Otwórz menu główne

Parana[1] (port. Paraná, wym. [paɾaˈna]) – jeden z 26 brazylijskich stanów, położony na południu kraju. Od północy graniczy ze stanem São Paulo, od południa ze stanem Santa Catarina i argentyńską prowincją Misiones, od zachodu Mato Grosso do Sul i Republiką Paragwaju, a na wschodzie jest Ocean Atlantycki. Granicę z Paragwajem wyznacza rzeka Parana. Stolicą stanu jest Kurytyba – największe skupisko Polonii brazylijskiej.

Parana
Stan
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Brazylia
Siedziba Kurytyba
Kod ISO 3166-2 BR-PR
Gubernator Beto Richa (PSDB)
Powierzchnia 199 544 km²
Populacja (2013)
• liczba ludności

10 997 462
• gęstość 55 os./km²
Położenie na mapie
Położenie na mapie

Na granicy z Argentyną znajduje się Park Narodowy Iguaçu. Na Paranie, 40 km od granic parku, na granicy z Paragwajem została wybudowana największa na świecie zapora wodna Hidroelétrica de Itaipú.

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka historyczna o obszarach dzisiejszej Parany pochodzi od Bandeirantes, grupy pionierów z São Paulo, miasta, z którego już w XVI w. wyruszały ekspedycje kolonialne poszukujące kopalni złota na obszarach współczesnej Brazylii oraz części Argentyny i Paragwaju. Podróżowali oni przez północ rzekami Paraná, Paranapanema i Ivaí, aby w końcu znaleźć złoto na południu, w okolicy współczesnej Kurytyby. Stworzyli tam małą osadę opartą o wydobycie złota. Kiedy po kilku latach złoża złota wyczerpały się, osada niemalże zniknęła. Przez następne dwieście lat osada była tylko miejscem postoju w drodze na południe, co stało się częstym zjawiskiem w XVII wieku ze względu na wzmożony przepływ bydła z Rio Grande do Sul do São Paulo i Rio de Janeiro. W 1693 roku Kurytyba była wystarczająco ludna, aby uznano ją za miasto.

Drugim obszarem rozwijanym i kontrolowanym przez Portugalczyków w XVI–XVIII wieku było wybrzeże, obszar znany dziś pod nazwą Baía de Paranaguá. Było to bezpieczne miejsce dla statków przybywających z północy i południa i już w 1648 roku tamtejszy port stał się oficjalnie miastem o nazwie Paranaguá.

Trzecim miejscem były misje hiszpańskich Jezuitów nad rzeką Parana, położone zaraz nad wodospadem Guaíra na północy, gdzie księża podejmowali próby ewangelizacji miejscowych ludów i stworzenia społecznej struktury pracy i edukacji opartej na systemie katolickim. Fakt, że misje te kontrolowane były przez Hiszpanów, uznawany był przez Portugalczyków za zagrożenie i dlatego po bitwach stoczonych między oboma mocarstwami misje zostały zniszczone, a Jezuici i większość schrystianizowanych Indian przenieśli się na obszary współczesnej północnej Argentyny.

Przez cały ten czas Parana była południową częścią São Paulo, które od powstania Cesarstwa Brazylii było określane mianem Prowincji São Paulo. W 1853 roku Prowincja Parana została odłączona od prowincji São Paulo. Spotkało się to z ostrym sprzeciwem ze strony São Paulo i Minas Gerais. Uważano, że cesarz Piotr II odłączył Paranę, aby ukarać São Paulo, które było jednym ze znaczących obszarów popierających powstanie liberalne w 1842.

Fale europejskich imigrantów zaczęły napływać po 1850, przybywali głównie Niemcy, Włosi, Polacy i Ukraińcy. Rozwój stanu jest ściśle związany z przybyciem tych imigrantów.

We wczesnym XX wieku stan posiadał dwie linie kolejowe: Paranaguá-Kurytyba (111 km) z przedłużeniem do Ponta Grossa (190 km) i odnogami biegnącymi do Rio Grande, Porto Amazonas i Antoniny; oraz São Paulo–Rio Grande, która przecina stan z północnego wschodu na południowy zachód od União da Vitória.

Polacy w ParanieEdytuj

Pierwsi osadnicy pochodzenia polskiego przybyli do Parany w zorganizowanych grupach w 1869 roku. Od 1890 roku nastąpił gwałtowny napływ imigrantów polskich z trzech zaborów. Do wybuchu I wojny światowej do Brazylii przybyło ponad 100 000 Polaków – zamieszkali głównie w stanach Parana, Santa Catarina i Rio Grande do Sul. Przybywający wówczas do Brazylii Polacy byli traktowani jak wychodźcy, ponieważ nie posiadali polskich dokumentów. Imigranci z terenów dzisiejszej Polski najczęściej trudnili się rolnictwem, żyli w polskich skupiskach, kultywowali tradycje.

Według różnych danych polonijnych w stanie Parana żyje od 700 000 do 1 500 000 osób polskiego pochodzenia. Najbardziej znanym Brazylijczykiem polskiego pochodzenia, którego życie było związane ze stanem Paraná, był Paulo Leminski.

Największe miasta w stanie ParanaEdytuj

Największe miasta w stanu Parana według liczebności mieszkańców (stan na 2013 rok):

L.p. Miasto Liczba ludności
1.   Kurytyba 1 848 946
2.   Londrina 537 566
3.   Maringá 385 753
4.   Ponta Grossa 331 084
5.   Cascavel 305 615
6.   São José dos Pinhais 287 792
7.   Foz do Iguaçu 263 518
8.   Colombo 227 220
9.   Guarapuava 175 779
10.   Paranaguá 148 232
11.   Apucarana 128 058
12.   Araucária 129 209
13.   Toledo 128 448
14.   Pinhais 124 528
15.   Campo Largo 120 730
16.   Arapongas 112 198
17.   Almirante Tamandaré 110 256
18.   Umuarama 106 387
19.   Cambé 102 222
20.   Piraquara 101 053

Zobacz teżEdytuj


ParanáEdytuj

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj