Otwórz menu główne

Kościół Matki Bożej Łaskawej w Sliemie

kościół na Malcie

Kościół Matki Bożej Łaskawej (malt. Il-knisja tal-Madonna tal-Grazzja, ang. Our Lady of Grace Church) – mały rzymskokatolicki kościół, stojący naprzeciw kościoła parafialnego Stella Maris w Sliemie na Malcie[1].

Kościół Matki Bożej Łaskawej
w Sliemie

Il-knisja tal-Madonna tal-Grazzja
Distinctive emblem for cultural property.svg 1804 (NICPMI)
Ilustracja
Państwo  Malta
Miejscowość Sliema
Adres Triq il-Kbira
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Archidiecezja maltańska
Wezwanie Matki Bożej Łaskawej
Położenie na mapie Malty
Mapa lokalizacyjna Malty
Kościół Matki Bożej Łaskawej w Sliemie
Kościół Matki Bożej Łaskawej w Sliemie
Położenie na mapie Morza Śródziemnego
Mapa lokalizacyjna Morza Śródziemnego
Kościół Matki Bożej Łaskawej w Sliemie
Kościół Matki Bożej Łaskawej w Sliemie
Ziemia35°54′44,2″N 14°30′14,0″E/35,912278 14,503889

Spis treści

HistoriaEdytuj

Początki kościołów w SliemieEdytuj

Aż do XIX wieku cały teren, zajmowany dziś przez Sliemę, St. Julian’s, Msidę oraz Gzirę, był częścią parafii w Birkirkarze. Kiedyś, na skalistym terenie określanym dziś jako Tigné Point, stała mała XVII-wieczna kaplica poświęcona Matce Bożej Dobrej Podróży[2], znanej też jako Madonna Tas-Sliema lub Madonna della Salute[3]. W 1798 roku kaplica została zburzona przez okupujących Maltę Francuzów[2][3][4].

Budowa kościołaEdytuj

Kiedy Francuzi opuścili Maltę, wystąpiła potrzeba zbudowania nowej świątyni dla niewielkiej populacji terenu dzisiejszej Tas-Sliema. 28 kwietnia 1801 roku uzyskano niewielką działkę pod budowę. Ofiarodawczynią była Giovanna Salvaloco. Nowy kościół stanął już dwa lata później, w 1803 roku. Jego budowę, z racji braku kościołów na tym terenie, wspomógł również ówczesny rząd. Został filią parafii w Birkirkarze, posługę duszpasterską oraz niedzielną liturgię mszy świętej sprawowali w nim duszpasterze tej parafii[2][4].

Wydaje się, że kościół pierwotnie nosił wezwanie Świętego Imienia Maryi, później zostało ono zmienione na Matki Bożej Łaskawej[4].

Jakkolwiek nie ma informacji, kiedy kościół został ukończony i poświęcony, na pewno był już używany w maju 1804 roku, ponieważ wspomniany został przez biskupa Vincenzo Labiniego w raporcie z wizyty duszpasterskiej[4].

ZamknięcieEdytuj

Wraz ze wzrostem liczby mieszkańców, wzrosło zapotrzebowanie na budowę większej świątyni. W 1853 roku, prawie naprzeciw Tal-Grazzja, zbudowany został większy kościół Matki Bożej Gwiazdy Morza, który w 1878 roku został pierwszym kościołem parafialnym w Sliemie. Kościół Matki Bożej Łaskawej zaczął być określany jako „mały kościół”, a ludzie zaczęli częściej bywać w nowej świątyni. Jednak działalność duszpasterska w starym kościele wciąż trwała, aż do czasu, kiedy w 1908 roku biskup Pietro Pace, aby rozwiązać problem „konkurencji” między zarządcą kościoła Tal-Grazzja a proboszczem Stella Maris, zarządził zamknięcie tego pierwszego, i przeniesienie jego wyposażenia do świątyni parafialnej[2][4].

ReaktywacjaEdytuj

Od tego czasu budynek służył jako magazyn mebli i innego wyposażenia kościelnego Stella Maris[4]. W 1921 roku ks. Amadeo Bonello zajął się renowacją kościółka. Od 1922 roku za zezwoleniem kurii biskupiej rozpoczął on coniedzielne wystawianie Najświętszego Sakramentu, zaś od lutego 1923 roku również w pierwsze piątki oraz ostatni dzień karnawału[2][4].

Przygotowania do kolejnych prac remontowo-konserwacyjnych rozpoczęły się w 2001 roku, a same prace ruszyły w listopadzie 2004 roku. Wykonano renowację fasady, ścian wewnętrznych, dachu i kopuły. Inne prace wykonane zostały na marmurowej podłodze, ołtarzu i drzwiach wewnętrznych i zewnętrznych. Restauracja została zakończona do 2008 roku[4].

ArchitekturaEdytuj

Wygląd zewnętrznyEdytuj

Budynek kościoła jest prosty w stylu. Jego kopuła podobna jest do kopuły kościoła św. Grzegorza w Żejtun – prosta niewysoka czasza na ośmiokątnym bębnie bez okien[4].

Do kościoła prowadzą trzy stopnie. Prostokątne drzwi główne otoczone są prostą ramą wykutą w kamieniu, na której wspiera się segmentowy naczółek. Powyżej owalne okno, otoczone prostą kamienną ramą. Fasada jest ukoronowana trójkątnym frontonem, wspierającym się na dwóch toskańskich pilastrach, umieszczonych na krańcach ściany[4].

W kościele znajdują się trzy małe dzwony – z 1834 i 1880 roku. Jeden z nich wybijał „podzwonne” przestępcom wieszanym na Tal-Farok we Florianie, miejscu egzekucji doskonale wówczas widocznym z kościoła Tal-Grazzja[2][4].

WnętrzeEdytuj

Marmurowy blat ołtarza został zwężony, by zrobić miejsce dla prostego ołtarza posoborowego. W bocznych ścianach apsydy znajdują się drzwi, każde umiejscowione pomiędzy dwoma jońskimi pilastrami. Nad drzwiami, pod niewielkim gzymsem, ozdobny kamienny feston[4].

Sama apsyda otoczona jest belkowaniem, zawierającym półokrągły segmentowy naczółek, zwieńczający obraz tytularny nad ołtarzem. Belkowanie kontynuowane jest wokół całego wnętrza kościoła. W szczycie sklepienia apsydy, w stylizowanej muszli, wyobrażenie Ducha Świętego w formie gołębicy w obłokach, z rozchodzącymi się promieniami. Na obu bocznych płaszczyznach sklepienia dwa niewielkie okienka, mające doświetlać ołtarz. Na predelli ołtarza, nad tabernakulum, niewielka przeszklona konstrukcja do ekspozycji Najświętszego Sakramentu[4].

Nie jest znany autor obrazu nad ołtarzem. Obraz pochodzi ze zburzonej przez Francuzów kaplicy na Tigné Point. Jest to kopia obrazu Rafaela Madonna z Dzieciątkiem[1][4] lub kopia Świętej Rodziny jednego z uczniów Rafaela, Gianfranco Penniego, zwanego il-Fattore[2]. Dwa inne obrazy w kościele – Anioł Stróż oraz Święta Rodzina pędzla Mattia Pretiego stanowią dużą wartość artystyczną[2][4].

Na środku podłogi kościoła znajduje się marmurowa płyta z inskrypcją upamiętniającą dwóch księży, byłych opiekunów kaplicy Tigné – Michele'a Palma i Tommasa Vassallo, oraz wielkiego darczyńcę kaplicy, maltańskiego rycerza Zakonu św. Jana Michele'a Piantę, których szczątki zostały odnalezione pod ruinami kaplicy w 1856 roku i przeniesione do kościoła Tal-Grazzja przez ówczesnego proboszcza parafii w Birkirkarze[2][4][5].

Różowy ornat, podarowany kościołowi Tal-Grazzja przez wielkiego mistrza Pinto, oraz oryginalny żelazny klucz do zburzonej kaplicy na Tigné Point, znajdują się w kościele parafialnym Stella Maris[2][4].

Kościół dziśEdytuj

W kościele regularnie od poniedziałku do piątku odbywa się adoracja Najświętszego Sakramentu[5]. Wiele par decyduje się na zawarcie tutaj sakramentu małżeństwa[4].

Ochrona dziedzictwa kulturowegoEdytuj

Budynek kościoła umieszczony jest na liście National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands pod nr. 1804[6].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Sliema - Church of Our Lady of Grace. W: Alfie Guillaumier: Malta's Towns and Villages. USA: Terry Asphar, 2003, s. 496. ISBN 0-9743821-0-8. (ang.)
  2. a b c d e f g h i j Our Lady of Graces - Sliema. W: Mikiel Spiteri (Kilin): A Hundred Wayside Chapels of Malta & Gozo. Valletta: Heritage Books, 2000, s. 117-120. ISBN 99909-93-06-8. (ang.)
  3. a b Sliema - Church of Madonna Tas-Sliema/Madonna Della Salute. W: Alfie Guillaumier: Malta's Towns and Villages. USA: Terry Asphar, 2003, s. 496. ISBN 0-9743821-0-8. (ang.)
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Roderick Basuttil: Il-Madonna tal-Grazzja ~ Tas-Sliema ~ (malt.). Kappelli Maltin. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-07)].
  5. a b Tas-Sliema (Our Lady Star of the Sea)/Church Of Our Lady Of Divine Grace (ang.). Archdiocese in Malta. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-17)].
  6. Church of the Madonna Mediatrix of all Graces (ang.). NICPMI, 2013-09-23. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-19)].