Kansas

stan Stanów Zjednoczonych

Kansas (wymowa:/ˈkænzəs/ i) – stan w regionie Midwest, w środkowej części Stanów Zjednoczonych. Na północy graniczy ze stanem Nebraska, na wschodzie ze stanem Missouri, na południu z Oklahomą, a na zachodzie z Kolorado. Jego stolicą jest Topeka, a największym miastem Wichita. Swoim zasięgiem obejmuje częściowo obszar metropolitalny Kansas City.

Kansas
State of Kansas
stan
34. stan od 29 stycznia 1861
Ilustracja
Narodowy Rezerwat Tallgrass Prairie
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Ad astra per aspera
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stolica

Topeka

Kod ISO 3166-2

US-KS

Gubernator

Laura Kelly (D)

Powierzchnia

213 100 km²[1]

Populacja (2020)
• liczba ludności


2 937 880[2]

• gęstość

13,5 os./km²

Strefa czasowa

UTC-06:00
UTC-07:00

Języki urzędowe

angielski

Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Stany Zjednoczone

Stan Kansas jest położony na Wielkich Równinach. Teren jest falisty, częściowo pagórkowaty, co sprzyja rolnictwu. Kansas jest jednym z najbardziej produktywnych stanów rolniczych, a w 2017 roku wyprodukował 18% krajowej produkcji pszenicy i 55% sorgo[3].

Nazwa stanu pochodzi od nazwy miejscowego plemienia indiańskiego Kansa, tłumaczonej jako „ludzie południowego wiatru”.

Symbole stanuEdytuj

HistoriaEdytuj

  • 1541 – na terytorium dzisiejszego Kansas dotarła hiszpańska ekspedycja kierowana przez Francisco Vásqueza de Coronado.
  • pierwsza połowa XVIII wieku – Kansas było częścią francuskiej Luizjany.
  • 1762 – teren przeszedł pod panowanie Hiszpanii.
  • 1800 – został ponownie własnością Francji.
  • 1803 – Stany Zjednoczone zakupiły Luizjanę od Napoleona Bonaparte.
  • 1854–1858 – zbrojne starcia pomiędzy zwolennikami a przeciwnikami niewolnictwa, znane pod nazwą „krwawiący Kansas
  • 29 stycznia 1861 – Kansas zostało przyjęte do Unii (jako 34. stan).

GeografiaEdytuj

 
Stacja biologiczna Konza Prairie w Kansas
 
Największe miasto stanu Kansas - Wichita - położone jest nad rzeką Arkansas.

Według statystyk National Centers for Environmental Information, Kansas odnotowało więcej tornad (w okresie od 1989 do 2019 średniorocznie 91) niż jakikolwiek stan z wyjątkiem Teksasu i znacznie więcej niż kolejna Oklahoma[4].

Największe miasta Kansas[5]
Lp. Miasto Ludność (2017)
1 Wichita 390 591
2 Overland Park 191 278
3 Kansas City 152 938
4 Olathe 137 472
5 Topeka 126 587
6 Lawrence 96 892
7 Shawnee 65 513
8 Manhattan 54 832
9 Lenexa 53 553
10 Salina 46 994

DemografiaEdytuj

 
Mapa gęstości zaludnienia
 
Piramida wieku

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Kansas liczy 2 937 880 mieszkańców, co oznacza wzrost o 84 762 (3,0%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010[6]. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,4% populacji, 24% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 16,3% to osoby mające 65 i więcej lat. 50,2% ludności stanu stanowią kobiety[7].

JęzykEdytuj

Najpowszechniej używanymi językami są[8]:

Rasy i pochodzenieEdytuj

Według danych z 2019 roku, 83,6% mieszkańców stanowiła ludność biała (75,4% nie licząc Latynosów), 5,7% to czarni Amerykanie lub Afroamerykanie, 3,7% miało rasę mieszaną, 3% to Azjaci, 0,8% to rdzenna ludność Ameryki, 0,08% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 12,2% ludności stanu[9].

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia niemieckiego (23,2%), irlandzkiego (10,6%), angielskiego (10,3%), meksykańskiego (9,6%) i „amerykańskiego” (6%). Istnieją także duże grupy osób pochodzenia europejskiego (93,7 tys.), szkockiego lub szkocko–irlandzkiego (76,8 tys.), francuskiego (70,7 tys.), włoskiego (65,8 tys.), szwedzkiego (54,7 tys.), holenderskiego (44,2 tys.), polskiego (38,6 tys.) i afrykańskiego subsaharyjskiego lub arabskiego (34,4 tys.)[9].

ReligiaEdytuj

 
Pierwszy Zjednoczony Kościół Metodystyczny w Wichita.

Dane z 2014 r.[10]:

GospodarkaEdytuj

 
Mapa dróg stanu Kansas

PrzemysłEdytuj

Przemysł sprzętu transportowego jest największym pod względem zatrudnienia w Kansas. Sektor ten stanowi 20% siły roboczej stanu. Na drugim miejscu znajduje się przetwórstwo spożywcze z 18% pracowników przemysłowych stanu i maszyny przemysłowe z 14%. Metalowe wyroby gotowe stanowią 8%, a wyroby chemiczne kolejne 6%[12].

Pakowanie mięsa i przemysł mleczarski to główne obszary działalności gospodarczej, a składy towarowe w Kansas City należą do największych w kraju. Dwie wiodące branże to produkcja sprzętu transportowego oraz maszyn przemysłowych i komputerowych. Wichita to ośrodek przemysłu lotniczego, produkujący głównie samoloty prywatne, ale także wojskowe[13][12].


Zasoby i energiaEdytuj

 
Farma wiatrowa w pobliżu Spearville.

Kansas posiada znaczne zasoby ropy naftowej, gazu ziemnego i energii odnawialnej. Wiatr w 2019 roku po raz pierwszy wyprzedził węgiel jako największe źródło energii elektrycznej w stanie Kansas. W 2020 roku za wytworzenie energii elektrycznej odpowiadały głównie: energia wiatrowa (43%), elektrownie węglowe (31%), elektrownia jądrowa (19%) i gaz ziemny (6%)[14].

RolnictwoEdytuj

Kansas zajmuje trzecie miejsce w kraju pod względem ilości gruntów przeznaczonych pod uprawę i jest numerem jeden wśród producentów pszenicy i sorgo[14]. Kukurydza, siano, soja i słonecznik są również jednymi z najważniejszych produktów rolnych. Jednak bydło i cielęta stanowią najbardziej ceniony towar w sektorze rolniczym[15].

UczelnieEdytuj

Sławni ludzieEdytuj

Dziki Bill Hickok, John Brown, Walter Chrysler, Dwight Eisenhower, Eminem, Janelle Monáe, Hattie McDaniel, Al Corley, Kendall Schmidt, Pat Metheny.

PrzypisyEdytuj

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates. U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09]. (ang.).
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: Kansas, www.census.gov [dostęp 2022-06-09] (ang.).
  3. Kansas: A Leader in Wheat, Grain Sorghum, and Beef Production, www.usda.gov [dostęp 2022-06-09] (ang.).
  4. Brian Donegan, This is how many tornadoes every state records in an average year, FOX Weather, 21 marca 2022 [dostęp 2022-06-09] (ang.).
  5. Biggest US Cities By Population – Kansas, www.biggestuscities.com [dostęp 2019-01-21].
  6. Change in Resident Population of the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 1910 to 2020, 2020 Census Apportionment Results [dostęp 2022-06-09].
  7. U.S. Census Bureau QuickFacts: Kansas; UNITED STATES, www.census.gov [dostęp 2022-06-09] (ang.).
  8. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-21].
  9. a b 2019: ACS 1-Year Estimates Data Profiles (DP05/DP02), data.census.gov [dostęp 2022-06-09].
  10. Adults in Kansas. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-15].
  11. State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-15].
  12. a b Top 10 Manufacturing Companies in Kansas - IndustrySelect®, www.industryselect.com [dostęp 2022-06-09].
  13. Kansas: | Infoplease, www.infoplease.com [dostęp 2022-06-09] (ang.).
  14. a b U.S. Energy Information Administration - EIA - Independent Statistics and Analysis, www.eia.gov [dostęp 2022-06-09].
  15. What Crops Does Kansas Grow?, Town of Douglas, MA, 30 maja 2022 [dostęp 2022-06-09] (ang.).

Linki zewnętrzneEdytuj