Łysiczka siniejąca
Łysiczka siniejąca (Psilocybe cyanescens Wakef.) – gatunek grzybów należący do rodziny Hymenogastraceae[1].
![]() | |
Systematyka | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Typ | |
Klasa | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
łysiczka siniejąca |
Nazwa systematyczna | |
Psilocybe cyanescens Wakef. Trans. Br. mycol. Soc. 29(3): 141 (1946) |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/2012-12-05_Psilocybe_cyanescens_Wakef_290268.jpg/220px-2012-12-05_Psilocybe_cyanescens_Wakef_290268.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/2013-10-22_Psilocybe_cyanescens_Wakef_378614.jpg/220px-2013-10-22_Psilocybe_cyanescens_Wakef_378614.jpg)
Systematyka i nazewnictwo
edytujPozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Psilocybe, Hymenogastraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1946 r. Elsie Maud Wakefield[1]. Polską nazwę podał internetowy atlas grzybów[2].
Morfologia
edytujŚrednica 1,5–5 cm, w stanie dojrzałym zwykle pofalowany. Jest higrofaniczny; powierzchnia w stanie wilgotnym o barwie od karmelowej do kasztanowobrązowej, w stanie suchym lekko żółtawa. Po dotknięciu przebarwia się na niebiesko, następuje to wskutek utleniania się psylocybiny[3].
Przyrośnięte, karmelowe do kasztanowobrązowych, po dotknięciu przebarwiają się na niebiesko[3].
Wysokość 4,5–8 cm, grubość 0,3–0,6 cm, cylindryczny, czasami z maczugowatą podstawą z niebieskimi sznurami grzybniowymi. Powierzvchnia włóknista z bladoniebieskimi zasinieniami. Pierścienia brak, ale osłona częściowa tworzy włóknistą, zanikającą strefę pierścieniową[4].
Bardzo ciemno fioletowobrązowy[4].
- Cechy mikroskopowe
Bazydiospory elipsoidalne, gładkie, 9–12,5 × 5–7μm[4].
- Gatunki podobne
Może być pomylony z hełmówką jadowitą (Galerina marginata), co może skończyć się poważnym, nawet śmiertelnym zatruciem. Te dwa grzyby mają podobne siedlisko i wykazują powierzchowne podobieństwo. Mogą rosnąć obok siebie, co może zwiększyć ryzyko pomyłki. Obydwa grzyby mają różnokolorowe zarodniki, dlatego niezbędny do prawidłowej identyfikacji jest wysyp zarodników[3].
Występowanie i siedlisko
edytujW Polsce po raz pierwszy jego stanowiska podał B. Gierczyk w 2011 i 2019 r.[5] Grzyb saprotroficzny rosnący głównie na zrębkach drzewnych, szczególnie na ściółkowanych rabatach roślinnych na obszarach miejskich, ale może również rosnąć na innych podłożach bogatych w ligninę. Nie rośnie na podłożu bez ligniny, nie rośnie także na ściółce wykonanej z kory. Zwykle występuje gromadnie. W południowej Anglii znaleziono około 100 000 owocników rosnących na torze wyścigowym[3].
Znaczenie
edytujJest grzybem silnie psychodelicznym. Głównymi związkami odpowiedzialnymi za jego działanie psychodeliczne są psilocybina i psylocyna. Wszystkie związki psychoaktywne zawarte w P. cyanescens są rozpuszczalne w wodzie, owocniki można uwięc pozbawić ich psychodelicznego działania poprzez zagotowanie w wodzie i odlanie jej. Mogłyby być więc uważane za grzyby jadalne, ale większość ludzi uważa je za zbyt gorzkie i są zbyt małe, aby mieć znaczenie kulinarne. Ponadto istnieje niebezpieczeństwo pomylenia ze śmiertelnie trującą hełmówką jadowitą[3].
P. cyanescens bywa uprawiany, podobnie jak wiele innych grzybów zawierających psilocybinę.Owocnikowanie rozpoczyna się w temperaturach pomiędzy 18–20 °C. Ze względu na wymagania gatunku dotyczące owocowania, nakłonienie P. cyanescens do wytwarzania owoców w pomieszczeniach zamkniętych jest trudne, ale możliwe. Wydajność w przeliczeniu na wagę substratu jest niska w porównaniu z innymi grzybami zawierającymi psilocybinę, dlatego jest to rzadko uprawiany gatunek[3].
Przypisy
edytuj- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2024-01-24] (ang.).
- ↑ Psilocybe (łysiczka) [online], grzyby.pl [dostęp 2024-01-24] .
- ↑ a b c d e f Psilocybe cyanescens Wakefeld [online], gbif.org [dostęp 2024-01-24] (ang.).
- ↑ a b c Psilocybe cyanescens Wakef. – Blueleg Brownie [online], FirstNature [dostęp 2024-01-24] (ang.).
- ↑ Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2024-01-24] (pol.).