Otwórz menu główne

Kolorado (stan)

stan Stanów Zjednoczonych
Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zobacz też: Kolorado.

Kolorado (ang. Colorado, wym. /kɒləˈrɑːdoʊ/ i) – stan w środkowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych.

Kolorado
State of Colorado
stan
38. stan od 1 sierpnia 1876
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Nil sine numine
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Denver
Kod ISO 3166-2 US-CO
Gubernator John Hickenlooper (D)
Powierzchnia 269 601[1] km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

5 607 154[2]
• gęstość 16,01 os./km²
Strefa czasowa UTC-7:00
UTC-6:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone
Piramida wieku

Na północy graniczy z Wyoming i Nebraską, na wschodzie z Kansas, na południu z Oklahomą i Nowym Meksykiem, a na zachodzie z Utah. Kolorado jest jednym z trzech stanów USA niemających naturalnych granic. Wyznaczają je: długość i szerokość geograficzna, a tym samym Kolorado ma kształt czworoboku. Nazwa terytorium, a następnie stanu pochodzi od nazwy rzeki Kolorado, której hiszpańska nazwa brzmi – Rio Colorado[3].

Spis treści

HistoriaEdytuj

Pierwotnie ziemie tego regionu były zamieszkiwane przez Indian, którzy przybyli do Kolorado wraz z końcem epoki lodowcowej. Na początku XVIII wieku tereny dzisiejszego stanu Kolorado zostały opanowane przez Hiszpanów. Najstarsze artefakty należące od pierwszych Indian datowane są na 11 200 lat p.n.e. W 1803 roku północno-wschodnia część dzisiejszego stanu została zakupiona od Francji, jako część francuskiej Luizjany. W 1848 roku południowa i zachodnia część stała się terytorium Stanów Zjednoczonych po wojnie amerykańsko-meksykańskiej. W roku 1858 odkryto złoża złota. W latach 18641870 miały miejsce wojny z Indianami.

GeografiaEdytuj

Kolorado jest wyżynno-górzystym stanem którego średnia wysokość nad poziomem morza przekracza 2000 m. Jest też jedynym stanem którego cała powierzchnia leży powyżej 1000 m n.p.m. Trzy czwarte powierzchni stanu to tereny wyżynne i wybitnie górzyste, obszary te leżą powyżej 1500-2000 m n.p.m. Jedynie wschodnia część jest płaska. Najwyższy szczyt Kolorado – Mount Elbert wznosi się na 4399 m n.p.m. Zachodnią część stanu zajmują Góry Skaliste i Wyżyna Kolorado, wschodnią – obszar Wielkich Równin.

Kolorado znajduje się w strefie klimatu podzwrotnikowego kontynentalnego suchego z dużymi różnicami temperatur dnia i nocy. W górach występuje wielopiętrowość klimatyczna. Opady są niskie i wynoszą średnio od 380 do 630 mm rocznie. Wyższe opady występują w górach. Warto tu jednak zwrócić uwagę na lokalne różnice związane z ukształtowaniem terenu, gdzie górskie doliny są miejscami relatywnie suchymi. Zimy w Kolorado są śnieżne i mroźne. Lata zaś, z pominięciem obszarów górskich są gorące i suche. W zachodniej części stanu temperatury wynoszą od 16 °C do 21 °C latem, choć mogą być wyższe (zależy to od wysokości nad poziomem morza i miejsca). W wysokich partiach gór panuje alpejski klimat i wręcz arktyczny klimat co jest związane ze znacznymi wysokościami (powyżej 3000 m n.p.m.). Wschodnia część Kolorado cechuje się ekstremami termicznymi, gdzie zimą średnie wartości termiczne wynoszą kilka stopni poniżej zera, ale mogą obniżyć się do wartości od 18 °C do -23 °C. Lata są upalne, powyżej 30 °C, temperatury rzędu 35-38 °C nie należą do rzadkości. Taki rozkład temperatur jest związany jest z rzeźbą terenu Ameryki Północnej, co wiąże się z napływem mas powietrza – mroźnych, arktycznych zimą i gorących zwrotnikowych latem. Najwyższą temperaturę w Kolorado zanotowano 11 lipca 1888 roku i wynosiła ona 48 °C. Najniższa zanotowana temperatura miała miejsce 1 lutego 1985 roku i wynosiła -61 °C.[4][5][6]

Ze stanu Kolorado, a dokładnie z wysokiego pasma Gór Skalistych wypływają większe rzeki Stanów Zjednoczonych. Są to Rio Colorado czyli Kolorado i Rio Grande i liczne dopływy Missisipi jak rzeka Arkansas. Tym samym stan Kolorado należy do dwóch zlewisk: Oceanu Spokojnego i Zatoki Meksykańskiej (Ocean Atlantycki). W górach liczne są polodowcowe jeziora.

Roślinność zróżnicowana ze względu na rzeźbę terenu. W górach rosną lasy iglaste i wysokogórskie łąki, zaś na wschodzie suche prerie, w większości zastąpione przez pola uprawne i łąki. W południowo-zachodniej części stanu występują obszary półpustynne.

Symbole stanuEdytuj

  • Dewiza: Nil sine numine (Nic bez opatrzności Boskiej)
  • Przydomek: The Centennial State
  • Znaczenie przydomku: Stan Stulecia
  • Symbole:

DemografiaEdytuj

W 2005 Kolorado zamieszkiwało 4 665 177 osób. Przyrost naturalny wyniósł 205 321 osób, a migracyjny 47 740. Około 5-6% mieszkańców stanu Kolorado, to osoby przebywające nielegalnie, a 20% populacji tego stanu to Latynosi. Spora część osób latynoskiego pochodzenia posługuje się wyłącznie językiem hiszpańskim, nie znając języka angielskiego[7].

Podział rasowo-etnicznyEdytuj

ReligieEdytuj

Największymi grupami religijnymi w 2010 roku, były[9]:

GospodarkaEdytuj

Produkt krajowy brutto Kolorado w 2015 roku osiągnął wartość 288,8 mld USD[10], co uplasowało stan na 19. miejscu w Stanach Zjednoczonych[10]. Roczny wzrost PKB w 2016 roku wyniósł 2,0%, co było wartością ponad przeciętną w Stanach Zjednoczonych (średnia dla wszystkich stanów w 2016 roku wyniosła 1,5%)[11]. W przeliczeniu na głowę mieszkańca w 2016 roku PKB wyniósł 52 975 USD co uplasowało stan na 16. miejscu spośród amerykańskich stanów (średnia krajowa w 2016 wyniosła 50 577USD)[12].

Przemysł i bogactwa naturalneEdytuj

Wiele firm i przedsiębiorstw ma w stanie Kolorado swe siedziby, a najbardziej znane z nich są podane w poniższej tabeli. Główne uprawy rolne to: kukurydza, pszenica, buraki cukrowe, jęczmień, ziemniaki, jabłka, brzoskwinie. Można tu też znaleźć wielkie hodowle bydła, owiec, i drobiu. Wydobywa się też uran i molibden.

Największe przedsiębiorstwa mające siedzibę w Kolorado Gałąź przemysłu
Quark Inc. komputerowy
J.D. Edwards komputerowy
Janus Capital Group usługi inwestycyjne
RE/MAX nieruchomości
EchoStar Communications Corporation elektroniczny, komunikacyjny
Newmont Mining wydobywczy, górnictwo
Coors Brewing Company browarnictwo
Vail Resorts wyciągi narciarskie
Aspen Skiing Company wyciągi narciarskie

UczelnieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: Colorado, www.census.gov [dostęp 2018-01-04] (ang.).
  3. "Colorado Department of Personnel & Administration (DPA) Division of Information Technologies (DoIT)". Colorado.gov. Retrieved 2010-10-24.
  4. DRI.edu Western Regional Climate Center. Retrieved October 24, 2006.
  5. Record Highest Temperatures by State. National Climatic Data Center, January 1, 2004., 2007-01-11. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-09-23)].
  6. Record Lowest Temperatures by State (PDF) (ang.). National Climatic Data Center, January 1, 2004. [dostęp 2007-01-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-19)].
  7. talking about Colorado in "nada" Elcastellano.org. 2007-06-30.Retrieved 2010-07-30.
  8. Religious Affi liation by State in the U.S str.100.
  9. thearda.com
  10. a b Lam Cao and Robert P. Tate: Gross Domestic Product by State, Annual Statistics for (ang.). U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 2017-10-30].
  11. Gross Domestic Product by State: Fourth Quarter and Annual 2016 (ang.). U.S. Bureau of Economic Analysis. [dostęp 2017-10-30].
  12. Per capita Real Gross Domestic Product (GDP) of the United States in 2016, by state (ang.). The Statistics Portal. [dostęp 2017-10-30].

BibliografiaEdytuj

  • Encyklopedia Geograficzna Świata: Ameryka Północna. Wydawnictwo OPRES Kraków 1997 ​ISBN 83-85909-20-6

Linki zewnętrzneEdytuj