Otwórz menu główne

Montana

stan w Stanach Zjednoczonych
Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Montana (wymowa:/mɒnˈtænə/ i) – stan w zachodniej części Stanów Zjednoczonych, przy granicy z Kanadą.

Montana
State of Montana
stan
41. stan od 8 listopada 1889
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Złoto i srebro (Oro y plata)
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Helena
Kod ISO 3166-2 US-MT
Gubernator Steve Bullock (D)
Powierzchnia 380 831[1] km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

1 050 493[2]
• gęstość 2,39 os./km²
Strefa czasowa UTC-07:00
UTC-06:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone

Nazwa prawdopodobnie pochodzi od hiszpańskiego słowa „montaña”, które znaczy „góra”. Chociaż Montana kojarzona jest przede wszystkim z położonymi na jej obszarze górami, około 60% terytorium stanu pokrywa preria, wchodząca w skład Wielkich Równin. Region nazywany jest Stanem Skarbów, Krainą lśniących gór i Krainą wielkiego nieba. Montana jest czwartym co do wielkości stanem Stanów Zjednoczonych, co w połączeniu ze stosunkowo małym zaludnieniem plasuje ją wśród regionów o wyjątkowo niskiej gęstości zaludnienia. Gospodarka Montany bazuje na rolnictwie, górnictwie i przemyśle drzewnym. Duże znaczenie ma także rozwinięta turystyka. W Montanie znajduje się Park Narodowy Glacier oraz północny, niewielki fragment Parku Narodowego Yellowstone. Przez stan przechodzi wododział kontynentalny Ameryki[3].

GeografiaEdytuj

 
Jezioro St. Mary’s w Parku Narodowym Glacier
 
Piramida wieku
 
Mapa Montany

Z powierzchnią równą 376 978 km², Montana jest czwartym co do wielkości stanem Stanów Zjednoczonych (po Alasce, Teksasie i Kalifornii). Montana graniczy od północy z kanadyjskimi prowincjami Kolumbia Brytyjska, Alberta oraz Saskatchewan, od wschodu z Dakotą Północną i Dakotą Południową, od południa z Wyoming, od południowego zachodu i zachodu z Idaho.

Na zachodzie stanu dominują wysokie, skaliste góry, stanowiące część wododziału kontynentalnego Ameryki, zaś na wschodzie rozległe równiny. Góry leżące w Montanie należą do Gór Skalistych, a właściwie ich północnej części (ang. Northern Rocky Mountains). Najwyższy szczyt na terenie stanu to Granite Peak (3901 m n.p.m.)[4]. Główne rzeki Montany to Missouri, Milk, Flathead i Yellowstone.

W Montanie znajduje się kilka rezerwatów indiańskich:

  • Fort Peck Indian Reservation
  • Northern Cheyenne Indian Reservation
  • Crow Indian Reservation
  • Rocky Boys Indian Reservation
  • Blackfeet Indian Reservation
  • Flathead Indian Reservation

HistoriaEdytuj

Montana stała się integralną częścią Stanów zjednoczonych 26 maja 1864.

Montana była ostatnim silnym punktem oporu Indian przed kolonizatorami z Europy.

DemografiaEdytuj

Spis ludności z roku 2010 stwierdza, że stan Montana liczy 989 415 mieszkańców, co oznacza wzrost o 87 220 (9,7%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,0% populacji, 21,8% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 18,1% to osoby mające 65 i więcej lat. 49,6% ludności stanu stanowią kobiety[5].

JęzykEdytuj

Najpowszechniej używanymi językami są[6]:

Rasy i pochodzenieEdytuj

Według spisu z 2010 roku, 89,1% mieszkańców stanowiła ludność biała (86,2% nie licząc Latynosów), 6,7% to rdzenna ludność Ameryki, 2,8% miało rasę mieszaną, 0,8% to Azjaci, 0,6% to Murzyni lub Afroamerykanie, 0,1% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 3,8% ludności stanu[5].

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia niemieckiego (25,5%), irlandzkiego (13,9%), angielskiego (11,0%), norweskiego (9,4%), „amerykańskiego” (6,0%) i szkockiego (5,0%). Obecne są także duże grupy (ponad 10 tys.) osób pochodzenia francuskiego, włoskiego, szwedzkiego, meksykańskiego, polskiego, holenderskiego, duńskiego, walijskiego i rosyjskiego[7].

ReligiaEdytuj

Dane z 2014 r.[8]:

Prawo i administracjaEdytuj

Stolicą stanu Montana jest Helena. Obecnie funkcję gubernatora pełni demokrata Brian Schweitzer. Stan posiada dwóch przedstawicieli w senacie – demokratę Maxa Baucusa oraz republikanina Conrada Burnsa. Przedstawicielem Montany w kongresie Stanów Zjednoczonych jest Denny Rehberg (Partia Republikańska).

Główne miastaEdytuj

Najważniejsze miasta Montany to:

Informacje dodatkoweEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-06].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: Montana Population estimates, U.S. Department of Commerce [dostęp 2018-01-04] (ang.).
  3. Continental Divide, Mountain Ridge, North America (ang.). Encyclopædia Britannica. [dostęp 2018-01-18].
  4. Granite Peak, Geographic Names Information System (GNIS) [dostęp 2019-11-23] (ang.).
  5. a b U.S. Census Bureau QuickFacts: Montana; UNITED STATES, www.census.gov [dostęp 2019-01-26] (ang.).
  6. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-26].
  7. U.S. Census Bureau, 2016 American Community Survey 1-Year Estimates, factfinder.census.gov [dostęp 2019-01-26] (ang.).
  8. Adults in Montana. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-16].
  9. State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-16].

Linki zewnętrzneEdytuj