Dakota Południowa

stan Stanów Zjednoczonych

Dakota Południowa (ang. South Dakota, wym. /ˌsaʊθ dəˈkoʊtə/ i) – stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych, na obszarze Wielkich Równin. Sąsiaduje od północy ze stanem Dakota Północna, od zachodu z Montaną i Wyoming, od południa z Nebraską, od wschodu z Minnesotą i Iowa.

Dakota Południowa
State of South Dakota
stan
40. stan od 2 listopada 1889
Ilustracja
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Under God the people rule
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stolica

Pierre

Kod ISO 3166-2

US-SD

Gubernator

Kristi Noem, Partia Republikańska

Powierzchnia

199 729 km²[1]

Populacja (2020)
• liczba ludności


886 667

• gęstość

4,44 os./km²

Strefa czasowa

UTC-06:00
UTC-05:00

Języki urzędowe

angielski

Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Stany Zjednoczone

Według spisu z 2020 roku liczy 886,7 tys. mieszkańców i jest jednym z najsłabiej zaludnionych stanów w USA. Stolicą jest Pierre, a największym miastem Sioux Falls.

Nazwa stanu pochodzi od zamieszkujących tam Indian Dakota (Siuksów).

Symbole stanuEdytuj

HistoriaEdytuj

GeografiaEdytuj

 
Black Hills
 
Rapid City

Rzeźba terenu na ogół wyżynna, z głęboko wciętymi dolinami rzeki Missouri i jej dopływów. Na zachodzie Góry Czarne (ang. Black Hills) z najwyższym szczytem Harney Peak (2207 m n.p.m.). Znajduje się tam Kopalnia Homestake – największa niegdyś kopalnia złota w Ameryce Północnej, zamknięta w 2002 roku[2].

Jest w dwóch strefach czasowych: UTC-06:00 i UTC-07:00.

KlimatEdytuj

Dakota Południowa leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego o kontynentalnej i suchej odmianie. Zimy są zimne i często mroźne, gdzie w wielu miejscach średnia dobowa może spaść do -12 °C. Lata są dość gorące co wiąże się z napływem gorących mas powietrza znad Meksyku. Średnie wartości letnie dochodzą do 32 °C. Średnie opady roczne około 500 mm. Najsuchsze regiony, leżące w południowo-zachodniej części stanu cechują się opadami rzędu od 150 do 300 mm rocznie, południowo-wschodnia część stanu to opady około 635 mm rocznie. Do częstych letnich zjawisk należą gwałtowne burze z silnym wiatrem. Czasami występuje gradobicie. Zimą zaś występują zawieje i zamiecie śnieżne[3].

DemografiaEdytuj

 
Gęstość zaludnienia w Dakocie Południowej (w milach kwadratowych).

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Dakota Południowa liczy 886 667 mieszkańców, co oznacza wzrost o 72 487 (8,9%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010[4]. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,9% populacji, 24,5% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 17,2% to osoby mające 65 i więcej lat. 49,5% ludności stanu stanowią kobiety[5].

Rasy i pochodzenieEdytuj

Według danych z 2019 roku, 84,1% mieszkańców stanowiła ludność biała (81,5% nie licząc Latynosów), 8,6% to rdzenna ludność Ameryki, 2,8% miało rasę mieszaną, 2,4% to czarnoskórzy Amerykanie lub Afroamerykanie, 1,3% to Azjaci, 0,23% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 3,7% ludności stanu[6].

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia niemieckiego (34,4%), norweskiego (12,8%), irlandzkiego (9,4%), Siuksowie (6,8%), angielskiego (5,9%), „amerykańskiego” (4,5%) i holenderskiego (4,3%)[6].

JęzykEdytuj

W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami są[7]:

 
Katedra katolicka w Sioux Falls.

ReligiaEdytuj

W krajobrazie religijnym stanu dominują społeczności luterańskie (stworzone przez niemieckich i skandynawskich imigrantów), oraz katolicy.

Dane z 2014 r.[8]:

GospodarkaEdytuj

 
Kombajn John Deere podczas żniw w Dakocie Południowej, w 2006 roku.

Rolnictwo jest kluczowym sektorem gospodarki Dakoty Południowej, podobnie jak bionauka, usługi biznesowe i profesjonalne, rekreacja na świeżym powietrzu, oraz przemysł naftowy i gazowy. Stan ma również rozwijający się przemysł turystyczny, a do ulubionych atrakcji należą góra Mount Rushmore i Park Narodowy Badlands[10]. Produkcja obejmuje maszyny, chemikalia, wyroby metalowe i sprzęt transportowy[11].

RolnictwoEdytuj

Dziewięć dziesiątych powierzchni stanu pokrywają uprawy lub pastwiska. Prawie dwie piąte gospodarki rolnej stanu opiera się na hodowli bydła i świń. Dakota Południowa jest jednym z dziesięciu największych producentów kukurydzy w kraju, a obfite uprawy kukurydzy są częściowo wykorzystywane do tworzenia biopaliw[11].

ZasobyEdytuj

Black Hills bogate są w minerały ze złożami złota, srebra , miedzi i ołowiu. W zachodniej części stanu znajdują się także skromne stanowe rezerwy ropy naftowej i gazu ziemnego[11].

EnergiaEdytuj

Cztery z sześciu głównych zapór hydroelektrycznych na rzece Missouri znajdują się w Dakocie Południowej[11]. Hydroelektrownie mają największy udział w produkcji energii elektrycznej w stanie (około połowy w 2020 roku). Pozostała produkcja pochodzi prawie w całości z wiatru, węgla i gazu ziemnego. Dakota Południowa nie posiada żadnych elektrowni jądrowych[11].

UczelnieEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-06].
  2. Sanford Lab Homestake Visitor Center, Deadwood [dostęp 2021-11-16] (ang.).
  3. Precipitation Normals (1971–2000) (ang.). South Dakota State University. [dostęp 2008-11-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-08)].
  4. Change in Resident Population of the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 1910 to 2020, 2020 Census Apportionment Results [dostęp 2021-11-10].
  5. U.S. Census Bureau QuickFacts: South Dakota; UNITED STATES, census.gov [dostęp 2021-11-16] (ang.).
  6. a b 2019: ACS 1-Year Estimates Data Profiles (DP05/DP02), data.census.gov [dostęp 2021-11-16].
  7. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-19].
  8. Adults in South Dakota. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2021-11-16].
  9. State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-14].
  10. Overview of South Dakota, [w:] Us News [online] [dostęp 2022-05-01] (ang.).
  11. a b c d e U.S. Energy Information Administration - EIA - Independent Statistics and Analysis, www.eia.gov [dostęp 2022-05-01].

BibliografiaEdytuj

  • Encyklopedia Geograficzna Świata: Ameryka Północna. Wydawnictwo OPRES Kraków 199 ISBN 83-85909-20-6