Kozubek (staw)
Kozubek – staw pochodzenia antropogenicznego, znajdujący się w północno-zachodniej części Katowic, na terenie dzielnicy Osiedle Witosa, w rejonie dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Kleofas”. Jest on położony w zlewni Rawy będącej częścią dorzecza Wisły.
![]() Staw Kozubek od strony północno-zachodniej (2023) | |
Położenie | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Lokalizacja | |
Region | |
Morfometria | |
Powierzchnia |
0,72 ha |
Hydrologia | |
Rzeki zasilające |
brak |
Rzeki wypływające |
brak |
Dorzecze | |
Położenie na mapie Katowic ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |
![]() |
Historia
edytujKozubek to niewielki sztuczny zbiornik powstały na potrzeby kopalni „Kleofas”[1], i położony w przeszłości na jej terenie[2], na zachód od zabudowy zakładu[1]. Nazwa stawu pochodzi od nazwiska sztygara kopalni Antoniego Kozubka, który zarządzał majątkiem kopalnianym, którego częścią był staw. Sztygar Kozubek został upamiętniony na tabliczce umieszczonej na skwerze w sąsiedztwie stawu[3].
W trakcie istnienia kopalni, zwłaszcza w czasach Polski Ludowej, rejon stawu był miejscem, w którym spotykali się rekreacyjnie mieszkańcy Załęża i osiedla W. Witosa. W stawie ludzie wówczas zażywali kąpieli, a także był on używany przez wędkarzy[3]. Po zamknięciu w 2004 roku kopalni „Kleofas”[4] tereny stawu i jego okolic, należące wówczas do Skarbu Państwa, pozostały niezagospodarowane, a ich przejęcie przez miasto Katowice umożliwiło rozpoczęcie działań rewitalizacyjnych Kozubka[5].
W ramach katowickiego Budżetu Obywatelskiego został zgłoszony projekt rewitalizacji terenu przy stawie Kozubek, przewidujący rewitalizację stawu oraz urządzenie wokół niego zielonej strefy odpoczynku[6], a w jego ramach zaplanowano roboty porządkowe (rozbiórka nawierzchni szutrowych, podkładów kolejowych i płyt betonowych), a także montaż nowych elementów małej architektury i budowę ścieżek[2]. Propozycję rewitalizacji obszaru pod nazwą „Przywróćmy światu Staw Kozubek! Dla Osiedla Witosa, Załęża i całych Katowic”[7] zgłosił do VIII edycji Budżetu Obywatelskiego radny Rady Miasta Katowice Krzysztof Kraus[8].
16 marca 2021 roku Urząd Miasta Katowice ogłosił wykaz wniosków, które przeszły weryfikację merytoryczną[6], a 22 września 2021 roku zostały opublikowane wyniki głosowania w Budżecie Obywatelskim. Pomysł rewitalizacji stawu Kozubek zajął w skali całego miasta drugie miejsce, zdobywając 8 221 głosów[9].
Z uwagi na skalę przedsięwzięcia, projekt rewitalizacji terenu został zaklasyfikowany jako zadanie dwuletnie[2]. W 2022 roku wykonano dokumentację projektową, sporządzono inwentaryzację przyrodniczą oraz uzyskano pozwolenie na budowę[10]. W postępowaniu przetargowym organizowanym przez Zakład Zieleni Miejskiej w Katowicach wystąpiło łącznie 13 firm, oferujących wykonanie zadania na kwoty od 1,4 do 2,6 mln złotych[11]. Otwarcie ofert odbyło się 7 grudnia 2022 roku, a wybór najkorzystniejszej oferty odbył się 22 grudnia tego samego roku[12].
Oficjalne otwarcie zrewitalizowanej przestrzeni stawu Kozubek z udziałem prezydenta Katowic Marcina Krupy i radnego Krzysztofa Krausa odbyło się 13 września 2023 roku. Wartość prac wynosiła ostatecznie około 1,7 mln złotych[3].
Charakterystyka
edytujKozubek położony jest w północno-zachodniej części Katowic, na terenie dzielnicy Osiedle Witosa w pobliżu granicy z Załężem i Chorzowem-Batorym, w rejonie ulicy Obroki[13].
Pod względem podziału na jednostki fizycznogeograficzne, staw Kozubek znajduje się na Wyżynie Katowickiej, a w podziale na jednostki morfologiczne C. Karaś-Brzozowskiej[14] w Obniżeniu Rawy[15], na wysokości 270–275 m n.p.m.[16] Staw geologicznie położony jest w górnokarbońskim zapadlisku górnośląskim[17], a powierzchniowo obszar w rejonie Kozubka zbudowany jest z plejstoceńskiej gliny zwałowej[18].
Staw Kozubek jest jednym z licznych w Katowicach zbiorników powstałych pod wpływem zamierzonej działalności człowieka[19][20]. Hydrologicznie położony jest on w dorzeczu Wisły, w zlewni Rawy[21]. Powierzchnia akwenu wynosi 0,72 ha[13].
Obszar wokół zbiornika pełni funkcję rekreacyjną. Znajduje się tam strefa z urządzeniami treningowymi i placem zabaw, a także położony tuż przy zbiorniku taras o powierzchni około 100 m² z leżakami. Ponadto skwer wyposażony jest w elementy małej architektury (w tym: ławki, stojaki na rowery czy kosze), a także oświetlenie parkowe[2].
Galeria
edytuj-
Staw od strony zachodniej
-
Fragment skweru przy stawie Kozubek
-
Fragment skweru przy stawie Kozubek
Przypisy
edytuj- ↑ a b Bulsa 2022 ↓, s. 136.
- ↑ a b c d Kamil Zatoński: Staw Kozubek w Katowicach przejdzie metamorfozę! Będzie 100 metrowy taras z leżakami. www.wkatowicach.eu, 2022-11-14. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ a b c Kacper Jurkiewicz: Staw Kozubek już po rewitalizacji! Można miło spędzić tutaj czas. www.wkatowicach.eu, 2023-09-13. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ Kałuska 2022 ↓, s. 47.
- ↑ Marcin Śliwa: Staw Kozubek w Katowicach został zrewitalizowany. Są tu atrakcje dla dzieci i strefa wypoczynku. dziennikzachodni.pl, 2023-09-15. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ a b W Budżecie Obywatelskim będzie można głosować na ponad 250 pomysłów. Jest już ich lista. katowice24.info, 2021-11-16. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ Kałuska 2022 ↓, s. 148.
- ↑ Szymon Karpe: Katowice. Staw Kozubek do rewitalizacji. Projekt wybrali mieszkańcy w Budżecie Obywatelskim. dziennikzachodni.pl, 2022-11-15. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ Grzegorz Żądło: Są wyniki głosowania w Budżecie Obywatelskim. Jak zwykle, dominują remonty i doposażenie szkół, przedszkoli i bibliotek. katowice24.info, 2021-09-22. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ Katarzyna Pachelska: Staw Kozubek zmieni się w przyjemne miejsce rekreacji. Będzie m.in. taras z leżakami. www.24kato.pl, 2022-11-15. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ Katarzyna Pachelska: Rewitalizacja Stawu Kozubek coraz bliżej! Miasto Katowice otworzyło oferty na metamorfozę tego miejsca. www.24kato.pl, 2022-12-08. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ ZZM Katowice: Zamówienia publiczne. NZI.261.72.2022 - „Przywróćmy światu Staw Kozubek w Katowicach”. zzmkce.bip.gov.pl, 2022-11-09. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ a b Urząd Miasta Katowice: Miejski System Zarządzania-Katowicka Infrastruktura Informacji Przestrzennej. emapa.katowice.eu. [dostęp 2023-10-11]. (pol.).
- ↑ Absalon, Czaja i Jankowski 2012 ↓, s. 43.
- ↑ Absalon, Czaja i Jankowski 2012 ↓, s. 46.
- ↑ Opracowanie… 2014 ↓, Załącznik 7.
- ↑ Absalon, Czaja i Jankowski 2012 ↓, s. 44.
- ↑ Opracowanie… 2014 ↓, Załącznik 10.
- ↑ Absalon, Czaja i Jankowski 2012 ↓, s. 56.
- ↑ Opracowanie… 2014 ↓, s. 109.
- ↑ Absalon, Czaja i Jankowski 2012 ↓, s. 55.
Bibliografia
edytuj- Damian Absalon , Stanisław Czaja , Andrzej T. Jankowski , Środowisko geograficzne, [w:] Antoni Barciak, Ewa Chojecka, Sylwester Fertacz (red.), Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo, t. 1, Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2012, ISBN 978-83-87727-24-6 (pol.).
- Michał Bulsa, Patronackie osiedla robotnicze. Tom 1. Górny Śląsk, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2022, ISBN 978-83-7729-689-9 (pol.).
- Joanna Kałuska , Załęska Hałda i Osiedle Witosa w Katowicach. Zarys dziejów, wyd. pierwsze, Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2022, ISBN 978-83-64356-53-7 (pol.).
- Opracowanie ekofizjograficzne podstawowe z elementami opracowania ekofizjograficznego problemowego (problematyka ochrony dolin rzecznych oraz ograniczeń dla zagospodarowania terenu wynikających z wpływu działalności górniczej) dla potrzeb opracowania projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obszarów położonych w mieście Katowice, Katowice: WERONA, 2014 (pol.).