Karkar (wyspa)

Karkar (czasem spotykany zapis Kar Kar[3]) – wulkaniczna wyspa w Archipelagu Bismarcka na Morzu Bismarcka, położona w odległości 16 km od północnego wybrzeża Nowej Gwinei[4]. Administracyjnie należy do Papui-Nowej Gwinei, do prowincji Madang[5].

Karkar
Ilustracja
Zdjęcie satelitarne, Karkar w górnym lewym rogu, po prawej wyspa Bagabag, w lewym dolnym rogu Nowa Gwinea (NASA)
Kontynent Australia i Oceania
Państwo  Papua-Nowa Gwinea
Akwen Morze Bismarcka
Archipelag Archipelag Bismarcka
Powierzchnia ~400[1] km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

49 454[2]
~124 os./km²
Położenie na mapie Papui-Nowej Gwinei
Mapa lokalizacyjna Papui-Nowej Gwinei
Karkar
Karkar
Ziemia4°38′30″S 145°58′36″E/-4,641667 145,976667
Stożek wulkaniczny Bagiai wewnątrz kaldery

Wyspa ma owalny kształt i jest silnie zalesiona[4]; mierzy około 25 km długości i 19 km szerokości[6]. Zajmuje powierzchnię około 400 km²[1].

WulkanEdytuj

Tworzący wyspę czynny wulkan Mount Uluman to stratowulkan zbudowany ze skał bazaltowych i andezytowych. Na jego szczycie znajdują się dwie kaldery usytuowane jedna w drugiej. Zewnętrzna kaldera o średnicy 5,5 km powstała w trakcie jednej lub kilku erupcji, z których ostatnia miała miejsce około 9 tys. lat temu. Mniejsza (3,2 km średnicy), wewnętrzna kaldera o stromych ścianach o wysokości 300 m utworzyła się około 800–1500 lat temu. Po północnej i południowej stronie kalder znajdują się stożki pasożytnicze. Najwyższy (Mount Kunugui) wznosi się na 1839 m n.p.m.[6]

Większość historycznych erupcji wulkanu (pierwszą odnotowano w 1643) pochodzi ze znajdującego się w wewnętrznej kalderze stożka o nazwie Bagiai[6]. Podczas erupcji w 1979 zginęło dwóch wulkanologów, którzy obozowali przy krawędzi wewnętrznej kaldery[7]. Ostatnia erupcja wulkanu miała miejsce w 2014[6].

LudnośćEdytuj

Mimo zagrożenia aktywnością wulkanu Karkar należy do najgęściej zaludnionych terenów prowincji Madang. W 2011 wyspa liczyła około 49 tysięcy mieszkańców. Zamieszkują oni pas przybrzeżny, a poziom ich dochodów jest wysoki w porównaniu do reszty prowincji[5].

RolnictwoEdytuj

Potencjał uprawowy gleby jest wysoki, sprzyjający jest też klimat. Znajdują się tu plantacje kakaowców i palm kokosowych (produkcja kopry). Uprawia się też m.in. taro, bataty, banany[5].

HistoriaEdytuj

Jako pierwszy z Europejczyków wyspę dostrzegł hiszpański nawigator Yñigo Ortiz de Retez 10 sierpnia 1545 z pokładu żaglowca San Juan[8].

W trakcie II wojny światowej Karkar okupowali Japończycy. Na początku 1944 wyspę zaatakowało alianckie lotnictwo. W marcu tegoż roku Japończycy opuścili wyspę, a 2 czerwca wylądowali na niej żołnierze Australian Army[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Arthur Dahl: Karkar (ang.). W: Island Directory [on-line]. 1988-11-16. [dostęp 2018-01-16].
  2. Broszura z wynikami spisu ludności z 2011 roku (ang.). National Statistical Office Papua New Guinea, 2013. [dostęp 2018-01-17].
  3. a b Karkar Island (Kar Kar Island) (ang.). W: Pacific Wrecks [on-line]. [dostęp 2018-01-16].
  4. a b Karkar (ang.). W: oceandots.com [on-line]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-20)].
  5. a b c Madang Province. W: L.W. Hanson, B.J. Allen, R.M. Bourke, T.J. McCarthy: Papua New Guinea Rural Development Handbook. Canberra: The Australian National University, 2001. ISBN 0-9579381-0-1.
  6. a b c d Karkar (ang.). W: Global Volcanism Program [on-line]. National Museum of Natural. History Smithsonian Institution. [dostęp 2018-01-16].
  7. Karkar (ang.). Papua New Guinea Department of Mining. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-29)].
  8. Francisco Coello. Conflicto hispano-alemán. „Boletín de Sociedad Geográfica de Madrid”. XIX, s. 317, 1885 (hiszp.). 

Linki zewnętrzneEdytuj