Otwórz menu główne

Porbady

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Porbady (dawniej niem. Neu Schöneberg[1]) – wieś na Warmii w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Jonkowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Porbady
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Jonkowo
Strefa numeracyjna 89
Kod pocztowy 11 – 042 Jonkowo
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0477156
Położenie na mapie gminy Jonkowo
Mapa lokalizacyjna gminy Jonkowo
Porbady
Porbady
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Porbady
Porbady
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Porbady
Porbady
Położenie na mapie powiatu olsztyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu olsztyńskiego
Porbady
Porbady
Ziemia53°48′32″N 20°14′24″E/53,808889 20,240000

Wieś warmińska w kształcie okolnicy, położona w centralnej części gminy Jonkowo nad kanałem Trojańskim, oddalona od Jonkowa o pięć kilometrów.

HistoriaEdytuj

Poczałkowo była to część wsi Wrzesina. W 1416 r. Wrzesinę podzielono na Starą (Alt Schönenberg) i Nową (Neu Schönenberg) czyli obecne Porbady (wieś powstała na terenach osuszonych bagien). Na przełomie XV i XVI wieku w Porbadach zagospodarowanych było 21 włók ziemi. W czasie wojny polsko-krzyżackiej zwanej trzynastoletnią (1454-1466) wieś została zniszczona. Jeszcze na początku XVI wieku Porbady miały aż 16 włók opuszczonych. W 1539 roku opuszczone grunty zaczęto zagospodarowywać, przekazując Prusowi Stenzlowi trzy puste włoki oraz przekazano mu 3,5 grzywny i 6 korcy żyta w ramach pomocy na zagospodarowanie się. W 1547 (wg innego źródła w 1562 r.) kapituła warmińska wydzierżawiła na prawie magdeburskim cztery puste włoki, porośnięte lasami, olsztyńskiemu burgrabiemu Peterowi Pfaffowi i dożywotnio zwolniono go z płacenia podatków. Jego spadkobiercy mieli uiścić do kasy kapitulnej 1,5 grzywny rocznie. W 1564 roku Porbady zostały przekształcone w folwark. Z 25 włók osiem zostało obsiane zbożem, a pozostałe 17 pozostawało jako puste. Jedenaście lat później osada ponownie stała się wsią czynszową. W 1599 r. Adam Ritsicki otrzymał przywilej na założenie karczmy. W 1610 r. Porbady otrzymały urząd sołtysa.

W 1656 roku w Porbadach było ośmiu chłopów, jeden sołtys i wolny pruski, gospodarujących łącznie na 24 włokach (łanach) ziemi. Łączny roczny czynsz wynosił 40 kur, 20 gęsi i 10 florenów. W 1673 we wsi było 35 mieszkańców. Podczas epidemii dżumy z lat 1708-1711 w Porbadach zmarło dziewięć osób.

W 1717 w Porbadach z 24 włók ziemi zaledwie w połowie obsiana była zbożami jarymi. Ziemię zaliczono do piątej klasy jakości. W dokumentach zaznaczono, że wieś położona jest w okolicach bardzo zabagnionych i zakrzaczonych. W 1770 roku czynsz wynosił łącznie 204 floreny, 17 gęsi i 34 kury. Zobowiązani byli także do pracy szarwarkowej w wymiarze trzech dni w roku od każdej włóki. Zanotowano również, że znajdująca się w Porbadach karczma jest pusta. W 1782 r. we wsi było 19 mieszkańców. Trzy włóki należały do sołtysa, cztery znajdowały się w posiadaniu wolnego pruskiego o nazwisku Biernat, 17 włók uprawiali chłopi czynszowi.

Dekretem uwłaszczeniowym z 27 lipca 1808 roku ziemia uprawiana przez dotychczasowych chłopów czynszowych stała się ich własnością. Według spisu z 1820 r. w Porbadach było 16 zagród, zamieszkanych przez 86 osób. W 1846 r. we wsi mieszkały 133 osoby. Według spisu lustracyjnego z 1861 roku w Porbadach mieszkały 162 osoby, z których 152 posługiwały się językiem polskim, 161 było wyznania katolickiego. W 1871 r. we wsi było 170 mieszkańców, a w 1895 - 176.

W 1925 r. we wsi mieszkało 164 osoby. W 1939 r. w Porbadach mieszkało 139 osób.

W pierwszej dekadzie XXI w. wieś miała 134 mieszkańców.

ZabytkiEdytuj

  • Pryzdrożna, neogotycka kapliczka
  • Kapliczka z dzwonniczką z 1933 roku

BibliografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)