Multinational Force & Observers (MFO) (Wielonarodowe Siły i Obserwatorzy, Międzynarodowe Siły Obserwacyjne) – międzynarodowe siły pokojowe na Półwyspie Synaj, nadzorujące strefę graniczną między Izraelem a Egiptem. Działają od 1982, a obecnie (2020) liczą ok. 1100 żołnierzy z 13 państw. Jest to jedna z niewielu misji pokojowych nieprowadzonych przez ONZ, NATO, Unię Europejską lub Afrykańską, nie posiada nawet mandatu Rady Bezpieczeństwa ONZ.

Multinational Force & Observers
MFO
Ilustracja
Naszywka MFO
Historia
Państwa wystawiające  Australia (1982-1986, od 1993)
 Czechy (od 2009)
 Fidżi
 Francja
 Holandia (1982-1995, 2013-2015)
 Japonia (od 2019)
 Kanada (od 1986)
 Kolumbia
 Norwegia
 Nowa Zelandia
 Stany Zjednoczone
 Urugwaj
 Węgry (1995-2015)
 Wielka Brytania (1982-1992, od 2014)
 Włochy
Państwa mandatowe  Egipt
Decyzja o użyciu 3 sierpnia 1981
Rozpoczęcie misji 25 kwietnia 1982
Dowódcy
Pierwszej zmiany Norwegia gen. broni Fredrik Bull-Hansen
Obecnej zmiany Nowa Zelandia gen. dyw. Donald Evan Williams
Konflikt zbrojny
Proces pokojowy w konflikcie izraelsko-egipskim
Organizacja
Typ utrzymanie pokoju
Skład 2 bataliony operacyjne, jednostki wsparcia i zabezpieczenia
Liczebność ok. 2700 żołnierzy (1982)
ok. 2400 żołnierzy (1984)
ok. 2100 żołnierzy (1991)
ok. 1900 żołnierzy (1999)
ok. 1700 żołnierzy (2011)
ok. 1300 żołnierzy (2016)
ok. 1100 żołnierzy (2019)
Dyslokacja Włochy Rzym (kwatera główna)

GenezaEdytuj

W marcu 1979 Izrael i Egipt podpisały traktat pokojowy, na mocy którego Siły Obronne Izraela opuściły Półwysep Synaj. Jednocześnie oba państwa zgodziły się na obsadzenie znajdującej się na terenie Egiptu strefy zmilitaryzowanej wojskami i obserwatorami ONZ (United Nations Force & Observers), lecz Rada Bezpieczeństwa ONZ (RB) nie przedłużyła mandatu dotychczasowym siłom pokojowym - UNEF II (United Nations Emergency Force II) i musiały one zostać wycofane.

Stany Zjednoczone obawiały się, że niestabilna sytuacja w Egipcie może doprowadzić do ponownej wojny. Dlatego część obowiązków UNEF II przejęła amerykańska misja wojskowa na Synaju (United States Sinai Field Mission), jednak posiadając skromne siły i środki nie była w stanie obsadzić strefy buforowej, więc decyzją prezydenta Cartera rozpoczęto przygotowywanie międzynarodowych sił pokojowych i obserwacyjnych. Początkowo miały być one autoryzowane przez ONZ - po przedstawieniu sprawy na forum RB została ona zawetowana przez delegację radziecką.

Zmusiło to władze USA do samodzielnego utworzenia Wielonarodowych Sił i Obserwatorów (MFO), które zostały ustanowione 3 sierpnia 1981 protokołem do traktatu pokojowego. Następnie rozpoczęto budowę niezbędnej infrastruktury i szukanie państw chętnych do wsparcia MFO – jako pierwsze zgodziły się Fidżi, Kolumbia i Urugwaj, potem dyskutowano z członkami Wspólnot Europejskich (dołączyły Francja, Holandia i Włochy, finansowo wsparły Niemcy Zachodnie), brytyjskiej Wspólnoty Narodów (dołączyły Australia, Nowa Zelandia i Wielka Brytania) oraz Norwegią. Do marca 1982 MFO były już skompletowane i 25 kwietnia oficjalnie rozpoczęły działalność.

ZadaniaEdytuj

Do zadań MFO należy:

  • utrzymywanie posterunków w strefie C (Zone C) oraz patrolowanie jej,
  • obserwacja egzekwowania postanowień traktatu pokojowego,
  • zapewnienie wolnego dostępu do Zatoki Akaba.

Strefa kontrolowana przez MFO wynika z postanowień aneksu do traktatu pokojowego z 1979. Na jego mocy Półwysep Synaj podzielono na 4 strefy:

  • Strefę A (Zone A) – pomiędzy Kanałem Sueskim a Linią A (Line A). Stacjonować w niej może maksymalnie 22-tysięczna egipska dywizja piechoty zmechanizowanej,
  • Strefę B (Zone B) – pomiędzy Linią A a Linią B (Line B). Obsadzona jest przez 4 egipskie bataliony ochrony pogranicza,
  • Strefę C (Zone C) – pomiędzy Linią B a granicą egipsko-izraelską. Dzieli się na 4 sektory:
    • wydzielony sektor przy Strefie Gazy, podporządkowany egipskiej straży granicznej,
    • Sektor Północny (Northern Sector) – obsadzony przez FIJIBATT. Znajduje się w nim Obóz Północny (North Camp), rozlokowany przy mieście Al Gora,
    • Sektor Centralny (Central Sector) – obsadzony przez COLBATT,
    • Sektor Południowy (Southern Sector) – obsadzony przez USBATT. Znajduje się w nim Obóz Południowy (South Camp), rozlokowany przy mieście Szarm asz-Szajch,
  • Strefę D (Zone D) - pomiędzy granicą egipsko-izraelską a Linią D (Line D). Stacjonują w niej 4 izraelskie bataliony piechoty.
 
Podział na strefy

Powyższy podział obowiązywał do 2016 roku: w związku z rozwojem rebelii islamskiej na Synaju zezwolono na wkroczenie do strefy A i B większych sił egipskich.

KalendariumEdytuj

 
Amerykański śmigłowiec Bell UH-1 Iroquois w barwach MFO
  • 26 marca 1979traktat pokojowy izraelsko-egipski,
  • 24 lipca 1979 – zakończenie misji UNEF II, przejęcie części zadań sił pokojowych przez amerykańską misję wojskową na Synaju (US Sinai Field Mission),
  • 18 maja 1981 – radzieckie veto wobec autoryzacji przez ONZ dowodzonych przez USA sił pokojowych na Półwyspie Synaj,
  • 3 sierpnia 1981 – podpisanie protokołu do traktatu pokojowego, ustanawiającego Multinational Force & Observers,
  • 2 września 1981 – rozpoczęcie budowy baz wojskowych dla MFO przez amerykańskie spółki budowlane,
  • 23 listopada 1981 – zapowiedź uczestnictwa w MFO wojsk brytyjskich, francuskich, holenderskich i włoskich,
  • 20 marca 1982 – zakończenie przegrupowania kontyngentów na granicę egipsko-izraelską,
  • 25 kwietnia 1982 – oficjalne rozpoczęcie misji MFO,
  • 15 lutego 1984 – zastrzelenie Dyrektora Generalnego Leamona R. Hunta przez włoskie Czerwone Brygady,
  • 12 grudnia 1985katastrofa lotu Arrow Air 1285 - śmierć 248 amerykańskich żołnierzy MFO,
  • 25 kwietnia 1986 – wycofanie kontyngentu australijskiego, zastąpił go kontyngent kanadyjski,
  • październik 1992 – wycofanie kontyngentu brytyjskiego, w styczniu 1993 zastąpił go kontyngent australijski,
  • maj 1995 - wycofanie kontyngentu holenderskiego, we wrześniu 1995 zastąpił go kontyngent węgierski,
  • 15 sierpnia 2005 – wybuch miny-pułapki pod pojazdem MFO – 2 Kanadyjczyków rannych,
  • 26 kwietnia 2006 – atak samobójczy na pojazd MFO - zginął tylko zamachowiec, nikt nie został ranny,
  • 6 maja 2007katastrofa francuskiego samolotu wojskowego na Synaju – śmierć 8 Francuzów i 1 Kanadyjczyka,
  • 17 listopada 2009 – przybycie na Synaj nowego kontyngentu MFO – czeskiego,
  • 5 lutego 2011 – początek rebelii islamskiej na Synaju, w następnych latach wojska MFO wielokrotnie stawały się celem ataków i zrewidowano postanowienia dotyczące ograniczenia obecności egipskich wojsk na półwyspie Synaj,
  • 14 sierpnia 2012 – oblężenie Kwatery Głównej FC MFO przez uzbrojonych beduińskich demonstrantów, którzy próbowali przedrzeć się do bazy. Po nadejściu odsieczy wojsk egipskich napastnicy wycofali się. Rannych zostało 4 żołnierzy MFO, w tym 3 Kolumbijczyków[1],
  • 23 marca 2015 – wycofanie kontyngentu węgierskiego, jego obowiązki przejął kontyngent kanadyjski,
  • 22 maja-31 lipca 2016 – pierwsza od utworzenia MFO znacząca restrukturyzacja sił.

Wycofanie USA z MFOEdytuj

Na przestrzeni lat wielokrotnie podejmowano dyskusje lub bezpośrednie kroki prowadzące do wycofania sił zbrojnych USA z MFO: rezultem pierwszych pierwszych propozycji w latach 90. była redukcja amerykańskiego personelu z 998 w 1991 do 917 osób w 1999. W 2002 amerykańską obecność w MFO zakwestionował sekretarz obrony Stanów Zjednoczonych Donald Rumsfeld, argumentując to ustabilizowaniem stosunków izraelsko-egipskich i zaangażowaniem wojskowym USA w Afganistanie, Uzbekistanie i na Filipinach. Podjęto decyzje o jedynie dalszych redukcjach – do 687 osób. Kolejne propozycje padały w 2007 i 2015: rebelia islamska stwarzała realne zagrożenie dla bezpieczeństwa żołnierzy amerykańskich, ostatecznie ograniczono się do restrukturyzacji MFO w 2016 i zmniejszenia Task Force Sinai z 678 do 454 osób[2].

Na mocy National Defense Strategy z 2018 Stany Zjednoczone zrewidowały politykę zagraniczną, zmierzając do zakończenia wieloletnich wojen (m.in. w Iraku i Afganistanie) i operacji innych niż wojna (m.in. MFO i KFOR). 26 lutego 2020 Departament Obrony poinformował o planach znaczącego zmniejszenia amerykańskiego kontyngentu na Synaju w 2020 i całkowitego wycofania do końca 2021[2].

Kontyngenty narodoweEdytuj

Stan na grudzień 2019[3].

Państwo Skrót Liczebność Kontyngent Okres funkcjonowania
  Australia AUSCON 27 1982-1986: Jednostka Śmigłowców
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1982-1986, 1993-
  Czechy CZECHCON 18 od 2013: Jednostka Lotnicza
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
2009-
  Fidżi FIJCON 170 1982-2016: FIJIBATT (fidżyjski batalion operacyjny): 3 kompanie piechoty, kompania dowodzenia
od 2016: SOUTHBATT (południowy batalion operacyjny): kompania piechoty
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1982-
  Francja FRENCHCON 1 1982-2010: Jednostka Lotnicza
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1982-
  Holandia DUTCHCON 0 1982-1995: Jednostka Łączności Sił, Jednostka Policji Wojskowej
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1982-1995, 2013-2015
  Japonia JAPCON 2 personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił 2019-
  Kanada CANCON 55 1986-1990: Jednostka Śmigłowców
2015-2019: Jednostka Policji Wojskowej
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1986-
  Kolumbia COLCON 275 1986-2016: COLBATT (kolumbijski batalion operacyjny): 2 kompanie piechoty, kompania dowodzenia
od 2016: NORTHBATT (północny batalion operacyjny): 2 kompanie piechoty, kompania dowodzenia
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1982-
  Norwegia NORCON 3 personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił 1982-
  Nowa Zelandia NZCON 30 1982-1986: Jednostka Śmigłowców
od 1986: sekcja transportowa, zespół szkoleniowo-doradczy (ATT, FTT)
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1982-
  Stany Zjednoczone Task Force Sinai 454 1982-2016: USBATT (amerykański batalion operacyjny): 4 kompanie piechoty, kompania dowodzenia
od 2016: SOUTHBATT (południowy batalion operacyjny): 2 kompanie piechoty, kompania dowodzenia
od 2016: NORTHBATT (północny batalion operacyjny): kompania piechoty
1982-2016: batalionowa jednostka zabezpieczenia (LSE, LSU, SPTBATT)
od 2016: samodzielne jednostki zabezpieczenia AVCO, MEDCO, EOD
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1981-
  Urugwaj URUCON 41 Jednostka Transportowa i Inżynieryjna
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1982-
  Węgry HUNCON 0 Jednostka Policji Wojskowej
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1995-2015
  Wielka Brytania BRITCON 2 2014 (czasowo): pluton saperów
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1982-1992, 2014-
  Włochy ITALCON 78 Jednostka Patrolu Przybrzeżnego (3 patrolowce typu Esploratore i 1 w rezerwie)
personel w Kwaterze Głównej Dowódcy Sił
1982-
Łącznie MFO 1156

Struktura organizacyjnaEdytuj

Przez pierwsze 33 lata funkcjonowania struktura organizacyjna była stosunkowo stabilna, zmiany zachodziły w przypadku wycofywania lub dołączania poszczególnych kontyngentów. W 2016 roku nastąpiła restrukturyzacja MFO i dotychczasowe trzy bataliony piechoty zastąpiono dwoma i jednostki batalionu wsparcia podporządkowano bezpośrednio Dowództwu Sił[4].

Struktura organizacyjna w 1982

  •   Kwatera Główna MFO (Biuro Dyrektora Generalnego)  Rzym
    •   Kwatera Główna Dowódcy Sił  Al Gora
      • jednostki operacyjne
        •   Batalion Operacyjny (FIJIBATT)
          •   kompania piechoty A (A-Coy)
          •   kompania piechoty B (B-Coy)
          •   kompania piechoty C (C-Coy)
          •   kompania dowodzenia (HQ Coy)
        •   Batalion Operacyjny (COLBATT)
          •   kompania piechoty A (A-Coy)
          •   kompania piechoty B (B-Coy)
          •   kompania dowodzenia (HQ Coy)
        •   Batalion Operacyjny (USBATT)
          •   kompania piechoty A (A-Coy)
          •   kompania piechoty B (B-Coy)
          •   kompania piechoty C (C-Coy)
          •   kompania piechoty D (D-Coy)
          •   kompania dowodzenia (HQ Coy)
        •   Jednostka Patrolu Przybrzeżnego (CPU)
      • jednostki wsparcia i zabezpieczenia
        •   Element Wsparcia Logistycznego (LSE)
          •   kompania dowodzenia (HCC)
          •   kompania lotnicza (AVN)
          •   kompania medyczna (MED)
          •   kompania transportowa (S&T)
          •   kompania wsparcia (SPT)
        •   Jednostka Dowodzenia (HQU)
        •   Jednostka Łączności (FSU)
        •    Jednostka Śmigłowców (RWAU)
        •   Jednostka Lotnicza (FWAU)
        •   Jednostka Transportowa i Inżynieryjna (TREU)
        •   Jednostka Policji Wojskowej (FMPU)
    •   Cywilna Jednostka Obserwacyjna (COU)
    •   Reprezentant Dyrektora Generalnego –   Kair
    •   Reprezentant Dyrektora Generalnego –   Tel Awiw-Jafa

Struktura organizacyjna po 2016

  •   Kwatera Główna MFO (Biuro Dyrektora Generalnego)  Rzym
    •   Kwatera Główna Dowódcy Sił  Al Gora
      • jednostki operacyjne
        •    Batalion Operacyjny (NORTHBATT)
          •   kompania piechoty A (A-Coy)
          •   kompania piechoty B (B-Coy)
          •   kompania piechoty C (C-Coy)
          •   kompania dowodzenia (HQ Coy)
        •    Batalion Operacyjny (SOUTHBATT)
          •   kompania piechoty A (A-Coy)
          •   kompania piechoty B (B-Coy)
          •   kompania piechoty C (C-Coy)
          •   kompania dowodzenia (HQ Coy)
        •   Jednostka Patrolu Przybrzeżnego (CPU)
      • jednostki wsparcia i zabezpieczenia
        •   kompania lotnicza (AVCO)
        •   kompania medyczna (MEDCO)
        •   oddział rozminowania (EOD)
        •   zespół szkoleniowy (FTT)
        •   Jednostka Lotnicza (CASA)
        •    Jednostka Transportowa i Inżynieryjna (TREU)
        •   Jednostka Policji Wojskowej (FMPU) – do 2019
    •   Cywilna Jednostka Obserwacyjna (COU)
    •   Reprezentant Dyrektora Generalnego –   Kair
    •   Reprezentant Dyrektora Generalnego –   Tel Awiw-Jafa
 
Włoski okręt Vedetta (P 407), służący w Jednostce Patrolu Przybrzeżnego

Zmiany w strukturze organizacyjnej MFO w latach od 1982 roku:

Jednostka Kontyngent Okres
bataliony operacyjne
(narodowe)
  FIJIBATT 1982-2016
  COLBATT 1982-2016
  USBATT 1982-2016
bataliony operacyjne
(wielonarodowe)
   NORTHBATT 2016-
   SOUTHBATT 2016-
Jednostka Patrolu Przybrzeżnego
(CPU)
  ITALCON 1982-
jednostki zabezpieczenia[a]   LSE 1982-1985
  LSU
  (NZCON)
1985-1989
  SPTBATT
  (NZCON)
1989-2016
  AVCO, MEDCO, EOD 2016-
Jednostka Dowodzenia
(HQU)
  BRITCON 1982-1992
Jednostka Łączności
(FSU)
  DUTCHCON 1982-1995
Jednostka Śmigłowców
(RWAU)
  AUSCON
  NZCON
1982-1986
  CANCON 1986-1990
Jednostka Lotnicza
(FWAU)
  FRENCHCON 1982-2010
  CZECHCON 2013-
Jednostka Transportowa i Inżynieryjna
(TREU)
  URUCON 1982-2016
  URUCON
  (NZCON)
2016-
Jednostka Policji Wojskowej
(FMPU)
  DUTCHCON 1982-1995
  HUNCON 1995-2015
  CANCON 2015-2019
  1. Kolejno: Element Wsparcia Logistycznego (LSE, 1982-1985), Jednostka Wsparcia Logistycznego (LSU, 1985-1989), Batalion Wsparcia (SPTBATT, 1989-2016) w składzie: kompania dowodzenia (HCC, 1982-2001), kompania lotnicza (AVN, AVCO), kompania medyczna (MED, MEDCO), kompania transportowa (S&T, 1982-2001), kompania wsparcia (SPT, 1982-2001), oddział rozminowania (EOD, od 1991) (1st US Army Support Battalion (ang.). Global Security. [dostęp 5 lutego 2020].)

DowódcyEdytuj

Podobnie jak w przypadku misji pokojowych ONZ, na czele MFO stoi osoba cywilna – Dyrektor Generalny (Director General), odpowiednik oenzetowskiego Specjalnego Przedstawiciela Sekretarza Generalnego. Jest to stanowisko zarezerwowane dla Amerykanina.

Początek Koniec Dyrektor Generalny
1981 1984 Leamon R. Hunt †
1984 1984 Victor H. Dikeos (p.o.)
1984 1988 Peter D. Constable
1988 1998 Wat T. Cluverius IV
1998 2004 Arthur H. Hughes
2004 2009 James A. Larocco
2009 2017 David M. Satterfield
2017 R. Stephen Beecroft

Tak jak w innych misjach pokojowych i stabilizacyjnych, głównodowodzącym wojskowym jest Dowódca Sił (Force Commander), którym zostaje generał wytypowany przez jedno z państw wystawiających kontyngent. Szefem sztabu jest dowódca Task Force Sinai.

Początek Koniec Państwo Dowódca Sił
1981 1984   Norwegia gen. broni Fredrik Bull-Hansen
1984 1989   Norwegia gen. broni Egil Ingebrigtsen
1989 1991   Nowa Zelandia gen. broni Donald McIver
1991 1994   Holandia gen. broni Joop van Ginkel
1994 1997   Australia gen. dyw. David Ferguson
1997 2001   Norwegia gen. dyw. Tryggve Tellefsen
2001 2004   Kanada gen. dyw. Robert Meating
2004 2007   Włochy gen. dyw. Roberto Martinelli
2007 2010   Norwegia gen. dyw. Kjell Ludvigsen
2010 2014   Nowa Zelandia gen. dyw. Warren Whiting
2014 2017   Kanada gen. dyw. Denis Thompson
2017 2019   Australia gen. dyw. Simon Stuart
2019   Nowa Zelandia gen. dyw. Donald Evan Williams


PrzypisyEdytuj

  1. Gunmen attack Sinai HQ of MFO peacekeeping force, four injured (ang.). The Times of Israel. [dostęp 17 września 2013].
  2. a b Assaf Orion, Denis Thompson. Avoiding an Epic Mistake. „Policy Notes”. PN80, s. 2-7, 2020. Waszyngton: The Washington Institute for Near East Policy. 
  3. MFO Troop Contributors (ang.). MFO. [dostęp 2020-03-11].
  4. Adaptation in Multinational Organizations: The Multinational Force and Observers Transformational Change in the Face of ISIS in Sinai (ang.). School of Advanced Military Studies US Army Command and General Staff College. [dostęp 5 lutego 2020].

BibliografiaEdytuj