Otwórz menu główne

Nierozwidnia[4] (Nageia) – rodzaj drzew z rodziny zastrzalinowatych (Podocarpaceae). Obejmuje pięć do siedmiu gatunków występujących w południowej i wschodniej Azji – od południowych Indii (N. wallichiana jest jedynym przedstawicielem nagonasiennych na tym obszarze[5]), poprzez Bangladesz, Półwysep Indochiński po Chiny i Japonię na północy i Nową Brytanię na południu[6][7]. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne[5].

Nierozwidnia
Ilustracja
Nageia nagi
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klad nagonasienne
Rząd araukariowce
Rodzina zastrzalinowate
Rodzaj nierozwidnia
Nazwa systematyczna
Nageia J. Gaertner
Fruct. 1: 191. Dec 1788[3]
Typ nomenklatoryczny
N. japonica J. Gaertner, nom. illeg.[3]
Synonimy

Decussocarpus D. J. de Laubenfels, 1969[3]

Nageia wallichiana

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Zimozielone drzewa (N. wallichiana osiąga 50 m wysokości)[6] i krzewy[7]. Korona drzew wąska, walcowata[6].
Liście
Młodociane podobne do dorosłych, nieco tylko mniejsze i węższe (odwrotnie jednak w przypadku N. wallichiana). Ułożone na pędzie skrętolegle, ale na pędach bocznych też w dwóch rzędach i niemal naprzeciwległe lub naprzeciwległe. Liście ogonkowe, z ogonkiem skręconym o 90°[6], szerokim i krótkim[7]. Blaszka ponad 0,5 cm długości (u N. wallichiana o długości ponad 20 cm w przypadku liści młodocianych, u dorosłych liści N. fleuryi blaszka osiąga 18 cm), kształtu jajowato-eliptycznego do lancetowatego. W odróżnieniu od innych zastrzalinowatych żyłki przewodzące są równoległe i takie same (brak powiększonej centralnej wiązki przewodzącej), w efekcie blaszki liściowe są myląco podobne do przedstawicieli rodzaju agatis z rodziny araukariowatych. Linie aparatów szparkowych zwykle tylko na dolnej stronie blaszki, rzadziej na obu[6].
Organy generatywne
Kłosopodobne[6], walcowate[7] strobile męskie rozwijają się pojedynczo lub w pęczkach po 3–6 w kątach liści. Strobile żeńskie wyrastają na szczytach pędów, w ich rozwidleniach, zwykle pojedynczo, rzadko w parach. Wynoszące je szypuły pokryte są łuskami. Skórzasta osnówka otacza w całości nasiono. Po dojrzeniu ma kolor niebieskoczarny[6].
Nasiona
Kulistawe, twarde, bez skrzydełka[6] o gładkiej powierzchni[7].

SystematykaEdytuj

Rodzaj zaliczany jest do rodziny zastrzalinowatych (Podocarpaceae). Był wyodrębniany w osobną rodzinę Nageiaceae, ale nie zostało to uznane za zasadne[6]. W przeszłości do rodzaju tego zaliczano większą liczbę gatunków, ale zostały one w końcu XX wieku poprzenoszone do osobnych rodzajów (N. falcata do Afrocarpus, N. comptonii, N. minor, N. piresii, N. rospigliosii i N. vitiensis do Retrophyllum). W obrębie zaliczanych tu gatunków problematyczny status ma N. formosensis wyróżniany od N. nagi tylko przez część autorów[7].

Wykaz gatunków[8]

PrzypisyEdytuj

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website. 2001–. [dostęp 2018-12-19].
  2. Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
  3. a b c Nageia (ang.). W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2018-12-19].
  4. Nazwa polska według Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin, poprzedzony historyczną rozprawą o źródłach. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900. (pol.)
  5. a b David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 613. ISBN 978-1-107-11502-6.
  6. a b c d e f g h i Nageia Gaertner. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-12-19].
  7. a b c d e f Christopher J. Earle: Nageia. W: The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2018-12-19].
  8. Nageia. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2018-12-19].