Otwórz menu główne
Rzędy Tomanowe
Rzędy Tomanowe i Czerwony Żleb

Rzędy, Rzędy Tomanowe – górna część zachodnich stoków Ciemniaka w Tatrach Zachodnich. Stoki te padają do Doliny Tomanowej, będącej górnym odgałęzieniem Doliny Kościeliskiej[1]. Rzędy znajdują się poniżej południowej grani Ciemniaka, pomiędzy jego szczytem a Małą Przełączką[2]. Zbudowane są ze skał węglanowych i są silnie zerodowane. Występują w nich liczne pojedyncze, tworzące amfiteatr skały. Przestrzenie między nimi porasta niska murawa. Znajduje się tu kilka jaskiń, m.in. Grota nad Małą Przełączką, Wyżni Okap nad TomanowąTomanowa Szczelina I, Szczelina nad Tomanową I, Szczelina nad Tomanową II[3]. Spomiędzy skał opadają Czerwone Żlebki, łączące się w dole w Czerwony Żleb[4]. Niektóre z tych skał są czerwone, gdyż zawierają rudy żelaza, które kiedyś były eksploatowane w Czerwonym Żlebie[5]. Bogata flora. Występują tutaj m.in: bylica skalna, mietlica alpejska, traganek wytrzymały, sybaldia rozesłana, przymiotno alpejskie, ostrołódka karpacka, potrostek alpejski, turzyca czarna, głodek kutnerowaty – gatunki w Polsce bardzo rzadkie, występujące tylko w Tatrach i to na nielicznych stanowiskach[6].

Nazwę Rzędy spotyka się w Tatrach jeszcze w kilku innych miejscach[1].

Szlaki turystyczneEdytuj

  – poniżej Rzędów Tomanowych prowadzi zielony szlak turystyczny ze schroniska na Hali Ornak przez Dolinę Tomanową, a dalej przez Czerwony Żleb, Tomanowy Grzbiet i Wysoki Grzbiet na Chudą Przełączkę i dalej na szczyt Ciemniaka. Czas przejścia ze schroniska na Ciemniak: 3:40 h, ↓ 2:40 h[7].

Dawniej istniał szlak prowadzący przez Rzędy na szczyt Ciemniaka, lecz został zlikwidowany.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” S.c., 2006. ISBN 83-89580-00-4.
  3. Jaskinie, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, jaskiniepolski.pgi.gov.pl [dostęp 2016-06-25].
  4. Władysław Cywiński: Tatry. Czerwone Wierchy, część zachodnia. Przewodnik szczegółowy, tom 3. Poronin: Wyd. Górskie, 1996. ISBN 83-7104-011-3.
  5. Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  7. Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.