Radioterapia

Aparat do radioterapii

Radioterapia, dawniej curieterapia – metoda leczenia za pomocą promieniowania jonizującego. Stosowana w onkologii do leczenia chorób nowotworowych oraz łagodzenia bólu związanego z rozsianym procesem nowotworowym, np. w przerzutach nowotworowych do kości.

Radioterapia onkologiczna jest samodzielną podstawową specjalnością lekarską[1], łączącą się ściśle z onkologią kliniczną i chemioterapią. Planowanie radioterapii wymaga współpracy lekarzy różnych specjalizacji, oraz pomocy średniego personelu medycznego.

Podział ze względu na sposób napromienianiaEdytuj

  • brachyterapia (BT): leczenie przy użyciu źródła promieniowania znajdującego się w bezpośrednim kontakcie z guzem
  • teleradioterapia (EBRT): leczenie z zastosowaniem źródła umieszczonego w pewnej odległości od tkanek

Leczeniem izotopami promieniotwórczymi (np. jodem lub strontem radioaktywnym) zajmuje się medycyna nuklearna.

Podział ze względu na stan pacjentaEdytuj

  • radioterapia radykalna: ma na celu napromieniowanie guza lub jego okolicy w celu jego zniszczenia
  • radioterapia paliatywna: ma na celu łagodzenie bólu spowodowanego chorobą nowotworową w przypadku gdy wyleczenie pacjenta jest już niemożliwe
  • radioterapia objawowa: ma na celu zmniejszenie dolegliwości bólowych spowodowanych przerzutami

Podział zależny od używanej energiiEdytuj

Radioterapia kilowoltowa (60–400 keV)Edytuj

Promieniowanie małoprzenikliwe, płytkie, miękkie, graniczne, wyłącznie promieniowanie X. Do leczenia nowotworów skóry.

Radioterapia megawoltowa (1,25–25 MeV)Edytuj

Podział ze względu na rodzaj promieniowania generowanego w aparatachEdytuj

  • promieniowanie pośrednio jonizujące, elektromagnetyczne: X i gamma
  • promieniowanie cząstkowe:

Skutki uboczneEdytuj

Radioterapia jest bezbolesna. Wiele leków terapii paliatywnych (na przykład radioterapia do przerzutów kośćcowych) nie powoduje żadnych działań niepożądanych lub niewielkie działania, chociaż w ciągu następnych dni można zaobserwować krótkotrwały ból spowodowany obrzękiem uciskającym nerwy w leczonym obszarze. Większe dawki mogą powodować różne skutki uboczne podczas leczenia (ostre efekty uboczne), w miesiącach lub latach po leczeniu (długotrwałe efekty uboczne) lub po ponownym leczeniu (skumulowane działania niepożądane). Ich rodzaj, natężenie i czas trwania zależą od narządów, które otrzymały promieniowanie, samego leczenia (rodzaj promieniowania, dawka, frakcjonowanie, jednoczesna chemioterapia) i pacjenta.

Większość efektów ubocznych spowodowanych promieniowaniem można przewidzieć. Zwykle są one ograniczone do leczonego obszaru ciała pacjenta. Działania niepożądane zależą od dawki; na przykład większe dawki promieniowania na głowę i szyję mogą wiązać się z powikłaniami sercowo-naczyniowymi, dysfunkcją tarczycy i dysfunkcją osi przysadki[2]. Współczesna terapia promieniowaniem ma na celu minimalizację skutków ubocznych i pomóc pacjentowi zrozumieć i radzić sobie ze skutkami ubocznymi, które są nieuniknione[3].

Głównymi działaniami niepożądanymi są zmęczenie i podrażnienie skóry, takie jak łagodne lub umiarkowane oparzenie słoneczne. Zmęczenie często pojawia się w trakcie zabiegu i może trwać kilka tygodni po zakończeniu leczenia. Podrażniona skóra wyleczy się, ale może nie być tak elastyczna.

PrzypisyEdytuj

  1. Wykaz specjalności lekarskich i lekarsko-dentystycznych. mz.gov.pl. [dostęp 2010-09-04].
  2. Syed S. Mahmood, Anju Nohria, Cardiovascular Complications of Cranial and Neck Radiation, „Current Treatment Options in Cardiovascular Medicine”, 18 (7), 2016, s. 45, DOI10.1007/s11936-016-0468-4, ISSN 1092-8464 [dostęp 2017-09-14] (ang.).
  3. Sławomir Blamek, Radiotherapy in patients with cardiac implantable electronic devices – clinical experience, „OnCOReview”, 7 (2), 2017, s. 64–69, DOI10.24292/01.or.300617.2 [dostęp 2017-09-14] (ang.).

Linki zewnętrzneEdytuj