Kościół ewangelicki w Hołdunowie

Kościół ewangelicki w Hołdunowie – świątynia parafii ewangelickiej istniejąca w latach 1902–1967 w Lędzinach, w dzielnicy Hołdunów. Świątynia była położona na wschód od obecnego kościoła ewangelickiego Św. Trójcy w tej miejscowości.

Kościół ewangelicki w Hołdunowie
kościół parafialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Lędziny-Hołdunów, ul. J. Ch. Ruberga 1[1]
Wyznanie augsburskie
Kościół Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP
Wezwanie Św. Trójcy[1]
Położenie na mapie Lędzin
Mapa lokalizacyjna Lędzin
Kościół ewangelicki w Hołdunowie
Kościół ewangelicki w Hołdunowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół ewangelicki w Hołdunowie
Kościół ewangelicki w Hołdunowie
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kościół ewangelicki w Hołdunowie
Kościół ewangelicki w Hołdunowie
Położenie na mapie powiatu bieruńsko-lędzińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bieruńsko-lędzińskiego
Kościół ewangelicki w Hołdunowie
Kościół ewangelicki w Hołdunowie
Ziemia50°08′49,08″N 19°08′08,23″E/50,146967 19,135619

HistoriaEdytuj

Notowany u schyłku XIX w. wzrost liczby wiernych na terenie Hołdunowa skłonił władze kościelne do zabiegów o wzniesienie w tej miejscowości kościoła ewangelickiego. Śląski superintendent generalny Ewangelickiego Kościoła Unii Staropruskiej ks. David Erdmann podczas wizyty w Hołdunowie w 1891 r. poparł ideę budowy świątyni. Współdziałał w tym zakresie z miejs­cowym pas­torem ks. Carlem Sieberem i super­in­ten­den­tem ks. Köllingiem z Pszczyny[2]. W 1898 r. gotowa była dokumentacja budowy kościoła przygotowana przez książęcego architekta i budown­iczego Scheinera z Pszczyny. Proces budowlany rozpoczęto 22 marca 1900 r., 15 czer­wca położono kamień węgielny, a 10 października obiekt był gotowy w stanie surowym. W 1902 r. w Święto Trójcy Świętej gen­er­alny super­intendent ks. Hugo Nehmiz z Wrocławia dokonał poświęcenia kościoła w obecności księżnej pszczyńskiej i brata księ­cia pszczyńskiego hra­biego Fritza Hochberga[2].

W okresie II Rzeczypospolitej kościół należał do parafii znajdującej się w strukturach Ewangelickiego Kościoła Unijnego na polskim Górnym Śląsku[2].

Po zajęciu Górnego Śląska przez Armię Radziecką obiekty parafialne w Hołdunowie znalazły się we władaniu osób postronnych. Jednak w kościele w 1946 r. odprawiano nabożeństwa. Czynił to nowy duszpasterz parafii – ks. Leopold Raabe ze Świętochłowic. W tym czasie władze państwowe nakazały usunąć znajdującą się na portalu świątyni niemiecką inskrypcję: „Kommt alle zu mir” (pol. „Przyjdź­cie do mnie wszyscy”). W styczniu 1946 r. dokonano inwentaryzacji majątku parafialnego. Informacja podana na witrynie internetowej parafii następująco reasumuje poczynione krótko po wojnie ustalenia:

Koś­ciół Św. Trójcy zachował się w dosyć dobrym stanie. Z wyposaże­nia zna­j­dowały się w nim wów­czas następu­jące przed­mioty: ołtarz, krzyż, świeczniki, chrz­ciel­nica, ambona, żyran­dole, lekko zniszc­zone organy i kom­plet dzwonów. Brakowało nato­mi­ast części ławek koś­ciel­nych, szyb oraz nakryć ołtar­zowych i ambonowych. W ogóle nie znaleziono żad­nych naczyń komu­ni­jnych i sprzętu litur­gicznego z ołtarza oraz dywanów i chod­ników. Nie odnaleziono także żad­nych ksiąg metrykalnych i zbiorów archi­wal­nych.[2]

W tym samym tekście podano informację, iż w okresie krótko po wojnie:

Ciągłym prob­le­mem parafii były nag­minne wła­ma­nia do koś­cioła. Wielokrot­nie zmieni­ano zamki przy drzwiach świą­tyni, ale świę­tokradzcy ama­torzy cud­zej włas­ności zna­j­dowali po cza­sie nowe wejś­cia do koś­cioła przez wybi­jane w oknach szyby.[2]

W 1947 r. kościół został przekazany parafii rzymskokatolickiej, bowiem świątynia w Hołdunowie wraz z kościołami ewangelickimi w Bytomiu i Siemianowicach odstąpiono Kościołowi katolickiemu w zamian za zwrot przejętego przez ten Kościół głównej świątyni ewangelickiej w Katowicach. Był to element ugody zawartej przez Kościół Ewangelicko-Augsburski, który stał się właścicielem majątku Ewangelickiego Kościoła Unijnego na polskim Górnym Śląsku z władzami wojewódzkimi w Katowicach i diecezją katowicką Kościoła katolickiego[2]. Odtąd życie kościelne ewangelików z Hołdunowa toczyło się w salce w budynku w pobliżu dawnej plebanii ewangelickiej, zajętej przez katolickiego proboszcza[2].

15 wrześ­nia 1955 r. na skutek szkód gór­niczych kościół uległ poważnemu uszkodze­niu. W konsekwencji parafia katolicka zaprzestała organizowania w nim kultu. Grożącą zawaleniem świątynię rozebrano w 1967 r. Część cegieł z kościoła przekazano na budowę Ośrodka Ewan­gelick­iego w Warsza­wie i na odbu­dowę koś­cioła ewangelickiego w Wodzisławiu[2].

ArchitekturaEdytuj

Był to obiekt wybudowany w stylu neogotyckim. Posiadał jedną wieżę, w której do 1955 r. znajdowało się 5 dzwonów: 3 dzwony stalowe z 1924 r., 1 dzwon spiżowy zaku­pi­ony w 1804 r. przez ks. Richtera i 1 mały dzwon tzw. godzi­nowy[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j kościół ewangelicki Św. Trójcy w Lędzinach-Hołdunowie (nieistniejący) (pol.). Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP. [dostęp 2018-02-15].
  2. a b c d e f g h i Informacje z witryny parafii ewangelicko-augsburskiej w Lędzinach. [dostęp 15-11-2014].