Otwórz menu główne

Plektrantus (Plectranthus L'Her.) – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych. W zależności od ujęcia obejmuje ok. 150[3] do nawet 325 gatunków[4] lub tylko ok. 65 po wyłączeniu wielu przedstawicieli do rodzaju Coleus[5]. Rośliny te występują w lasach i zaroślach Afryki i Azji, nieliczne w Australii, w klimacie tropikalnym i umiarkowanym ciepłym[3]. Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne[3].

Plektrantus
Ilustracja
Plectranthus coleoides
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Rodzaj plektrantus
Nazwa systematyczna
Plectranthus L'Hér.
Stirp. Novae 84 verso. Mar 1788
Typ nomenklatoryczny
Plectranthus fruticosus L'Hér.[2]
Plectranthus verticillatus
Plectranthus amboinicus

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Na ogół rośliny zielne, zarówno jednoroczne jak i byliny, czasem też krzewy. Osiągają do 2 m wysokości. Wielu przedstawicieli ma pędy pnące[3].
Liście
Naprzemianległe, karbowane, zwykle wonne i czasem mięsiste[3].
Kwiaty
Zebrane w luźno rozmieszczone okółki w szczytowej części pędu, gdzie tworzą wiechowate lub kłosokształtne kwiatostany złożone. Kielich zrosłodziałkowy i dwuwargowy, z górną wargą z jednym ząbkiem i dolna z czterema ząbkami. Korona pięciopłatkowa, zwykle z ostrogą, biała, niebieskofioletowa lub różowa. Płatki tworzą rurkę zakończoną dwoma wargami, górną czterołatkową i dolną niepodzieloną, dłuższą. Cztery pręciki, z których często tylko dwa są płodne, zwykle położone są na dolnej wardze korony. Zalążnia złożona z dwóch owocolistków, dwukomorowa, w każdej komorze z dwoma zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, z dwudzielnym znamieniem o równych ramionach[3].
Owoce
Czterodzielne rozłupnie, rozpadające się na cztery pojedyncze rozłupki[3].

SystematykaEdytuj

Synonimy[6]

Ascocarydion G. Taylor, Burnatastrum Briq., Capitanya Gürke, Coleus Lour., Dielsia Kudô, Englerastrum Briq., Germanea Lam., Holostylon Robyns & Lebrun, Isodictyophorus Briq., Leocus A. Chev., Neohyptis J. K. Morton, Neomuellera Briq., Perrierastrum Guillaumin, Rabdosiella Codd, Skapanthus C. Y. Wu & H. W. Li, Solenostemon Thonn., Symphostemon Hiern

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae) Lindl., która jest jednym z kladów w obrębie rzędu jasnotowców (Lamiales) Bromhead z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takhtajan, rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), podrząd Lamiineae Bessey in C.K. Adams, rodzina jasnotowate (Lamiaceae Lindl.), podplemię Plectranthinae Endl., rodzaj (Plectranthus L'Her.)[7].

Lista gatunków

PrzypisyEdytuj

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-22].
  3. a b c d e f g Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 290. ISBN 0-333-74890-5.
  4. Plectranthus. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-04-02].
  5. David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 730. ISBN 978-1-107-11502-6.
  6. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-02].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Plectranthus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-22].