Otwórz menu główne

Krems an der Donau

miasto w Austrii

Krems an der Donau (cz. Kremže) – statutarne miasto powiatowe w północno-wschodniej Austrii, w kraju związkowym Dolna Austria, siedziba powiatu Krems-Land do którego jednak nie należy. Port przy ujściu rzeki Große Krems do Dunaju. Liczy 24,09 tys. mieszkańców (1 stycznia 2014). Miasto jest na liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Krems an der Donau
Ilustracja
Panorama miasta
Herb
Herb
Państwo  Austria
Kraj związkowy Flag of Lower Austria.svg Dolna Austria
Powierzchnia 51,61 km²
Wysokość 203 m n.p.m.
Populacja (1 stycznia 2014)
• liczba ludności
• gęstość

24 085
467 os./km²
Nr kierunkowy 0273, 027392
Kod pocztowy 3500, 3506
Tablice rejestracyjne KS
Położenie na mapie Dolnej Austrii
Mapa lokalizacyjna Dolnej Austrii
Krems an der Donau
Krems an der Donau
Położenie na mapie Austrii
Mapa lokalizacyjna Austrii
Krems an der Donau
Krems an der Donau
Ziemia48°24′N 15°36′E/48,400000 15,600000
Strona internetowa

HistoriaEdytuj

 
Miasto na rycinie z XVII wieku

We wczesnym średniowieczu, od VII wieku, obszar zamieszkiwali Słowianie. Miejscowość Krems po raz pierwszy wzmiankowano w 995, pod nazwą Chremis[1], jako gród obronny położony na wschodniej granicy Marchii Austriackiej, w sąsiedztwie Moraw[2]. Od 1014 istniała tu parafia katolicka[2]. W 1072 wzmiankowano sąsiadującą miejscowość Stein[2]. W 1153 słynny średniowieczny geograf Al-Idrisi wymienił Krems jako jeden ze znaczących ośrodków regionu obok Wiednia i Pasawy[3]. Od XII wieku Krems i Stein rozwijały się wespół jako swoiste dwumiasto, głównie za sprawą handlu i uprawy winorośli[1]. Od 1251 do 1276 znajdowały się pod panowaniem czeskiego króla Przemysła Ottokara II. Z 1305 pochodzi najstarszy zachowany dokument, poświadczający prawa miejskie[4]. Krems i Stein posiadały odrębne mury obronne, jednakże były pod wspólnym zarządem – miały wspólne prawa miejskie, herb, pieczęć miejską i burmistrza[1]. Z 1336 pochodzi najstarsza znana wzmianka o zamku w Stein[5]. Od późnego średniowiecza miał miejsce rozkwit obu miast, powstawały późnogotyckie kościoły, kaplice oraz kamienice[1]. W 1463 Fryderyk III Habsburg wydał zgodę na budowę mostu przez Dunaj, drugiego najstarszego mostu na tej rzece w Austrii[1]. W 1485 Stein zostało zajęte przez Węgry, w których posiadaniu pozostawało do 1490[5]. Ze Stein pochodziła Barbara Edelpeck, metresa króla Węgier Macieja Korwina, matka jego jedynego syna Jana Korwina[6].

 
Panorama miasta z ok. 1900 roku

W XVI wieku Krems było ośrodkiem reformacji, jednak wskutek kontrreformacji stało się ponownie katolickie. W XVII wieku przyszło załamanie gospodarcze wskutek zmiany szlaków handlowych i utraty znaczenia handlu dunajskiego[1]. Dodatkowo oba miasta znacząco ucierpiały w trakcie wojny trzydziestoletniej, gdy po rocznym oblężeniu zostały zdobyte przez Szwedów w 1645, a następnie zostały odbite przez Austriaków[2]. Połowa domów została wówczas zniszczona.

Na mocy reformy z 1849 rozdzielono administracyjnie oba miasta[3]. W okresie, gdy Polska znajdowała się pod zaborami, od 1850 komisarzem powiatowym w Krems był malarz Franciszek Ksawery Siemianowski[7], który, nie zaniedbując obowiązków służbowych, malował okoliczne widoki, w tym panoramę miasta[8]. Odchodząc z urzędu otrzymał list z podziękowaniami podpisany przez licznych mieszkańców miasta[8].

Ponowne ożywienie i rozwój Krems przyszły w późnym XIX wieku[1]. Rozebrano wówczas mury miejskie i większość bram miejskich, z wyjątkiem Steiner Tor[1]. Po upadku Austro-Węgier miasto znalazło się w składzie Republiki Austrii, a w 1938 w wyniku Anschlussu zostało anektowane przez nazistowskie Niemcy, w których składzie pozostawało do końca II wojny światowej w 1945. Po aneksji Niemcy znacząco poszerzyli granice miasta Krems, w 1939 włączając do niego także Stein jako dzielnicę[2]. W ostatnich tygodniach wojny, 2 kwietnia 1945, przeprowadzony został nalot na Krems, jednakże udało się uniknąć znaczących strat w zabytkowej substancji miasta[2].

Od nazwy miasta pochodzi nazwa popularnej musztardy kremskiej.

ZabytkiEdytuj

Posiada dwa stare miasta: Krems an der Donau i Stein an der Donau.

Krems an der Donau:

  • gotycki kościół pw. św. Wita (St. Veit) pierwotnie z połowy XII w., obecna budowla ze schyłku XIII w., wystrój wnętrza głównie barokowy
  • gotycki kościół pijarów (Piaristenkirche) z drugiej połowy XV w.
  • klasztor dominikanów wraz z kościołem klasztornym z XIII w. w stylu gotyckim. Zachowały się gotyckie krużganki z jednej strony wirydarza. Obecnie kościół i klasztor nie pełni funkcji sakralnych, jest tam szkoła winiarska
  • liczne kamienice mieszczańskie gotyckie, renesansowe i barokowe, w tym Großes Sgraffitohaus z XVI w. z zachowanymi sgraffiti oraz pałac Gozzo, z XIII w. przebudowany w renesansie (dodano wtedy m.in. loggię zachowaną do dziś)
  • ratusz z XVI w.
  • gotycka brama Steiner Tor, pozostałość średniowiecznych murów obronnych
  • gotycki kościół szpitalny z XV w.
  • kościół starokatolicki z XVII w.

Stein an der Donau:

  • romański kościół minorytów z 1264, obecnie sala ekspozycyjna
  • gotycki kościół pw. św. Mikołaja (Hl. Nikolaus)
  • gotycki kościół Frauenbergkirche
  • liczne kamienice mieszczańskie gotyckie, renesansowe i barokowe i pałace, m.in. Großer Passauerhof z XIII w. z fasadą renesansową
  • magazyny soli z XVI w.
  • pokaźne fragmenty średniowiecznych fortyfikacji miejskich z bramami Linzer Tor i Kremser Tor

TransportEdytuj

W mieście znajduje się stacja kolejowa Krems an der Donau.

WspółpracaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h Krems an der Donau | Wasserwerk, www.wasserwerk.at [dostęp 2019-12-03] (niem.).
  2. a b c d e f Gedächtnis des Landes - Orte: Krems an der Donau, www.gedaechtnisdeslandes.at [dostęp 2019-12-03] (niem.).
  3. a b Stadtrundgang durch die Altstadt von Krems - Stadt Krems an der Donau, Niederösterreich, Wachau - Startseite - Kultur - Geschichte & Stadtrundgang - Stadtrundgang Krems, www.krems.gv.at [dostęp 2019-12-03] (niem.).
  4. Kultur - Geschichte & Stadtrundgang - Stadt Krems an der Donau, Niederösterreich, Wachau - Startseite - Kultur - Geschichte & Stadtrundgang, www.krems.gv.at [dostęp 2019-12-03] (niem.).
  5. a b Wehrbauten in Niederösterreich, www.wehrbauten.at [dostęp 2019-12-03] (niem.).
  6. Matthias Corvinus – Wien Geschichte Wiki, www.geschichtewiki.wien.gv.at [dostęp 2019-12-03] (niem.).
  7. Róża Biernacka: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950. Institut für Neuzeit- und Zeitgeschichtsforschung, s. 249. (niem.)
  8. a b Róża Biernacka: Franciszek Ksawery Siemianowski. ipsb.pl. [dostęp 2016-10-16].

BibliografiaEdytuj