Otwórz menu główne

Idaho

stan w Stanach Zjednoczonych
Ten artykuł dotyczy stanu. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Idaho (wymowa:/ˈaɪdəhoʊ/ i) – stan na północnym zachodzie Stanów Zjednoczonych. Na zachodzie graniczy z Waszyngtonem i Oregonem, na południu z Nevadą i Utah, na wschodzie z Wyoming i Montaną, a na północy z Kanadą. Obszar północnej i środkowej części stanu jest górzysty (Góry Skaliste). Na południu występują niziny (dolina rzeki Snake).

Idaho
State of Idaho
stan
43. stan od 3 lipca 1890
ilustracja
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Esto perpetua
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Boise
Kod ISO 3166-2 US-ID
Gubernator Brad Little(R)
Powierzchnia 216 443[1] km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

1 716 943[2]
• gęstość 6,04 os./km²
Strefa czasowa UTC-08:00
UTC-07:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone
Piramida wieku
Dolina rzeki Snake przed wpłynięciem do Stolicy stanu

HistoriaEdytuj

  • 1805 – Meriwether Lewis i William Clark prowadzili przez terytorium wojskową ekspedycję w celu odkrycia drogi do Oceanu Spokojnego.
  • 1860 – Na teren Idaho dotarli mormoni i założyli pierwszą stałą osadę, Franklin.
  • 1863 – Idaho otrzymało status terytorium.
  • 1876–1877 – Toczyły się walki z Indianami.
  • 3 lipca 1890 – Idaho zostało przyjęte do Unii (jako 43. stan).

GeografiaEdytuj

Znaczna część stanu Idaho jest górzysta[3]. Najwyższym szczytem jest Borah Peak[4]. Panuje tam klimat kontynentalny z wpływami morskiego. Głównymi rzekami są Snake, Clearwater oraz Salmon. Na terenie Idaho znajduje się 29 parków stanowych.

W skład stanu wchodzi 45 hrabstw, z których największym jest Owyhee. Główne miasta stanu to Boise, Nampa, Idaho Falls, Pocatello i Meridian.

DemografiaEdytuj

Spis ludności z roku 2010 stwierdza, że stan Idaho liczy 1 567 582 mieszkańców, co oznacza wzrost o 273 629 (21,1%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,8% populacji, 25,8% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 15,4% to osoby mające 65 i więcej lat. 49,9% ludności stanu stanowią kobiety[5].

Według danych z 2018 roku Idaho ma jeden z najwyższych przyrostów naturalnych (2,1%) wśród stanów USA[6].

JęzykEdytuj

Najpowszechniej używanymi językami są[7]:

  • język angielski – 89,71%
  • język hiszpański – 7,65%
  • język niemiecki – 0,37%.

Rasy i pochodzenieEdytuj

Według spisu z 2010 roku, 93,2% mieszkańców stanowiła ludność biała (82% bez Latynosów), 2,4% miało rasę mieszaną, 1,7% to rdzenna ludność Ameryki, 1,5% to Azjaci, 0,9% to Murzyni lub Afroamerykanie, 0,2% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 12,5% ludności stanu[5].

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia niemieckiego (20,5%), angielskiego (17,4%), irlandzkiego (10,9%), meksykańskiego (10,6%), amerykańskiego (9,8%) i szkockiego (5,5%). Obecne są także duże grupy osób pochodzenia francuskiego, szwedzkiego, norweskiego, włoskiego, holenderskiego, duńskiego, walijskiego i polskiego[8][9].

ReligiaEdytuj

 
Świątynia mormońska w Twin Falls

Dane z 2014[10]:

GospodarkaEdytuj

  • główne uprawy: ziemniaki, groch, buraki cukrowe, lucerna, pszenica, jęczmień, cebula, kukurydza
  • hodowla bydła i owiec
  • przemysł: spożywczy, chemiczny, hutniczy, maszynowy, wydobywczy (rudy cynku i ołowiu, srebro)

UczelnieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: Idaho, www.census.gov [dostęp 2018-01-04] (ang.).
  3. Encyklopedia Gazety Wyborczej, Tom 6. Kraków: Agora SA. ISBN 83-89651-41-6.
  4. Borah Peak, Idaho (ang.). Peakbagger.com. [dostęp 15 lutego 2018].
  5. a b U.S. Census Bureau QuickFacts: Idaho; UNITED STATES, www.census.gov [dostęp 2019-01-20] (ang.).
  6. Nevada and Idaho Are the Nation’s Fastest-Growing States, United States Census Bureau [dostęp 2019-01-26].
  7. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-20].
  8. U.S. Census Bureau, American FactFinder - Results, factfinder.census.gov [dostęp 2019-01-20] (ang.).
  9. Ancestry in Idaho (State), statisticalatlas.com [dostęp 2019-01-20].
  10. Adults in Idaho. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-14].
  11. State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-14].

Linki zewnętrzneEdytuj