Otwórz menu główne

Komenda Rejonu Uzupełnień Skierniewice

Komenda Rejonu Uzupełnień Skierniewice (KRU Skierniewice) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie[2].

Komenda Rejonu Uzupełnień Skierniewice
Powiatowa Komenda Uzupełnień
Skierniewice
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód PKU Łowicz X
PKU 10 pp w Łowiczu
PKU Skierniewice[1]
Dowódcy
Pierwszy ppłk Michał Tomaszewicz
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Łowicz
Skierniewice
Podległość OKU Łódź
DOGen. „Łódź”
DOK IV
Skład PKU typ II
Komendy rejonów uzupełnień OK III

Historia komendyEdytuj

27 listopada 1918 roku kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych płk. Jan Wroczyński ustanowił X Powiatową Komendę Uzupełnień w Łowiczu dla X Okręgu Wojskowego obejmującą swoją właściwością powiaty: błoński, gostyński, grójecki, kutnowski, łęczycki, łowicki, rawski, skierniewicki i sochaczewski. PKU Łowicz X została podporządkowana Okregowej Komendzie Uzupełnień w Łodzi[3].

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[4], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[5]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[6][7]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[8].

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej[6]. W skład PKU Skierniewice wchodziły dwa referaty: I) referat administracji rezerw, i II) referat poborowy[6]. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych[9][10][11].

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty[12].

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Skierniewice normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.[13]

W marcu 1930 roku PKU Skierniewice była nadal podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi i administrowała powiatami: łowickim, rawskim i skierniewicki[14]. W grudniu tego roku komenda posiadała skład osobowy typ II[15].

31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmian[16].

19 marca 1932 roku ogłoszono nadanie Krzyża Niepodległości st. sierż. Stanisławowi Pietrzakowi z PKU Skierniewice[17][18].

1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Skierniewice została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Skierniewice przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku[19], z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym[20]. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Skierniewice normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień[21].

Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr IV, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień obejmował powiaty: łowicki, rawski i skierniewicki[22].

Obsada personalnaEdytuj

Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Skierniewice, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku.

Komendanci
Stopień, imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji Kolejne stanowisko (dalsze losy)
ppłk piech. Michał Tomaszewicz[a] 10 I 1919 – 1920[26]
ppłk piech. Ludwik Postępski 1921[27] – 1922[28] komendant PKU Miechów
płk piech. Walerian Kuncewicz 1923[29] – 30 IV 1928[30] stan spoczynku
ppłk piech. Leon Jan Piątkiewicz[b] IV 1928[32] – 31 VIII 1935[33][34] stan spoczynku
mjr piech. Lucjan Józef Kępiński 1935[35] – 1939[36] w niemieckiej niewoli
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1921–1925[37][38]
I referent por. piech. Gedymin Zygmunt Malinowski 1923 – XI 1925[39] II referent
mjr piech. Antoni Andrusow XI 1925[40] – II 1926[41] kierownik I referatu PKU Łódź Powiat
II referent urzędnik wojsk. XI rangi Józef Masłowski do 1 XII 1923[42] OE Wieliczka PKU Kraków Powiat
urzędnik wojsk. XI rangi dr Kazimierz Pająk[c] 1 XII 1923[42]
urzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Stanisław Kozakiewicz 1 XII 1923[44] – XI 1925 zastępca kierownika kancelarii Dowództwa KOP[45]
por. piech. Gedymin Zygmunt Malinowski XI 1925 – II 1926 kierownik I referatu
oficer instrukcyjny por. piech. Tadeusz II Pawłowski 1923 – 1924
kpt. piech. Józef Ćwięka II 1925[46] – II 1926[47] 18 pp
oficer ewidencyjny na powiat łowicki urzędnik wojsk. XI rangi Piotr Cieplak do IV 1923[48] oficer ewidencyjny 40 pp
urzędnik wojsk. X rangi Mieczysław IV Ostrowski 1 VI 1923[49] – I 1924[50] OE Skierniewice
urzędnik wojsk. XI rangi Władysław Kiwała I – V 1924[51] OE Stary Sambor PKU Sambor
por. kanc. Ludwik Pawelec 1924
por. kanc. Mieczysław IV Ostrowski III 1925 – II 1926[52] referent
oficer ewidencyjny na powiat skierniewicki urzędnik wojsk. XI rangi Władysław Kiwała do I 1924[50] OE Łowicz
urzędnik wojsk. X rangi / por. kanc. Mieczysław IV Ostrowski I 1924 – III 1925[53] OE Łowicz
por. kanc. Zbigniew Chowaniec od IV 1925[54]
oficer ewidencyjny na powiat rawski por. piech. Zygmunt Stelnicki od V 1923[55], był w 1924
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1926–1938[56][57][58][59][60]
kierownik I referatu administracji rezerw

i zastępca komendanta

por. piech. Giedymin Zygmunt Malinowski od II 1926
mjr piech. Hipolit Wojciechowski III 1929[61] – III 1930[62] komendant PKU Kamionka Strumiłowa
por. piech. Giedymin Zygmunt Malinowski[d] był w 1932 i w VI 1935
kierownik II referatu poborowej por. kanc. Romuald Pryda II 1926[65] – 28 I 1929[66] dyspozycja dowódcy OK IV
por. art. Jerzy Stanisław Neumann[e] był w 1932, do VII 1935[68] dyspozycja dowódcy OK IV
referent por. kanc. Mieczysław IV Ostrowski II 1926 – XI 1928[69] kierownik II referatu PKU Łask
por. art. Jerzy Stanisław Neumann XI 1928[70] – ? kierownik II referatu
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych KRU w latach 1938–1939[36][f]
kierownik I referatu ewidencji kpt. adm. (piech.) Tadeusz Józef Słomczyński[g] był w III 1939
kierownik II referatu uzupełnień kpt. piech. Franciszek Józef Ludera[h] był III 1939

UwagiEdytuj

  1. Michał Tomaszewicz urodził się 23 września 1867 roku. 11 czerwca 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu podpułkownika, w piechocie, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej. 26 października 1923 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził go w stopniu tytularnego pułkownika. Na emeryturze mieszkał w Łowiczu[23][24][25]
  2. Ppłk piech. Leon Jan Piątkiewicz (ur. 21 czerwca 1887 roku) został przyjęty do Wojska Polskiego z byłej c. i k. Armii. 15 lipca 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu majora, w piechocie, w grupie oficerów byłej armii austriacko-węgierskiej. Pełnił wówczas służbę w 10 pp[31].
  3. Urzędnik wojsk. XI rangi dr Kazimierz Pająk nie objął stanowiska, gdyż z dniem 30 listopada 1923 roku został zwolniony z czynnej służby[43].
  4. W lipcu 1929 ogłoszono przeniesienie por. Malinowskiego do DOK IV na stanowisko referenta poborowego[63]. W następnym miesiącu przydział ten anulowano[64].
  5. Por. art. Jerzy Stanisław Neumann w kwietniu 1928 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska, przeniesiony z 7 pap do kadry oficerów artylerii i przeniesiony służbowo do PKU Częstochowa na cztery miesiące w celu odbycia praktyki poborowej[67]. W listopadzie tego roku ogłoszono jego przydział do PKU Skierniewice na stanowisko referenta.
  6. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[71].
  7. Kpt. adm. (piech.) Tadeusz Józef Słomczyński ur. 16 lipca 1896 roku w Krakowie, w rodzinie Władysława i Heleny z domu Liptak[72]. W lutym 1923 roku był w dowództwie GO Pasławskiego. Był oficerem 60 pp, a następnie 25 pp, odznaczonym Krzyżem Niepodległości (5 sierpnia 1937 roku[73]) i Srebrnym Krzyżem Zasługi. Został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów piechoty[74]. Po kampanii wrześniowej działał w konspiracji. W czasie jakiejś łapanki Niemcy znaleźli przy nim kilka kennkart, co stało się przyczyną aresztowania. Został zamordowany przez Gestapo[72].
  8. Kpt. piech. Franciszek Józef Ludera (ur. 23 lutego 1897 roku) był odznaczony Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) i Srebrnym Krzyżem Zasługi[75].

PrzypisyEdytuj

  1. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 39.
  2. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  3. Dz. Rozp. MSWojsk. Nr 7 z 30 listopada 1918 roku, s. 144.
  4. Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
  5. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  6. a b c Jarno 2001 ↓, s. 169.
  7. Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
  8. Moczyński 1928 ↓, s. 393-394.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7-20.
  10. Moczyński 1928 ↓, s. 393, wg autora stanowiska oficerów ewidencyjnych, po krótkotrwałym przydzieleniu ich do władz administracyjnych, zostały zniesione w 1925 roku.
  11. Jarno 2001 ↓, s. 169, autor także datuje zniesienie stanowisk oficerów ewidencyjnych na rok 1925, co stoi w sprzeczności z ogłoszoną 4 lutego 1926 roku obsadą służby poborowej na stopie pokojowej.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 1-10.
  13. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  14. Dz.U. z 1930 r. nr 31, poz. 270.
  15. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  16. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 19 marca 1932 roku, s. 201.
  18. M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 352.
  19. Jarno 2001 ↓, s. 173.
  20. Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220.
  21. Historia WKU Suwałki ↓.
  22. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131
  23. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 23 z 23 czerwca 1920 roku, s. 499.
  24. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1581.
  25. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 70 z 7 listopada 1923 roku, s. 741.
  26. Jarno 2001 ↓, s. 41.
  27. Powołanie do czynnej służby wojskowej (...). „Łowiczanin”. 40, s. 7, 1920-09-30. Łowicz. 
  28. Jarno 2001 ↓, s. 171.
  29. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1478.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928 roku, s. 21.
  31. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 21 lipca 1920 roku, s. 594.
  32. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 157.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 85.
  34. Jarno 2001 ↓, s. 171, wg autora ppłk Piątkiewicz pozostał na stanowisku komendanta do 1936 roku.
  35. Jarno 2001 ↓, s. 171, wg autora mjr Kępiński został wyznaczony na stanowisko komendanta dopiero w 1937 roku, podczas gdy wymieniony oficer już od marca 1935 roku odbywał praktykę w PKU Skierniewice.
  36. a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 857.
  37. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1478, 1559, 1562, 1564.
  38. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1347.
  39. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 122 z 19 listopada 1925 roku, s. 658.
  40. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 122 z 19 listopada 1925 roku, s. 657.
  41. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 5.
  42. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 66 z 16 października 1923 roku, s. 710.
  43. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 11 stycznia 1924 roku, s. 8.
  44. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 74 z 26 listopada 1923 roku, s. 690.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 115 z 30 października 1925 roku, s. 620.
  46. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 30 stycznia 1925 roku, s. 47.
  47. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 9.
  48. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 24 z 27 kwietnia 1923 roku, s. 275.
  49. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 30 marca 1923 roku, s. 226.
  50. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 82 z 2 stycznia 1924 roku, s. 761.
  51. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 49 z 16 maja 1924 roku, s. 283.
  52. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 3.
  53. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 29 z 11 marca 1925 roku, s. 140.
  54. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 18 kwietnia 1925 roku, s. 204.
  55. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 30 z 19 maja 1923 roku, s. 280.
  56. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 11.
  57. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 115, 142, 829-830.
  58. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 523.
  59. Lista starszeństwa 1933 ↓, s. 8, 85.
  60. Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 8, 19, 86.
  61. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 90.
  62. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 103.
  63. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 199.
  64. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 sierpnia 1929 roku, s. 311.
  65. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 3, przeniesiony z PKU Sambor.
  66. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929 roku, s. 71, 83, z dniem 31 marca 1929 roku został przeniesiony w stan spoczynku.
  67. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 148.
  68. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 92.
  69. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 363.
  70. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 356.
  71. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  72. a b Straty ↓.
  73. M.P. z 1937 r. nr 178, poz. 294.
  74. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 44, 588.
  75. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 37.

BibliografiaEdytuj