Otwórz menu główne

Sajmište [sâjmiːʃtɛ]niemiecki obóz koncentracyjny znajdujący się na przedmieściach Belgradu. Założony został w grudniu 1941 i działał do września 1944 [1]. Początkowo przeznaczony był wyłącznie dla serbskich Żydów[2], w późniejszym czasie również dla Cyganów i więźniów politycznych. W obozie Sajmište zginęła większość z około 16 000 Żydów zamieszkujących przed wybuchem wojny tereny Serbii.

Sajmište
Anhaltenlager Semlin
ilustracja
Typ obóz koncentracyjny
Odpowiedzialny  III Rzesza
 Chorwacja
Rozpoczęcie działalności 28 października 1941
Zakończenie działalności 1944
Miejsce Zemun
Liczba więźniów ~ 100 000
Narodowość więźniów Serbowie, Żydzi, Romowie
Liczba ofiar ~ 40 000
Położenie na mapie Niepodległego Państwa Chorwackiego
Mapa lokalizacyjna Niepodległego Państwa Chorwackiego
Sajmište
Sajmište
44°48′29″N 20°26′33″E/44,808056 20,442500

ObózEdytuj

Obóz powstał na lewym brzegu rzeki Sawy w pobliżu zabytkowego mostu kolejowego, przy wjeździe do Belgradu, w miejscu w którym przed wojną znajdowało się centrum targowe (serb.-chorw. sajmište). Teren ten był w 1941 wyludniony i bagnisty. Położone w pobliżu Zemunu tereny były częścią Niezależnego Państwa Chorwackiego, więc Niemcy zwrócili się do ustaszów o ich przekazanie pod budowę obozu[3].

Większość więźniów obozu stanowili serbscy przeciwnicy niemieckiej okupacji i Cyganie[4]. Przez obóz przewinęło się około 100 000 ludzi[5] z których około 40 000 Serbów i 7-8 000 Żydów zostało zamordowanych[6].

Administracja obozu składała się z około 500 Żydów, którzy zostali wyłączeni z eksterminacji. Tworzyli oni tak zwany samorząd i byli odpowiedzialni za rozdzielanie żywności w obozie, podział pracy i tworzenie żydowskiej straży, która patrolowała teren obozu po wewnętrznej stronie drutów kolczastych. Komendantem obozu od stycznia 1942 był SS-Untersturmführer Herbert Andorfer. Zewnętrzny teren przylegający do obozu strzeżony był przez dwudziestu pięciu żołnierzy z niemieckiego 64 Zapasowego Batalionu Policji. Zaopatrzenie dla obozu dostarczane było przez władze miasta Belgradu.

Na początku grudnia 1941 niemieckie władze wydały polecenie, aby wszyscy Żydzi w Belgradzie zgłosili się do oddziałów Sicherheitspolizei i oddali klucze do swoich mieszkań. Między 8 a 12 grudnia wszyscy oni zostali wywiezieni do obozu Sajmište. Warunki w obozie były bardzo ciężkie, wilgoć, zimno, głód i choroby. Wielu uwięzionych umarło z głodu lub zamarzło. Żydowskich mężczyzn rozstrzeliwano poza terenem obozu, w Jajinci, podobnie jak to miało miejsce w obozie Banjica. Kiedy wszyscy mężczyźni zginęli, 6 280 kobiet i dzieci zagazowano w specjalnej ciężarówce, a następnie pochowano w Jajinci.

W 1944 teren obozu został pomyłkowo zbombardowany przez samoloty amerykańskie. Zginęło wtedy osiemdziesięciu ludzi, a sto siedemdziesiąt osób odniosło rany. Celem nalotu miała być pobliska stacja kolejowa.

21 kwietnia 1995 na terenie dawnego obozu stanął pomnik[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Leny Yahil The Holocaust: The Fate of European Jewry, 1932-1945, Oxford University Press US 1990
  2. Ulrich C. Herbert National Socialist Extermination Policies: Contemporary German Perspectives and Controversies, Berghahn Books 2000
  3. The Trial of Adolf Eichmann: Session 46
  4. Hannes Heer, Klaus Naumann War Of Extermination: The German Military In World War II by Berghahn Books 2004
  5. a b Istorijat (serb.). Municipality of New Belgrade. [dostęp 2009-10-16].
  6. Sajmiste. Shoah Resource Center, The International School for Holocaust Studies.

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj