Otwórz menu główne

Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku

Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku – powstała w 1908 placówka muzealna należy do najstarszych w Polsce[1]. Obejmuje swym zainteresowaniem tereny ziemi kujawskiej i ziemi dobrzyńskiej na Kujawach wschodnich, w szczególności ich spuściznę kulturową, historię i sztukę regionu. Siedzibą muzeum jest gmach przy ulicy Słowackiego, wzniesiony w 1930.

Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku
Ilustracja
Gmach główny Muzeum przy ul. Słowackiego we Włocławku
Państwo  Polska
Miejscowość Włocławek
Adres ul. Słowackiego 1a
87-800 Włocławek
Data założenia 2 czerwca 1908
Dyrektor Piotr Nowakowski
Oddziały
Położenie na mapie Włocławka
Mapa lokalizacyjna Włocławka
Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku
Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku
Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku
Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku
Ziemia52°39′25,4880″N 19°03′52,9560″E/52,657080 19,064710
Strona internetowa

Powstanie muzeumEdytuj

Muzeum powstało na początku XX wieku pod nazwą Muzeum Kujawskiego. Decyzję o jego stworzeniu podjęto 2 czerwca 1908 na podstawie uchwały zarządu Oddziału Kujawskiego Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Uroczyste otwarcie muzeum miało miejsce 14 marca 1909. Jego siedzibą był gmach przy ulicy Kaliskiej (obecnie - Polskiej Organizacji Wojskowej). Podstawą pierwszych zbiorów stały się eksponaty pochodzące z Muzeum Szkolnego Macierzy Polskiej oraz przekazana w depozyt kolekcja Towarzystwa Biblioteki i Czytelni Adama Mickiewicza we Włocławku[2].

Historia muzeumEdytuj

 
Wejście do Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej

W 1910 muzeum rozpoczęło prace nad poszerzeniem swojego profilu o wątki etnograficzne. W tym celu powołano komitet przygotowujący wystawę, której centralnym punktem miała być wierna rekonstrukcja chaty kujawskiej. Kustoszem otwartej w 1911 wystawy był Cyprian Apanowicz[3]. Ze względu na ciągle powiększające się zbioru muzealne, na początku lat 20 pojawił się pomysł przeniesienia muzeum do nowego, większego budynku.

Komitet Budowy gmachu Muzeum Ziemi Kujawskiej zawiązał się w 1925 (w składzie komitetu była m.in. właścicielka dóbr Sierzchowo, Anna Boye[4]), a w 1930 oddano do użytku nowy, ozdobiony neogotyckimi elementami gmach muzeum, zlokalizowany przy ulicy Słowackiego[5]. Z okazji otwarcia wydano pierwszy przewodnik po muzeum, którego autorem był Szymon Racja, kustosz muzeum.

Do 1939 muzeum prezentowało stałą wystawę o charakterze etnograficznym oraz czasowe, najczęściej o charakterze artystycznym. Po rozpoczęciu okupacji niemieckiej muzeum zostało zamknięte, zaś większa część jego zbiorów zaginęła w czasie wojny. Muzeum Ziemi Kujawskiej reaktywowano w 1945. Jego pierwszym powojennym dyrektorem w latach 1945–1965 była Henryka Królikowska. Z jej inicjatywy władze muzeum podjęły starania o uzyskanie kamienic na starym rynku.

W 1972 otwarto w nich Muzeum Historii Włocławka[6].

W 1975 nazwa „Muzeum Ziemi Kujawskiej Kujawskie” została zmieniona na „Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej”, obejmując tym samym swoim zasięgiem cały obszar nowo powstałego województwa włocławskiego.

W 1983 otwarto pierwszy oddział muzeum – Muzeum Stanisława Noakowskiego w Nieszawie.

W 1986 otwarto we Włocławku Muzeum Etnograficzne ulokowane w dawnych spichlerzu przy ulicy Bulwary 6.[7] W 1990 w spichlerzu przy ulicy Zamczej otwarto Zbiory Sztuki, a w spichlerzu przy ulicy Bulwary 9 ulokowano magazyn muzealny. Najnowszym oddziałem muzeum jest Kujawsko-Dobrzyński Park Etnograficzny w Kłóbce, otwarty w 1993.

W 2009, podczas obchodów jubileuszu 100-lecia, muzeum zostało odznaczone Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[8].

Struktura i zbioryEdytuj

  • Dział Historyczny – powołany w 1966 po rozdzieleniu Działu Artystyczno-Historycznego. Jego podstawą stały się militaria i numizmatyka. Zgromadzone w Dziale Historycznym zabytki prezentowane są również w części na ekspozycji stałej w Muzeum Historii Włocławka.
  • Dział Archeologiczny – jego zbiory liczą kilkadziesiąt tysięcy zabytków ujętych w 1670 pozycjach inwentarza działowego.
  • Dział Numizmatyki, Medalierstwa i Metrologii Historycznej – gromadzi zabytki z zakresu numizmatyki (monety, banknoty, obligacje, weksle), medalierstwa (medale, medaliony i plakiety), falerystyki (ordery, odznaczenia, odznaki) oraz sfragistyki i papiery wartościowe;
  • Dział Budownictwa Ludowego – obejmuje zbiory z zakresu budownictwa ludowego Kujaw i ziemi dobrzyńskiej m.in. fotografie, skrócone inwentaryzacje oraz dokumentację techniczną wybranych obiektów.
  • Dział Etnograficzny – był podstawą powołanego w 1909 muzeum. W czasie wojny zbiory etnograficzne zostały w większości utracone, nowa kolekcja gromadzona jest od 1945. Prezentuje zabytki sztuki ludowej m.in. rzeźbę, malarstwo, rękodzieło, zbiory z zakresu meblarstwa, rzemiosła, przemysłu wiejskiego oraz kolekcję wyposażenia wnętrz i stroju regionalnego[9].
  • Dział Fajansu – dział fajansu został utworzony w 1979 w wyniku połączenia w jeden zbiór zabytków gromadzonych do tego czasu w Dziale Sztuki oraz ok. 2500 dzieł współczesnego fajansu włocławskiego, przejętych z Działu Etnograficznego. Obecnie zbiory liczą ok. 15 000 eksponatów i są podzielone na dwie podstawowe kolekcje: fajans zabytkowy i fajans współczesny[10].
  • Dział Sztuki – powołany w 1966 po rozdzieleniu Działu Artystyczno-Historycznego. Do 1939 opierał się na dziełach podarowanych muzeum przez twórców, po 1945 – na zbiorach przejmowanych z dworów znajdujących się na Kujawach. Gromadzi eksponaty z zakresu malarstwa, grafiki, rysunku i rzeźby od XVI w. do końca XX w[11].

Muzeum zarządza również:

  • Biblioteką Muzealną – mieści się w budynku Muzeum Etnograficznego. W bibliotece zgromadzono ok. 21 tyś. książek i ok. 5 tyś. katalogów z różnych dziedzin nauki: archeologii, historii, sztuki, geografii, etnologii[12].

EkspozycjeEdytuj

Wystawy stałe:

  • Fajans włocławski – wystawa ukazuje historię zdobnictwa fajansu w latach 1873–1991, obejmuje 525 zabytków[13].
  • Galeria portretu polskiego – prezentuje obrazy najwybitniejszych polskich malarzy od początku XVIII w. do poł. XX w. Uzupełnieniem galerii jest ekspozycja przedstawiająca wizerunki ważnych postaci historycznych m.in. portrety królów, bohaterów narodowych[14].

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Do muzeum po naukę i zabawę, www.kujawsko-pomorskie.pl.
  2. ks. Michał Morawski: Monografia Włocławka. Włocławek: Włocławskie Wydawnictwo Diecezjalne, 2003, s. 359. ISBN 83-85084-95-9.
  3. Oficjalna strona Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej.
  4. Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej. „Życie Włocławka i Okolicy”, s. 1, 2, Nr 6 z 1930. 
  5. Adam Ginsbert: Włocławek: Studium monograficzne. Warszawa: Arkady, 1968, s. 125.
  6. Józef Boczarski: Dzieje Włocławka: kronika wydarzeń w latach 1970-2005. Cz. 1: 1970-1989. Włocławek: Józef Boczarski, 2006, s. 20.
  7. Józef Boczarski: Dzieje Włocławka: kronika wydarzeń w latach 1970-2005. Cz. 1: 1970-1989. Włocławek: Józef Boczarski, 2006, s. 160.
  8. Obchody jubileuszu 100-lecia Muzeum. muzeum.wloclawek.pl, 17 marca 2009. [dostęp 2013-04-29].
  9. Dział Etnograficzny, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku.
  10. Dział fajansu, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku.
  11. Dział Sztuki, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku.
  12. Biblioteka, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku.
  13. Fajans włocławski, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku, 15 października 2015 [dostęp 2019-10-11] (pol.).
  14. Galeria Portretu Polskiego, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku, 20 października 2015 [dostęp 2019-10-11] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj