Otwórz menu główne

Vermont

stan Stanów Zjednoczonych
Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zobacz też: ujednoznacznienie.

Vermont (wymowa:/vərˈmɒnt/ i) – stan Nowej Anglii, położony w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych.

Vermont
State of Vermont
stan
14. stan od 4 marca 1791
ilustracja
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Freedom and Unity
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Montpelier
Kod ISO 3166-2 US-VT
Gubernator Phil Scott (R)
Powierzchnia 24 906[1] km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

623 657[2]
• gęstość 25,41 os./km²
Strefa czasowa UTC-05:00
UTC-04:00
Języki urzędowe de iure brak
de facto angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone
Piramida wieku
Burke from Lyndonville.jpg

Na północy graniczy z Kanadą, na południu ze stanem Massachusetts, na wschodzie z New Hampshire, a na zachodzie z Nowym Jorkiem.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Pochodzenie nazwyEdytuj

Nazwa stanu pochodzi od francuskiego Les Verts Monts, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „zielone wzgórza”. Przydomek stanu, Green Mountain State, nawiązuje do Gór Zielonych.

KalendariumEdytuj

  • Tereny obecnego stanu były pierwotnie zamieszkane przez Indian z plemion Irokezów, Algonkinów i Abenaków.
  • W 1609 roku na teren dzisiejszego stanu dotarł francuski podróżnik Samuel de Champlain.
  • W 1666 roku Francuzi wznieśli Fort St. Anne.
  • W 1724 roku powstała pierwsza osada angielska Fort Dunner.
  • W latach 1749–1764 władze Prowincji New Hampshire w osobie gubernatora Benninga Wentwortha wydały w sumie 135 aktów (znanych jako New Hampshire Grants) nadających ziemię osadnikom na terenach dzisiejszego Vermontu. Prawa do tej ziemi rościła sobie również Prowincja Nowy Jork. Tereny te decyzją sądu przyznane zostały Nowemu Jorkowi.
  • Około 1765 roku do obrony osadników z New Hampshire powstała milicja Green Mountain Boys.
  • W 1777 roku Vermont ogłosił się niezależną republiką.
  • 4 marca 1791 Vermont został przyjęty jako 14. stan do Unii.

GeografiaEdytuj

KlimatEdytuj

Wilgotny klimat kontynentalny (DFB) strefy umiarkowanej, według klasyfikacji Wladimira Köppena. Zimą występują obfite opady śniegu na terenach górskich.

Warunki hydrologiczneEdytuj

Główne rzeki to West River, Otter River, Winooski River.

Podział administracyjnyEdytuj

  1. Hrabstwo Addison; siedziba władz: Middlebury,
  2. Hrabstwo Bennington; siedziba władz: Bennington,
  3. Hrabstwo Caledonia; siedziba władz: St. Johnsbury,
  4. Hrabstwo Chittenden; siedziba władz: Burlington,
  5. Hrabstwo Essex; siedziba władz: Guildhall,
  6. Hrabstwo Franklin; siedziba władz: St. Albans,
  7. Hrabstwo Grand Isle; siedziba władz: North Hero,
  8. Hrabstwo Lamoille; siedziba władz: Hyde Park,
  9. Hrabstwo Orange; siedziba władz: Chelsea,
  10. Hrabstwo Orleans; siedziba władz: Newport,
  11. Hrabstwo Rutland; siedziba władz: Rutland,
  12. Hrabstwo Washington; siedziba władz: Montpelier,
  13. Hrabstwo Windham; siedziba władz: Newfane,
  14. Hrabstwo Windsor; siedziba władz: Woodstock.

DemografiaEdytuj

Vermont ma 620 414 mieszkańców (2009). Najpowszechniej używanymi językami są:

Największymi miastami są: Burlington, Rutland, South Burlington, Barre, Montpelier, St. Albans.

ReligiaEdytuj

Dane z 2008 roku, obejmujące także stan New Hampshire[4]:

Największymi grupami religijnymi w 2010 roku były[5]:

Symbole stanuEdytuj

GospodarkaEdytuj

  • sadownictwo i produkcja syropu klonowego
  • hodowla bydła mlecznego
  • przemysł: maszynowy, narzędziowy, meblowy i turystyka

UczelnieEdytuj

Inne informacjeEdytuj

SeparatyzmEdytuj

Vermont jest jednym z niewielu stanów o tendencjach separatystycznych. W stanie tym istnieje ruch, który chce stworzenia Drugiej Republiki Vermontu; pierwsza istniała w latach 1777–1791, zanim stała się amerykańskim stanem. Vermont jest najbardziej lewicowym stanem Ameryki. Wybory przeważnie wygrywa Partia Demokratyczna, a dodatkowo silne wpływy ma socjaldemokratyczna Progresywna Partia Vermontu.

Prawo o broni oraz inne wolności obywatelskieEdytuj

Konstytucja Vermont z 1775 roku, na długo przed Bill of Rights, daje prawa i wolności obywatelskie – jako jedna z pierwszych m.in. głosowania, zniesienia niewolnictwa, publicznego szkolnictwa. Dotyczą one m.in. prawa do posiadania broni – Vermont jest stanem z najlżejszymi ograniczeniami dot. broni. Konstytucja literalnie stwierdza:

That the people have a right to bear arms for the defence of themselves and the State – and as standing armies in time of peace are dangerous to liberty, they ought not to be kept up; and that the military should be kept under strict subordination to and governed by the civil power.[6][7][8]

Billboardy i reklamaEdytuj

Vermont jest jednym z 4 stanów Stanów Zjednoczonych zakazujących billboardów.

PrzypisyEdytuj

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: Vermont, www.census.gov [dostęp 2018-01-04] (ang.).
  3. Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0,5% ogółu ludności.
  4. Religious Affi liation by State in the U.S. str.100.
  5. thearda.com
  6. Vermont Gun Laws and Travel Guide, www.allstays.com [dostęp 2017-11-27] (ang.).
  7. Vermont's Gun Laws - You'll like this one | The High Road, www.thehighroad.org [dostęp 2017-11-27] (ang.).
  8. Which state has the best gun laws? [Archive] - Calguns.net, www.calguns.net [dostęp 2017-11-27] (ang.).

Linki zewnętrzneEdytuj