Order Gwiazdy Czarnej

odznaczenie

Order Gwiazdy Czarnej lub Order Gwiazdy Czarnej Beninu (franc. Ordre de l'Étoile Noire lub Ordre de l'Étoile Noire du Bénin)[1]order ustanowiony w 1889 przez władcę Porto-Novo, znajdującego się pod protektoratem francuskim. W latach 1896-1963 nadawany jako francuskie odznaczenie kolonialne[2].

Order Gwiazdy Czarnej
Ordre de l'Étoile Noire
Awers
Awers insygniów I klasy
Baretka
Baretka
Ustanowiono 1889/1896
Wycofano 1963
Powyżej Order Kambodży (kolonialny)
Poniżej Order Błyszczący (kolonialny)
Powiązane Order Narodowy Zasługi

HistoriaEdytuj

 
Fundator orderu – król Toffa

Order ustanowił król Toffa (1 grudnia 1889)[3], panujący w znajdującym się pod jurysdykcją francuską Porto-Novo (na terenie dzisiejszego Beninu). Po II wojnie francusko-dahomejskiej 1892-1894[4], został uznany przez rząd III Republiki Francuskiej (30 lipca 1894)[3], a następnie wcielony do odznaczeń francuskich (dekrety z 10 i 23 maja 1896)[4][5] i nadawany zarówno Francuzom jak i obcokrajowcom[2] za zasługi dla rozwoju wpływów francuskich w Afryce Zachodniej[3]. Administracją orderu zajmowała się Kancelaria Legii Honorowej, a każdy prezydent Francji był uprawniony do noszenia jego najwyższej klasy – Wielkiego Krzyża[4].

Dekretem prezydenckim Charlesa de Gaulle’a (6 grudnia 1963) order został wycofany wraz z 15-stoma innymi francuskimi odznaczeniami resortowymi i kolonialnymi. Zostały one zastąpione nadawanym za wybitne zasługi Orderem Narodowym Zasługi. Odznaczeni utrzymali prawo do noszenia orderu[2][5][6][a]

PodziałEdytuj

Klasy
Nazwa polska
Nazwa francuska[4]
Baretka
I klasa Krzyż Wielki Grand-croix  
II klasa Komandor z Gwiazdą[b] Commandeur avec plaque  
III klasa Komandor Commandeur  
IV klasa Oficer Officier  
V klasa Kawaler Chevalier  

WyglądEdytuj

Odznaka orderowa miała kształt białego krzyża maltańskiego z fioletowymi krawędziami, z umocowaną na środku srebrną pięcioramienną gwiazdą. Pomiędzy ramionami znajdowały się trzy złote promienie, z których środkowy był nieco dłuższy niż dwa sąsiadujące. Wieszana była na zawieszce w kształcie okrągłego wieńca z liści laurowych, mocowanej do niebieskiej wstęgi orderowej za pomocą kółeczka. Gwiazda orderowa składała się z odznaki umieszczonej na ośmiopromiennej, srebrnej gwieździe[7].

OdznaczeniEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Gwiazdy Czarnej.

UwagiEdytuj

  1. Pozostałe odznaczenia wycofane tym samym dekretem (z datą ustanowienia):
  2. Wielki Oficer według książki Wiesława Bończy-Tomaszewskiego (Kodeks orderowy), jednak był noszony w tej klasie w postaci komandorii z gwiazdą, czyli odznaki orderowej wieszanej na wstędze na szyi i gwiazdy orderowej noszonej na piersi (II klasa Orderu Narodowego Legii Honorowej ma postać odznaki orderowej wieszanej na wstążce z rozetką wraz z innymi odznaczeniami i medalami oraz gwiazdy)

PrzypisyEdytuj

  1. Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Przepisy obowiązujące posiadaczy orderów, odznaczeń, medali i odznak. Warszawa-Kraków: Główna Księgarnia Wojskowa, Drukarnia Narodowa, 1939, s. 299, 327.
  2. a b c Robert Werlich: Orders and Decorations of all Nations. Ancient and Modern. Civil and Military. Waszyngton: Quaker Press, 1963, s. 90, 102. (ang.)
  3. a b c Stanisław Łoza, Stanisław Bieńkowski: Ordery i odznaczenia krajowe i zagraniczne. Co wiedziec o nich należy. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1928, s. 45.
  4. a b c d Marc Champenois: Ordre de l'Étoile Noire (fr.). W: Les décorations Francaises [on-line]. france-phaleristique.com. [dostęp 2015-11-05].
  5. a b Les ordres coloniaux devenus ordres de la France d’outre -mer (fr.). legiondhonneur.fr (Grande chancellerie de la Légion d'honneur). [dostęp 2015-11-05].
  6. Décret n°63-1196 du 3 décembre 1963 portant création d'un ordre national du Mérite (fr.). legifrance.gouv.fr. [dostęp 2015-11-05].
  7. Décorations du Bénin (fr.). semon.fr. [dostęp 2015-11-05].
  8. Bobé Louis. W: Kraks Blå Bog. Kopenhaga: Krak, 1950, s. 165.
  9. Rewja na Polu Mokotowskim. „Rzeczpospolita”. R. 6. Nr 122, s. 2, 4 maja 1925.