Otwórz menu główne

Kazimierz Albin (ur. 30 sierpnia 1922 w Krakowie, zm. 22 lipca 2019[1]) – polski technik lotniczy, więzień i uciekinier z KL Auschwitz, podporucznik Armii Krajowej. Działacz na rzecz pamięci o zbrodniach nazizmu, autor wspomnień.

Kazimierz Albin
Jędrek
Data i miejsce urodzenia 30 sierpnia 1922
Kraków
Data śmierci 22 lipca 2019
Zawód, zajęcie technik lotniczy
Albin Kazimierz - podpis.jpg
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Krzyż Partyzancki Krzyż Armii Krajowej

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w Krakowie. Do momentu wybuchu wojny we wrześniu 1939 ukończył czwartą klasę Gimnazjum Nowodworskiego[2].

Został zatrzymany w styczniu 1940 na Słowacji w trakcie próby przedostania się do Francji, gdzie tworzyły się pierwsze polskie oddziały po przegranej kampanii wrześniowej. Był więziony w Preszowie, Muszynie, Nowym Sączu i Tarnowie, skąd został wywieziony pierwszym transportem do KL Auschwitz. Otrzymał numer obozowy 118[2]. Do obozu trafił także jego brat Mieczysław, a po ucieczce Kazimierza – matka Michalina[3][4].

Pracował w obozowym zakładzie odzieżowym[3], a później w kuchni dla esesmanów. W trakcie pobytu w Auschwitz uprawiał też sporty, m.in. w piłkę nożną i siatkówkę[5]. Po trzech latach uwięzienia zaczął planować ucieczkę, która miałaby się odbyć na wiosnę 1943, jednak w wyniku niespodziewanego zbiegu okoliczności okazja do wydostania się z obozu nadarzyła się już w lutym tego roku. Albin opuścił lagier wraz z Franciszkiem Romanem 27 lutego 1943. We dwójkę przekroczyli granicę Generalnej Guberni i schronili się u rodziny Romana[5]. Po kilku dniach Albin dotarł do Krakowa. Tam przez poznanego w Auschwitz prokuratora Wincentego Jarosińskiego znalazł lokum w mieszkaniu przy ulicy Siemiradzkiego należącym do Tadeusza Tabora. Pozostał w Krakowie pod fałszywym nazwiskiem Franciszek Makowski[5].

Po ucieczce Albina surowe represje dotknęły jego najbliższych. Gestapo aresztowało jego matkę Michalinę[6] oraz siostrę. Obie trafiły do więzienia na Montelupich, skąd siostrę zwolniono. Matkę natomiast hitlerowcy w ramach odwetu za ucieczkę syna potraktowali surowiej. Osadzili ją najpierw, latem 1943, w Auschwitz, a potem w osławionym obozie dla kobiet Ravensbrück. Wyniszczona życiem obozowym zmarła w 1950 w wieku 52 lat.[4]

W latach 1943–1945 działał w krakowskiej dywersji. Na własną rękę dokonali z Romanem dwóch napaści na żołnierzy niemieckich w celu zdobycia broni. Wkrótce potem Albin wstąpił w szeregi Armii Krajowej. Został zaprzysiężony przez porucznika Mieczysława Tabora ps. „Kura”. Sam przyjął pseudonim „Jęd­rek”[5]. Po zakończeniu ćwiczeń w szkole podchorążych w listopadzie 1943 pełnił funkcję szefa dywersji bojowej III Odcinka Komendy Obwodu Kraków – Miasto Armii Krajowej[2]. W 1944 został awansowany do stopnia podporucznika. Uczestniczył m.in. w egzekwowaniu wyroków śmierci wydanych przez sąd podziemny.

Po zakończeniu wojny zdał maturę i podjął studia na Wydziale Lotniczym Politechniki Krakowskiej. Początkowo pracował w Biurze Projektów Energetycznych w Krakowie, później, w latach 1952–1963 w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej, a następnie został przeniesiony do Zjednoczenia Przemysłu Lotniczego w Warszawie. Od 1966 pracował jako ekspert techniczny i handlowy w CHZ Metalexport w Warszawie[2].

Po przejściu na emeryturę zaangażował się w działalność na rzecz upamiętnienia ofiar niemieckiego nazizmu, a w szczególności KL Auschwitz. W 1989 opublikował nakładem Krajowej Agencji Wydawniczej wspomnienia zatytułowane List gończy, wznowione później przez Wydawnictwo Książka i Wiedza oraz Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, przetłumaczone także na język niemiecki[2]. Był jednym z założycieli Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem, w którym pełnił funkcję wiceprezesa, a od 1995 Prezesa Zarządu Głównego. Od 2000 był członkiem Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej.

Otrzymał odznaczenia wojskowe i cywilne, m.in. Krzyż Walecznych, Krzyż Partyzancki, Krzyż Armii Krajowej oraz Krzyże Kawalerski, Oficerski i Komandorski Orderu Odrodzenia Polski[2].

Prywatnie był ojczymem Wandy Nowickiej[7][8]. Zmarł jako ostatni żyjący więzień z pierwszego transportu do KL Auschwitz.

PrzypisyEdytuj

  1. Marceli Sommer, Marek Szafrański, Zmarł Kazimierz Albin, ostatni żyjący więzień pierwszego transportu do KL Auschwitz, dzieje.pl, 23 lipca 2019 [dostęp 2019-07-23].
  2. a b c d e f Kazimierz Albin (pol.). auschwitz.org. [dostęp 2 marca 2015].
  3. a b Michał Olszański: Ocaleni – Kazimierz Albin (pol.). Malemen, 20 marca 2013. [dostęp 2 marca 2015].
  4. a b Kazimierz Albin: Postscriptum : losy powojenne i powrót do Auschwitz. Oświęcim: Państwowe Muzeum Auschwitz Birkenau, 2013, s. 44-45. ISBN 978-83-7704-068-3.
  5. a b c d Maciej Foks: Więzień, uciekinier, egzekutor – rozmowa z Kazimierzem Albinem (pol.). Pamięć.pl. [dostęp 2 marca 2015].
  6. Kazimierz Albin: List gończy : historia mojej ucieczki z Oświęcimia i działalności w konspiracji. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 2013, s. 140. ISBN 83-03-02765-9.
  7. Wanda Nowicka: Auschwitz ważne dla mnie osobiście (pol.). natemat.pl, 27 stycznia 2015. [dostęp 2 marca 2015].
  8. Kazimierz Albin podczas uroczystości 70. rocznicy wyzwolenia KL Auschwitz (pol.). YouTube, 28 stycznia 2015. [dostęp 2 marca 2015].