Ruś Biała

Ruś Biała – kraina historyczna na terenie dzisiejszej Białorusi i częściowo Rosji, położona w dorzeczu górnego Dniepru, między Ptyczem i Desną oraz w górnej części dorzecza Dźwiny, główne miasta: Mińsk, Mohylew, Smoleńsk, Połock, Witebsk i Mścisław. W historiografii polskiej definiowana jako obszar województw mińskiego (bez południowych powiatów rzeczyckiego i mozyrskiego, przynależących do Rusi Czarnej), mścisławskiego, połockiego, witebskiego i smoleńskiego (bez części południowej).

Polska w granicach z 1660 roku z zaznaczoną Białą Rusią (jako Weissreussen) na niemieckiej mapie z 1892 roku

Do 1084 r. część Rusi Kijowskiej, potem jej księstwo zależne. Od XIII-XIV wieku pod panowaniem Wielkiego Księstwa Litewskiego, od 1569 aż do rozbiorów w składzie Rzeczypospolitej, potem część Imperium Rosyjskiego.

NazwaEdytuj

Północna Euroazja Północ Wschód Południe Zachód Centrum
Słowianie[1]
Chiny[2][3]
Ainu[4]
Tureckie[potrzebny przypis]
Kalmycy[5]
Tybet[potrzebny przypis]

Niektórzy uczeni przypuszczają, że „kolorowe” nazwy Rusi powstały w XIII wieku i były zapożyczeniem od ludów ałtajsko-tureckich, które używały kolorów do oznaczenia kierunków geograficznych (czerwień = południe, biel=zachód, czerń=północ). Przykładowo tur., tuw., ałt. wyraz „kara”[6] znaczy zarówno „czarny”, jak i „północ”[7], a w chińskim 红 (hóng) oznacza czerwień, ogień i południe. W przypadku Rusi i niektórych Słowian kierunki świata nie do końca się zgadzają z powyższym zapisem, gdyż Ruś Czarna jest na zachód od Rusi Białej, co nie wyklucza zaczerpnięcia tych terminów od ludów ałtajsko-tureckich.

Ruś Biała dała nazwę współczesnej Białorusi.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Український Радянський Енциклопедичний Словник (1966), irbis-nbuv.gov.ua [dostęp 2021-10-08].
  2. Chinese Tradition, web.archive.org, 21 lutego 2007 [dostęp 2021-10-08] [zarchiwizowane z adresu 2007-02-21].
  3. Chinese Cosmogony  Man-Nature Synthesis, web.archive.org, 18 grudnia 2010 [dostęp 2021-10-08] [zarchiwizowane z adresu 2010-12-18].
  4. Nobuko B. McNeill, Review of "Two Studies of Color: Implications for Cross-Cultural Comparability of Semantic Categories", „International Journal of American Linguistics”, 48 (3), 1982, s. 339–342, ISSN 0020-7071, JSTOR1264798 [dostęp 2021-10-08].
  5. E.C. Krupp, Beyond the blue horizon: myths and legends of the sun, moon ..., Oxford University Press, 1992.
  6. Azer., baszk. kazach. qara, turkm. gara, uzb. qora. Grzegorz Jagodziński, Ałtajska rodzina językowa.
  7. Oleg Łatyszonek, Od Rusinów Białych do Białorusinów, Białystok 2006, s. 18 i n., ​ISBN 978-83-7431-120-5​.

BibliografiaEdytuj