Otwórz menu główne

Partia Republikańska (Stany Zjednoczone)

partia polityczna w Stanach Zjednoczonych
Ten artykuł dotyczy amerykańskiej partii politycznej. Zobacz też: Republikanie.

Partia Republikańska (ang. Republican Party) – amerykańska konserwatywna partia polityczna założona w 1854. Jedna z dwóch głównych sił politycznych w USA, obok Partii Demokratycznej. Potocznie nazywana „Grand Old Party” (GOP).

Partia Republikańska
Ilustracja
Państwo  Stany Zjednoczone
Skrót GOP
Lider Ronna Romney McDaniel
Data założenia 28 lutego 1854
Adres siedziby 310 First Street SE Washington, D. C. 20003
Ideologia polityczna konserwatyzm, konserwatywny liberalizm, neokonserwatyzm, centroprawica/prawica,
Poglądy gospodarcze neoliberalizm
Członkostwo
międzynarodowe
Międzynarodowa Unia Demokratów
Barwy czerwień
Obecni posłowie 241/435
Obecni senatorowie 52/100
Strona internetowa
Stany Zjednoczone
Godło USA
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Stanów Zjednoczonych

Portal:Stany Zjednoczone

Współcześni Republikanie są konserwatystami w kwestiach społecznych, w ekonomii opowiadają się za minimalną ingerencją państwa w gospodarkę, są bliscy neoliberalizmowi.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Początki partii sięgają okresu sprzed wojny secesyjnej, kiedy to rósł w siłę ruch przeciwników niewolnictwa. Niektórzy z nich szukali metod politycznej walki z tym zjawiskiem. Nie znajdując poparcia u żadnej z liczących się ówcześnie sił politycznych (Partii Demokratycznej i Partii Wigów), założyli w 1840 roku własną Partię Wolności. Wkrótce organizacje przeciwników niewolnictwa zaczęły zwalczać niewolnictwo na terenie samych Stanów Zjednoczonych. Powstała Partia Wolnej Ziemi (Free Soil Party). Podobne organizacje pojawiały się i znikały, prowadziły jednak do wykrystalizowania się postaw i programów.

W latach pięćdziesiątych XIX wieku doszło do upadku systemu politycznego. Zniknęła Partia Wigów i doszło do rozłamu w Partii Demokratycznej[1].

Wskutek sporu wokół Ustawy o Kansas i Nebrasce (rok 1854) pojawiła się Partia Republikańska. Ustawa przewidywała bowiem, że kwestia niewolnictwa w tych dwóch stanach zostanie pozostawiona do rozstrzygnięcia mieszkańcom tych stanów. Wywołało to wściekłość abolicjonistów, gdyż łamało postanowienia Układu z 1820 roku, kiedy to ustalono, że niewolnictwo na tych terytoriach będzie zakazane. Przeciwnicy niewolnictwa odbyli w związku z tą sprawą szereg spotkań, które uznawane są za początki Partii Republikańskiej[2].

Republikanie już w 1856 roku wystawili swojego kandydata w wyborach prezydenckich. John C. Frémont zdobył 33% głosów.

Cztery lata później Partia Republikańska była jedną z głównych sił politycznych w kraju. Zdobycie tej pozycji ułatwiła jej sytuacja w kraju. Partia Wigów zniknęła ze sceny, a Partia Demokratyczna była głęboko podzielona.

Po secesji Południa Republikanie zdobyli większość w rządzie, a po wojnie secesyjnej uzyskali trwałą przewagę i mogli samodzielnie sprawować władzę mniej więcej do końca XIX wieku. Uchodzili za partię ludzi bogatych, a następny okres ich wpływu na władzę to początek lat 70. XX wieku.

Od tamtego czasu partia ta pozostaje jedną z dwóch najważniejszych organizacji politycznych w USA. Według badań ankietowych Instytutu Gallupa identyfikację z Partią Republikańską w latach 1988–2013 deklarowało od 25 do 34 proc. Amerykanów[3].

Program politycznyEdytuj

Wśród Republikanów można wyróżnić cztery grupy ideowe: liberałów (w znaczeniu amerykańskim; stanowią oni większość tzw. Republikan tylko z nazwy), konserwatywnych liberałów, konserwatystów i neokonserwatystów. Od czasów rządów prezydenta Ronalda Reagana dominuje ta druga grupa. Republikanie popierają:

  • wolny rynek
  • niskie podatki
  • walkę z monopolami
  • mniej ograniczeń dla wielkich korporacji
  • walkę z przestępczością
  • prawo do posiadania broni palnej dla każdego
  • ograniczenie wydatków na pomoc socjalną
  • rozwój armii
  • walkę z terroryzmem

Partia Republikańska bardziej niż Partia Demokratyczna akcentuje przywiązanie do wartości chrześcijańskich, np. Republikanie sprzeciwiają się legalizacji aborcji, eutanazji, narkotyków czy związków homoseksualnych. Są zwolennikami prawa uczniów do modlitwy w szkołach publicznych. Republikanie sprzeciwiają się również większemu napływowi nielegalnych imigrantów do USA. Są też zwolennikami surowego, prostego prawa, np. stosowania kary śmierci. Uważają, że przestępców należy surowo karać, co ma samo w sobie odstraszać od popełniania przestępstw.

Obecne kierownictwoEdytuj

Prezydenci z ramienia Partii RepublikańskiejEdytuj

Imię i nazwisko Wizerunek Stan Od Do
Abraham Lincoln    

Illinois

4 marca 1861 15 kwietnia 1865
Ulysses Grant    

Illinois

4 marca 1869 4 marca 1877
Rutherford Hayes    

Ohio

4 marca 1877 4 marca 1881
James Garfield    

Ohio

4 marca 1881 19 września 1881
Chester A. Arthur    

Nowy Jork

19 września 1881 4 marca 1885
Benjamin Harrison    

Indiana

4 marca 1889 4 marca 1893
William McKinley    

Ohio

4 marca 1897 14 września 1901
Theodore Roosevelt    

Nowy Jork

14 września 1901 4 marca 1909
William Howard Taft    

Ohio

4 marca 1909 4 marca 1913
Warren Harding    

Ohio

4 marca 1921 2 sierpnia 1923
Calvin Coolidge    

Massachusetts

2 sierpnia 1923 4 marca 1929
Herbert Hoover    

Kalifornia

4 marca 1929 4 marca 1933
Dwight D. Eisenhower    

Pensylwania

20 stycznia 1953 20 stycznia 1961
Richard Nixon    

Kalifornia

20 stycznia 1969 9 sierpnia 1974
Gerald Ford    

Michigan

9 sierpnia 1974 20 stycznia 1977
Ronald Reagan    

Kalifornia

20 stycznia 1981 20 stycznia 1989
George H.W. Bush    

Teksas

20 stycznia 1989 20 stycznia 1993
George W. Bush    

Teksas

20 stycznia 2001 20 stycznia 2009
Donald J. Trump    

Nowy Jork

20 stycznia 2017

Urzędujący gubernatorzy stanów z ramienia Partii RepublikańskiejEdytuj

Stan Pieczęć stanu Gubernator Wizerunek Od
 

Alabama

  Kay Ivey   10 kwietnia 2017
 

Arizona

  Doug Ducey   5 stycznia 2015
 

Arkansas

  Asa Hutchinson   13 stycznia 2015
 

Dakota Południowa

  Dennis Daugaard   8 stycznia 2011
 

Dakota Północna

  Doug Burgum   15 Grudnia 2016
 

Floryda

  Rick Scott   4 stycznia 2011
 

Georgia

  Nathan Deal   10 stycznia 2011
 

Idaho

  Butch Otter   1 stycznia 2007
 

Illinois

  Bruce Rauner   12 stycznia 2015
 

Indiana

  Eric Holcomb   9 stycznia 2017
 

Iowa

  Terry Branstad   14 stycznia 2011
 

Kansas

  Sam Brownback   10 stycznia 2011
 

Karolina Południowa

  Henry McMaster   24 stycznia 2017
 

Kentucky

  Matt Bevin   8 grudnia 2015
 

Maine

  Paul LePage   10 stycznia 2011
 

Maryland

  Larry Hogan   21 stycznia 2015
 

Massachusetts

  Charlie Baker   8 stycznia 2015
 

Michigan

  Rick Snyder   1 stycznia 2011
 

Missisipi

  Phil Bryant   10 stycznia 2012
 

Missouri

  Eric Greitens   9 stycznia 2017
 

Nebraska

  Pete Ricketts   8 stycznia 2015
 

Nevada

  Brian Sandoval   3 stycznia 2011
 

New Hampshire

  Chris Sununu   5 stycznia 2017
 

New Jersey

  Chris Christie   19 stycznia 2010
 

Nowy Meksyk

  Susana Martinez   1 stycznia 2011
 

Ohio

  John Kasich   10 stycznia 2011
 

Oklahoma

  Mary Fallin   10 stycznia 2011
 

Tennessee

  Bill Haslam   15 stycznia 2011
 

Teksas

  Greg Abbott   20 stycznia 2015
 

Utah

  Gary Herbert   11 sierpnia 2009
 

Vermont

  Phil Scott   5 stycznia 2017
 

Wisconsin

  Scott Walker   3 stycznia 2011
 

Wyoming

  Matt Mead   3 stycznia 2011

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Paweł Zaremba: Historia Stanów Zjednoczonych. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1992, s. 147–149. ISBN 83-11-07991-9.
  2. Paweł Zaremba: Historia Stanów Zjednoczonych. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1992, s. 149. ISBN 83-11-07991-9.
  3. Loren Fulton (red.): The Cook Political Report. The 2014 Political Environment (ang.). Cook Political Report, 6 marca 2014. s. 11. [dostęp 2014-03-11].

Linki zewnętrzneEdytuj