Otwórz menu główne

„Nowiny dla ludu wiejskiego”polskojęzyczny tygodnik drukowany szwabachą wydawany w Cieszynie w okresie Wiosny Ludów. Był wydawany przez polskojęzyczne środowiska proniemieckie, głównie ewangelickie, przez co miał germanofilski i antypolski charakter. Miał pełną aprobatę niemieckich demokratów, wówczas najliczniejszych w Bielsku i Cieszynie[1]. Dało początek nurtowi "ślązakowskiemu" na Śląsku Cieszyńskim. Niejako kontynuacją tygodnika były późniejsze „Nowy Czas. Tygodnik polityczny” superintendenta Theodora Haasego i „ŚlązakŚląskiej Partii Ludowej.

Nowiny dla ludu wiejskiego
Nowiny dla Ludu Wiejskiego 05-07-1848.jpg
Nowiny dla ludu wiejskiego z 5 lipca 1848
Częstotliwość tygodnik
Państwo Cesarstwo Austriackie
Rodzaj czasopisma polityczna
Pierwsze wydanie 5 lipca 1848
Ostatnie wydanie 28 marca 1848

Wydawcami byli kolejno Józef Paduch, Andrzej Źlik i Paweł Kajzar. W związku z wprowadzeniem przez prawo austriackie systemu kaucji wymaganych od wydawców, 28 marca 1849 roku zaprzestano wydawania Nowin dla Ludu Wiejskiego.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Była reakcją na wydawany od 6 maja 1848 austroslawistyczny Tygodnik Cieszyński[1]. Wydawanie zapoczątkowały dwie osoby: Karol Kotschy (Koczy), zastępca posła frankfurckiego z okręgu bielskiego i pastor zboru ewangelickiego w Ustroniu oraz Andrzej Źlik, profesor gimnazjum ewangelickiego w Cieszynie. Tygodnik często polemizował i krytykował narodowo-polski charakter Tygodnika Cieszyńskiego po przejęciu go przez Pawła Stalmacha, np. przeciw przyłączeniu Śląska Cieszyńskiego do Galicji. Na łamach gazety starano się dowodzić, że odrębność językowa nie może decydować o przynależności państwowej, lecz może być jej przyczyną wyższość cywilizacyjna Niemiec nad ziemiami polskimi[2]. Lansowano w niej asocjację polskości z uciskiem feudalnym i zacofaniem ekonomicznym[3].

Po upadku rewolucji wiedeńskiej w grudniu 1848 w tygodniku podkreślono sentymenty proniemieckie dobitniej: Śląsko do niemieckiej ziemi należy, a coraz to więcej niemczyzny w nim przebywa. (...) Wejrzyj z miasta, są niemieckie! Spojrzyj na wieś: wieśniak się pyszni, iż po niemiecku mówić umie. Bo niemiecki jest mu znakiem i zaręczeniem kultury[4].

W następnym roku państwo Habsburgów wprowadziło wysokie kaucje na wydawanie prasy i oba tygodniki przestały być wydawane.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Janusz Gruchała, Krzysztof Nowak: Dzieje polityczne. W: Śląsk Cieszyński od Wiosny Ludów do I wojny światowej w latach 1848-1918. Idzi Panic, Krzysztof Nowak (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2013, s. 35. ISBN 978-83-935147-3-1.
  2. J. Gruchała, Śląsk Cieszyński od Wiosny Ludów..., 2013, s. 35
  3. J. Gruchała, K. Nowak, Śląsk Cieszyński..., 2013, s. 40.
  4. J. Gruchała, Śląsk Cieszyński od Wiosny Ludów..., 2013, s. 43

BibliografiaEdytuj

  • Kenig Piotr, 150 lat prasy polskiej na Śląsku Cieszyńskim. Zarys historyczny, Bielsko-Biała 1998, s. 6.

Linki zewnętrzneEdytuj