ze stołeczną Cyrtą[2].

 
Jugurta w łańcuchach przed Sullą

Dążąc do zjednoczenia państwa w 112 p.n.e. zdobył Cyrtę i nakazał zabić Adherbala wraz z przebywającymi tam kupcami pochodzącymi z Italii, przez co popadł w zatarg z Rzymem (tzw. wojna jugurtyńska, która toczyła się w latach 111 p.n.e.105 p.n.e.). Dość długo wojna przebiegała niepomyślnie dla Rzymu (przekupstwa Jugurty wśród polityków i wodzów rzymskich). W jej trakcie Jugurta pojawił się w Rzymie i bronił swych racji przed Senatem, jednak po zabójstwie przebywającego tam pretendenta do tronu Numidii Massywy nakazano mu opuścić Italię[3]. Dopiero szereg zwycięstw nad wojskami Numidii odniósł Kwintus Cecyliusz Metellus Numidyjski, a Gajusz Mariusz pokonał Jugurtę ostatecznie (zobacz: bitwa pod Cyrtą).

Gdy prowadzono go w pochodzie tryumfalnym, oszalał. W więzieniu zdarto mu z ciała tunikę, a szamotanina o jego złote kolczyki odznaczała się taką chciwością, że oderwano mu płatek ucha. Następnie wepchnięto go, nagiego, do jamy w ziemi. Rozglądał się wkoło całkiem zdezorientowany, wreszcie rzekł, szeroko się uśmiechając: "Na Herkulesa, ta rzymska łaźnia jest zimna!"

Plutarch z Cheronei "Żywot Mariusza" 12 [w:] "Żywoty sławnych mężów",

Jugurta został stracony w Rzymie, w Więzieniu Mamertyńskim.

PrzypisyEdytuj

  1. Salustiusz, Wojna z Jugurtą, 6.
  2. Salustiusz, Wojna z Jugurtą, 16.
  3. Salustiusz, Wojna z Jugurtą, 35.

BibliografiaEdytuj

  • Wojna jugurtyńska 111-105 p.n.e., Maciej Maciejowski; seria: "Bitwy/Taktyka #18, Wydawnictwo Inforteditions, Zabrze 2008.
  • Philip Matyszak: Wrogowie Rzymu : od Hannibala do Attyli, króla Hunów. Urszula Ruzik−Kulińska (tłum). Warszawa: Bellona, 2007, s. 60−68. ISBN 978-83-11-10678-9. OCLC 169812829. (pol.)
  • John D. Fage, Roland Olivier: The Cambridge History of Africa. T. 2. Cambridge University Press, 1979, s. 185-186.