Otwórz menu główne

Oregon

stan w Stanach Zjednoczonych (płn.-zach.)
Ten artykuł dotyczy amerykańskiego stanu. Zobacz też: inne pojęcia o tej nazwie.

Oregon (wymowa:/ˈɔrɪɡən/ OR-ə-gən i) – stan w północno-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, na wybrzeżu Pacyfiku. Nazwa Oregon powstała w wyniku przekręcenia i przeniesienia nazwy rzeki Ouariconsint, obecnie Wisconsin River[2].

Oregon
State of Oregon
stan
33. stan od 14 lutego 1859
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Alis volat propriis
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Salem
Kod ISO 3166-2 US-OR
Gubernator Kate Brown (D)
Powierzchnia 254 799 km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

4 142 776[1]
• gęstość 15,02 os./km²
Strefa czasowa UTC-08:00
UTC-07:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone
Piramida wieku

Spis treści

HistoriaEdytuj

Przed przybyciem Europejczyków region przyszłego stanu był zamieszkiwany przez Indian Amerykańskich, między innymi przez plemiona Bannock, Chinook, Klamath i Nez Perce.

Oregon w XVII wieku był obiektem rywalizacji Hiszpanii, Rosji i Kompanii Hudsona, lecz nie przynależał do żadnej ze stron. Najbardziej zainteresowana regionem jako przedłużeniem swych kalifornijskich włości była Hiszpania. W 1774 wyprawę zorganizował Juan Jose Perez Hernandez, a w roku kolejnym Juan Francisco de la Bodega y Quadra. W 1789 Esteban Jose Martinez zbudował Fort San Miguel na wyspie Vancouver. James Cook badał zachodnie wybrzeże stanu w 1778 podczas swoich poszukiwań Przejścia Północno-Zachodniego.

Na początku XIX wieku region był badany przez ekspedycję Lewisa i Clarka, wysłaną przez rząd Stanów Zjednoczonych w celu rozpoznania terenów nabytych w wyniku Zakupu Luizjany. Ekspedycja spędziła zimę 1805-1806 w Forcie Clatsop, który wybudowała niedaleko ujścia rzeki Kolumbii do Pacyfiku. Ekspedycja ta wraz z relacjami brytyjskiego badacza Davida Thompsona w 1811 r., rozsławiły region jako źródło futer. W 1811 r. nowojorski finansista John Jacob Astor założył Fort Astoria przy ujściu rzeki Kolumbia, z zamiarem założenia sieci faktorii handlowych wzdłuż rzeki dla Pacific Fur Company. Fort Astoria był pierwszą stałą osadą na terenie przyszłego stanu.

W 1997 roku w stanie Oregon zalegalizowano eutanazję. Dostępna jest dla obywateli pełnoletnich, śmiertelnie chorych, którzy sami zażywają truciznę przepisaną przez lekarza.

 
Panorama Przylądka Cove na południe od Heceta Head i na północ od Florence

GeografiaEdytuj

Stan Oregon od południa graniczy ze stanami Kalifornia i Nevada, od wschodu z Idaho, w dużej części wzdłuż rzeki Snake, od północy z Waszyngtonem, w dużej części wzdłuż rzeki Kolumbia.

Fizjograficznie na terenie stanu wyróżnia się sześć części. Największą jest Wyżyna Kolumbii, zajmująca wschód, północny wschód i dużą część centrum[3][4]. Na południowym wschodzie zaznacza się obecność Wielkiej Kotliny (region Basin and Range). Natomiast w zachodniej części znajdują się cztery regiony: dwa z nich to łańcuchy gór, biegnące z południa na północ, Góry Nadbrzeżne i Góry Kaskadowe pomiędzy którymi znajduje się Dolina Willamette – jeden z najbardziej urodzajnych regionów na świecie. Południowo-zachodni narożnik stanu zajmuje region Gór Klamath[3]. Wybrzeże ma charakter klifowy a urwiska sięgają nawet 300 metrów wysokości[5].

Zachodnia część Oregonu, wzdłuż wybrzeża Pacyfiku charakteryzuje się dużymi opadami deszczu.

Mimo sąsiedztwa Oceanu Spokojnego stan jest stosunkowo wysoko wyniesiony nad poziom morza, gdyż średnia wysokość wynosi 1005 metrów[3]. Najwyższym punktem stanu jest osiągający wysokość 3426 m n.p.m.[6][3] uśpiony wulkan Mount Hood, którego ostatni wybuch miał miejsce w 1865 roku[7]. W południowo-zachodniej części (Góry Kaskadowe) znajduje się najgłębsze w kraju jezioro - Jezioro Kraterowe, leżące w Parku Narodowym Jeziora Kraterowego[8].

DemografiaEdytuj

Według spisu powszechnego ludność stanu w roku 2000 wynosiła 3,42 mln. Był to wzrost o 20,4% w stosunku do 1990 roku. W 2005 r. populacja Oregonu wynosiła 3 641 056, od 2000 r. przyrost naturalny wyniósł 1,4%, a migracyjny 6,4% (niemal połowa imigrantów urodziła się poza Stanami Zjednoczonymi). W 2004 r. 8,7% populacji stanowili urodzeni poza stanem. 6,5% ludności Oregonu miało mniej niż 5 lat, 24,7% poniżej 18, a 12,8% 65 i więcej. Kobiety stanowiły 50,4% populacji.

Największymi grupami etnicznymi w Oregonie są Amerykanie pochodzenia niemieckiego (20,5%), Amerykanie pochodzenia angielskiego (13,2%), Amerykanie pochodzenia irlandzkiego (11,9%), rdzenni Amerykanie (6,2%), i Amerykanie pochodzenia meksykańskiego (5,5%). Większość hrabstw Oregonu jest zamieszkana głównie przez Amerykanów pochodzenia europejskiego. Meksykanie mieszkają przede wszystkim w hrabstwach Malheur i Jefferson.

Najpowszechniej używanymi językami są:

ReligiaEdytuj

Oregon jest wspólnie z Kolorado trzecim stanem Stanów Zjednoczonych pod względem procentowego udziału ludzi nieutożsamiających się z żadną religią, po stanach Vermont i Waszyngton. Około 61% mieszkańców stanu to chrześcijanie. W stanie jest największa grupa staroobrzędowców w Stanach Zjednoczonych.

Dane z 2014 roku[10]:

  • bez religii – 31%,
  • judaizm – 2%,
  • pozostali – 7%.

Największymi grupami religijnymi w 2010 roku, były[11]:

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. U.S. Census Bureau QuickFacts: Oregon Population estimates, U.S. Department of Commerce [dostęp 2018-01-04] (ang.).
  2. Andrzej Czerny: Teoria nazw geograficznych. PAN Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania IM. Stanisława Leszczyckiego. s. 42. [dostęp 2016-02-16].
  3. a b c d The Geography of Oregon (ang.). [dostęp 2016-02-16].
  4. Columbia River Basalt Group Stretches from Oregon to Idaho (ang.). U.S. Geological Survey. [dostęp 2016-02-16].
  5. Oregon Geography (ang.). worldatlas.com. [dostęp 2016-02-16].
  6. Mount Hood (ang.). SummitPost.org. [dostęp 2016-02-17].
  7. Eruption History of Mount Hood, Oregon (ang.). U.S. Geological Survey, Volcano Hazards Program. [dostęp 2016-02-17].
  8. Facts about Crater Lake (ang.). [dostęp 2015-08-02].
  9. Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0,5% ogółu ludności.
  10. Religious Landscape Study, „Pew Research Center's Religion & Public Life Project”, 11 maja 2015 [dostęp 2018-01-08] (ang.).
  11. thearda.com.