Komunistyczna Partia Hiszpanii

Komunistyczna Partia Hiszpanii (hiszp. Partido Comunista de España, PCE) – hiszpańska komunistyczna partia polityczna, założona w 1921 (do 1931 nielegalna) jako sekcja Międzynarodówki Komunistycznej. W 1936 wspólnie z socjalistami i lewicą republikańską zorganizowała Front Ludowy, pełniąc w nim i w walce z frankistami w wojnie domowej 1936-39 znaczną rolę. Była wspierana i finansowana przez ZSRR. W 1939 zdelegalizowana i represjonowana. Konspiracyjnie działała do kwietnia 1977. Od początku lat 70. przejawia silne tendencje eurokomunistyczne.

Partido Comunista de España
Ilustracja
Państwo

 Hiszpania

Lider

José Luis Centella

Data założenia

14 października 1921

Adres siedziby

C/Olimpo, 35 28043 Madryt

Ideologia polityczna

eurokomunizm

Poglądy gospodarcze

socjalizm

Liczba członków

35 000

Grupa w Parlamencie
Europejskim

Europejska Partia Lewicy

Młodzieżówka

Unión de Juventudes Comunistas de España

Strona internetowa

Początki 1920-1931Edytuj

Partia została założona w dniu 15 kwietnia 1920 roku, przez działaczy Federación de Juventudes Socialistas będących zwolennikami polityki Lenina. Wśród jej założycieli była Dolores Ibárruri, początkowo działali w niej młodzi pracownicy, studenci, robotnicy, intelektualiści i chłopi. W dniu 15 marca 1922 Komunistyczna Partia Hiszpanii świętowała swój pierwszy kongres w Madrycie. Pierwszym sekretarzem generalnym został Antonio Garcia Moan, który podkreślał potrzebę jedności klasy robotniczej wokół utworzonej partii, w celu osiągnięcia socjalizmu. Drugi Kongres, który odbył się 8 lipca 1923 roku, wybrał na sekretarza Cesara Rodrigueza Gonzaleza. W dniu 13 września, generał Miguel Primo de Rivera, w zmowie z królem Alfonsem XIII dokonał zamachu stanu i ustanowił dyktaturę. PCE została zdelegalizowana, a wielu komunistów aresztowanych. III Kongres odbył się w Paryżu w sierpniu 1929 roku, sekretarzem generalnym został Jose Bullejos.

Po upadku dyktatury w styczniu 1930 roku, rząd przywrócił pewne wolności i zalegalizował niektóre partie polityczne. 23 sierpnia tego roku ukazał się pierwszy numer tygodnika organu partii, Mundo Obrero. W grudniu następnego roku gazeta została przekształcona w dziennik.

II Republika 1931-1939Edytuj

Po proklamacji republiki 14 kwietnia 1931 PCE stała się legalną partią polityczną. Ugrupowanie to miało jednak niewielkie wpływy w społeczeństwie i mniej niż tysiąc członków. 17 marca 1932 odbył się IV Kongres PCE w Sewilli, na którym nowym sekretarzem generalnym został Jose Diaz. Podjęto wówczas decyzję o budowie masowej partii komunistycznej. Partia stała się częścią Frontu Ludowego. Po wybuchu wojny domowej partia opowiedziała się po stronie legalnego rządu.

W Madrycie, członkowie PCE przyczynili się do zamknięcia dróg dojazdowych do miasta. PCE była również odpowiedzialna za stworzenie antyfaszystowskich bojówek robotników i chłopów (MAOC), była aktywna w działalności związków zawodowych. Republikański rząd otrzymał wsparcie tylko ze strony ZSRR i Meksyku. Niewielkie w porównaniu z ogromnym wsparciem wojskowym ze strony nazistowskich Niemiec i faszystowskich Włoch dla frankistowskich rebeliantów. Przedstawiciele komunistów weszli do rządu. PCE skupiła się na walce z frankistami, kierownictwo partii uznało że jakakolwiek próba ustanowienia komunizmu groziła rozpadem Frontu Ludowego. Hiszpańscy komuniści uczestniczyli w organizacji Brygad Międzynarodowych.

Polityka Frontu Ludowego doprowadziła do konfliktów z anarchistami z CNT-FAI i trockistami z POUM, którzy domagali się przekształcenia wojny domowej w rewolucję.

Podczas wojny domowej, partia liczyła około 300.000 członków.

Okres frankizmuEdytuj

Po zwycięstwie generała Franco, rząd autorytarny i antykomunistyczny, rozpoczął represje wobec komunistów. Oskarżeni mieli prawo do procesu, skazywano ich za zbrodnie przeciwko państwu i współobywatelom. Rząd Franco zastosował prawo z mocą wsteczną, nazywając działaczy pozostających wiernymi konstytucyjnemu rządowi Hiszpanii mianem powstańców. W tych trudnych warunkach, PCE musiała zreorganizować się na uchodźstwie (Meksyk, Kuba, Chile, Urugwaj, Francja, północna Afryka, Związek Radziecki) oraz w działalności w podziemiu.

Krótko po II wojnie światowej, sekretarz generalny José Díaz umarł w Tbilisi, i został zastąpiony przez Dolores Ibárruri. Partia została zreorganizowana i stopniowo w 1943 zaczęły się ukazywać publikowane w różnych miejscach kraju podziemne wydawnictwa. Przez długi czas, PCE była główną, jeśli nie jedyną zorganizowaną siłą przeciwko dyktaturze Franco. W latach 1944 i 1948 dochodziło do walk partyzanckich, zwanych Maquis. W ich wyniku zginęło bardzo wielu komunistycznych bojowników i cywili wspierających partyzantkę. Ze względu na straty, partia zdecydowała się porzucić drogę walki zbrojnej w 1948 roku, choć niektóre oddziały walczyły z reżimem do 1952 roku[1].

Dużym ciosem dla opozycji było duże wsparcie finansowe dla Franco ze strony USA w 1955. Partia kontynuowała pracę w ruchu związkowym, organizując protesty i strajki skierowane przeciwko reżimowi.

W demokratycznej HiszpaniiEdytuj

 
Francisco Frutos sekretarz generalny PCE w latach 1998–2009

9 kwietnia 1977 partia ponownie została zalegalizowana. Przyjęła wówczas kurs eurokomunistyczny.

W 1978 odbył się IX Zjazd PCE. Partia wówczas przestała być uważana za marksistowsko-leninowską, doszło do zerwania stosunków ze Związkiem Radzieckim. Doprowadziło to do dziesiątego kongresu, w lipcu 1981, na którym utworzono oddzielne struktury PCE w Kraju Basków i Katalonii. Partia kontrolowała większość związków zawodowych. W wyborach w 1977 i 1979 udało się jej uzyskać ok. 10% poparcia[2]. W październiku 1984 rząd Felipe Gonzáleza (PSOE), wprowadził w reformę systemu wyborczego, który według partii działał na jej niekorzyść.

W 1986 powołano koalicję Zjednoczona Lewica na czele której stanęła PCE[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Frente Revolucionario Antifascista Y Patriota. F.R.A.P. [dostęp 2012-05-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-13)].
  2. ABC (Madrid) – 09/12/1995, p. 24 – ABC.es Hemeroteca, hemeroteca.abc.es [dostęp 2017-11-24] (hiszp.).
  3. Documentos Fundacionales | Izquierda Unida, izquierda-unida.es [dostęp 2017-11-24] [zarchiwizowane z adresu 2012-05-04] (hiszp.).

Linki zewnętrzneEdytuj