Otwórz menu główne

Marian Graniewski (właściwie Marian Gutaker) (ur. 7 grudnia 1918 we Lwowie, zm. 13 listopada 2007 w Warszawie) – generał dywizji ludowego Wojska Polskiego, wiceminister obrony narodowej, główny inspektor Planowania i Techniki MON 1958-1967.

Marian Graniewski
Marian Gutaker
Generał dywizji Generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 7 grudnia 1918
Lwów
Data i miejsce śmierci 13 listopada 2007
Warszawa
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona

Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Walecznych (od 1941) Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” Medal za Warszawę 1939–1945 Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Medal 10-lecia Polski Ludowej Order Czerwonego Sztandaru Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945” Order Lwa Białego V Klasy (Czechy)
Grób gen. Mariana Graniewskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Był synem żydowskiego szewca-chałupnika Jana i Adeli z d. Kurkiewicz. Skończył szkołę powszechną, trzyletnią szkołę zawodową i kurs maturalny we Lwowie. Był ślusarzem, potem magazynierem i kasjerem.

II wojna światowaEdytuj

W listopadzie 1940 wcielony do Armii Czerwonej jako strzelec artylerii przeciwlotniczej, w 1941 ukończył szkołę oficerską w Tbilisi, jesienią 1941 zwolniony z czynnej służby wojskowej i skierowany do batalionów robotniczych, gdzie był ślusarzem-monterem. W lipcu 1943 wstąpił do 1 Dywizji Piechoty. im. T. Kościuszki, wyznaczony na zastępcę dowódcy kompanii ds polityczno-wychowawczych w samodzielnym batalionie szkolnym. Uczestnik bitwy pod Lenino, 11 XI 1943 mianowany chorążym, a 16 marca 1944 podporucznikiem i zastępcą dowódcy samodzielnego batalionu szkolnego 3 Pomorskiej Dywizji Piechoty im. R. Traugutta ds. polityczno-wychowawczych. Od 16 maja 1944 zastępca dowódcy 8 pułku piechoty ds. polityczno-wychowawczych, od 23 września 1944 porucznik, od 3 listopada 1944 kapitan, 16 listopada 1944 mianowany zastępcą dowódcy 9 Dywizji Piechoty na froncie. W sierpniu 1944 brał udział w walkach na przyczółku warecko-magnuszewskim, potem w forsowaniu Wisły przez 8 pułk piechoty. Od 22 grudnia 1944 major. 16 kwietnia 1945 brał udział w forsowaniu przez 9 Dywizję Piechoty Nysy i natarciu w kierunku Drezna. 8 maja 1945 dywizja dotarła do Łaby, 2 dni później zakończyła szlak bojowy w Czechosłowacji.

Lata powojenneEdytuj

22 października 1945 mianowany podpułkownikiem, a 11 marca 1946 zastępcą dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego ds. polityczno-wychowawczych. 16 lipca 1946 mianowany pułkownikiem. Przeniesiony do służby w Wojskach Ochrony Pogranicza, od 16 marca 1947 został szefem Departamentu WOP, a po reorganizacji od 31 marca 1948 Główny Inspektor Ochrony Pogranicza. Od 1949 do 1950 studiował w Akademii Wojskowej im. K. Woroszyłowa w Moskwie, następnie organizował Terenową Obronę Przeciwlotniczą i został jej pierwszym komendantem głównym. Od sierpnia 1953 do kwietnia 1954 zastępca przedstawiciela PRL w Międzynarodowej Komisji Repatriacyjnej w Korei. W sierpniu 1954 na mocy zarządzenia premiera został mianowany generałem brygady. Od lipca 1954 do czerwca 1955 był przedstawicielem PRL w Międzynarodowej Komisji Kontroli i Nadzoru w Laosie, po powrocie został podsekretarzem stanu w Ministerstwie Kontroli Państwowej. Od listopada 1956 zastępca szefa Sztabu Generalnego WP ds. Planowania i Materiałowo-Technicznego Zabezpieczenia. W lipcu 1958 przewodniczący Rady Państwa PRL Aleksander Zawadzki nadał mu stopień generała dywizji. Od 13 stycznia 1961 był głównym inspektorem Planowania i Techniki MON – zastępcą szefa Sztabu Generalnego WP. Aktywnie działał na rzecz rozwoju uzbrojenia i techniki wojskowej. Promował rozwój prac naukowo-badawczych w wojsku i poza wojskiem. Reprezentował Sztab Generalny WP w wielu komisjach resortowych i rządowych. 19 marca 1959 - 16 listopada 1968 członek Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR. W czerwcu 1968 w następstwie antyżydowskiej nagonki w WP zwrócił się do ministra obrony gen. Wojciecha Jaruzelskiego o przeniesienie do rezerwy ze względu na stan zdrowia. W grudniu 1968 zakończył zawodową służbę wojskową i przeszedł w stan spoczynku.

W lutym 1948, za zgodą ministra obrony marsz. Żymierskiego, zmienił nazwisko z Gutaker na Graniewski. Od 1951 był żonaty z Danutą z d. Wysocką, z którą miał dwóch synów.

OdznaczeniaEdytuj

I inne.

BibliografiaEdytuj

  • H.P. Kosk – Generalicja polska, tom I, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”. Pruszków 2001.
  • Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom I: A–H, Toruń 2010, s. 474-477.