Karmazyn niebieski

gatunek ryby

Karmazyn niebieski[2] (Sebastes mystinus) – gatunek morskiej ryby skorpenokształtnej z rodziny Sebastidae[3], klasyfikowanej też jako podrodzina Sebastinae w obrębie skorpenowatych[4]. Jest cenioną rybą konsumpcyjną. Dawniej miał duże znaczenie w rybołówstwie. Do 2015 był gatunkiem kryptycznym.

Karmazyn niebieski
Sebastes mystinus[1]
(Jordan & Gilbert, 1881)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd skorpenokształtne
Rodzina Sebastidae
Rodzaj Sebastes
Gatunek karmazyn niebieski
Synonimy
  • Sebastichthys mystinus Jordan & Gilbert, 1881

Rozmieszczenie i środowiskoEdytuj

Naturalny zasięg występowania tego gatunku obejmuje wody północno-wschodniego Pacyfiku, od północnego Oregonu na południe do Baja California Sur w Meksyku[5]. Doniesienia dotyczące jego występowania bardziej na północ, do Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie, dotyczą opisanego naukowo w 2015 Sebastes diaconus[5].

S. mystinus bytuje w wodach przybrzeżnych i średnio głębokich, do ok. 300 m p.p.m., rzadziej na stokach szelfów na głębokościach do ok. 500 m[2] (550 m p.p.m.[6]). Przebywa w dużych grupach nad kamienistym lub skalistym dnem, przy dnie lub w wodach batypelagialnych. Chętnie kryje się wśród wodorostów dennych[2].

SystematykaEdytuj

Gatunek ten został opisany naukowo przez Jordana i Gilberta w 1881 pod nazwą Sebastichthys mystinus[7]. W 1893 Eigenmann i Beeson przenieśli go do podrodzaju Primospina w obrębie rodzaju Sebastes[8].

W jego obrębie obserwowano zauważalne różnice w ubarwieniu oraz nieznaczne w morfologii pomiędzy populacją południową i północną. Również badania molekularne wskazywały na istotne różnice w badanych stadach. Na podstawie kolejnych badań molekularnych i morfologicznych w 2015 opublikowana została rewizja taksonomiczna, która skorygowała diagnozę taksonomiczną S. mystinus, a opisywaną do tej pory pod tą samą nazwą populację północną wyodrębniła jako nowy gatunek Sebastes diaconus[5].

EtymologiaEdytuj

Nazwa rodzajowa pochodzi od greckiego słowa σεβαστoς (sebastos) oznaczającego „czcigodny, szanowny, dostojny”[9]. Epitet gatunkowy mystinus pochodzi od zlatynizowanej formy greckiego słowa μύστης (mystēs) interpretowanego jako „zainicjowany, mistyczny” albo „kapłan”[5]. Słowo to zostało wybrane na epitet gatunkowy, ponieważ XIX-wieczny rybak z Monterey w Kalifornii nazwał tę rybę „pêche prêtre”, co tłumaczono jako „kapłańska ryba”, z powodu ciemnego ubarwienia całego ciała i jaśniejszego pasma pomiędzy ciemnymi pasami na głowie ryby, przypominającego koloratkę[5].

Cechy zewnętrzneEdytuj

 
Rysunek z 1907 roku – Jordan D.S. „Fishes”, New York City

Przeciętna długość ciała, jaką osiągają karmazyny niebieskie mieści się w przedziale pomiędzy 25 a 35 cm. Maksymalnie osiągają do 55 cm[2] (61 cm[6]). Największa odnotowana masa ciała wynosi 3,8 kg[6].

Ubarwienie ciała dość zmienne, w zakresie od stalowoniebieskiego do zielonkawoniebieskiego, przez co S. mystinus jest często mylony z podobnie jednolicie ciemno ubarwionymi gatunkami z tego samego rodzaju: S. melanops, S. variabilis i S. ciliatus. Na głowie S. mystinus zauważalne są ciemne pasy, a boki ciała pokryte są dużymi, ciemnymi, kanciastymi plamami łatwo rozpoznawalnymi u większych osobników młodocianych i u osobników dojrzałych płciowo[5].

BiologiaEdytuj

Karmazyny niebieskie rosną powoli i późno wchodzą w okres dojrzewania płciowego, pomiędzy 5–8 rokiem życia[2]. W okresie tarła tworzą ławice. Są gatunkiem żyworodnym. Narybek pelagiczny[2][6].

Żywią się drobnymi rybami i bezkręgowcami[2], głównie krylem, osłonicami i meduzami[6]. Młode karmazyny stanowią pokarm innych morskich kręgowców[6]. Podobnie jak pozostałe Sebastes spp., karmazyn niebieski jest gatunkiem długowiecznym. Maksymalny odnotowany wiek osobnika tego gatunku to 44 lata[6].

Znaczenie gospodarczeEdytuj

 
Karmazyn niebieski w Monterey Bay Aquarium

W XIX w. karmazyn niebieski był najważniejszym gatunkiem w komercyjnych połowach w Kalifornii. W XXI w. jest poławiany głównie rekreacyjnie[5]. Ma białe, delikatne mięso, bardzo cenione[2]. Gatunek ten jest prezentowany w akwariach publicznych i oceanariach[6].

Zagrożenia i ochronaEdytuj

Według stanu z grudnia 2018 gatunek ten nie figuruje w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN).

PrzypisyEdytuj

  1. Sebastes mystinus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g h Stanisław Rutkowicz: Encyklopedia ryb morskich. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1982. ISBN 83-215-2103-7.
  3. R. Fricke, W. N. Eschmeyer, R. van der Laan (eds): Catalog of Fishes: genera, species, references (electronic version) (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 1 grudnia 2018].
  4. J. S. Nelson, T. C. Grande, M. V. H. Wilson: Fishes of the World. Wyd. 5. John Wiley & Sons, 2016. ISBN 978-1-118-34233-6. (ang.) 
  5. a b c d e f g Frable et al.. A new species of Sebastes (Scorpaeniformes: Sebastidae) from the northeastern Pacific, with a redescription of the blue rockfish, S. mystinus (Jordan and Gilbert, 1881). „Fishery Bulletin”. 113 (4), s. 355-357, 2015. DOI: 10.7755/FB.113.4.1 (ang.). 
  6. a b c d e f g h Sebastes mystinus. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 1 grudnia 2018]
  7. D. S. Jordan, C. H. Gilbert. List of the fishes of the Pacific coast of the United States, with a table showing the distribution of the species. „Proceedings of the United States National Museum”. 3 (173), s. 452-458, 1881 (ang.). 
  8. C. H. Eigenmann, C. H. Beeson. Preliminary note on the relationship of the species usually united under the generic name Sebastodes. „Am. Nat.”. 27, s. 668–671, 1893. 
  9. E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 208. (ang.)